Cống thoát nước nơi nam sinh bị cuốn xuống không có nắp che.
Các tuyến cống, hố ga phải thường xuyên kiểm tra, kịp thời sửa chữa
Liên quan đến vụ nam sinh Đại học Mỏ - Địa chất bị nước cuốn trôi xuống cống tử vong tại phố Viên (Đông Ngạc, Hà Nội), luật sư Trần Tuấn Anh - Công ty Luật Minh Bạch cho rằng, trong vụ việc này cần làm rõ trách nhiệm của đơn vị được giao quản lý, duy trì hệ thống thoát nước, đặc biệt trong việc bảo đảm an toàn tại những vị trí có nguy cơ mất an toàn cho người dân.
"Khi nắp cống bị mất hoặc bung ra, trong điều kiện mưa lớn, ngập sâu và dòng nước chảy mạnh, miệng cống trở thành một điểm nguy hiểm trực tiếp đối với người tham gia giao thông", luật sư Tuấn Anh nhấn mạnh.
Vì vậy, luật sư Tuấn Anh cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc hệ thống thoát nước có được vận hành hay không, mà còn ở nghĩa vụ kiểm tra, phát hiện và kịp thời đặt biển cảnh báo, rào chắn hoặc bố trí người cảnh giới khi xuất hiện tình trạng nguy hiểm.
Theo luật sư Tuấn Anh, theo quy định, đơn vị thoát nước có trách nhiệm quản lý tài sản, tổ chức thực hiện quy trình quản lý, vận hành, xử lý sự cố, bảo đảm an toàn trong quá trình quản lý, vận hành hệ thống và bồi thường khi gây thiệt hại theo quy định pháp luật.
Đối với hệ thống thoát nước mưa, pháp luật còn yêu cầu các tuyến cống, hố ga phải được duy tu, bảo trì; thường xuyên kiểm tra, bảo trì nắp hố ga, cửa thu, cửa xả và kiểm tra, đánh giá hệ thống để kịp thời sửa chữa, thay thế khi cần thiết.
Luật sư Tuấn Anh cho rằng, điểm cần nhấn mạnh ở đây là trách nhiệm của đơn vị quản lý thoát nước không chỉ dừng ở việc “làm cho nước thoát”. Khi một công trình thoát nước được giao quản lý, đơn vị quản lý còn phải duy trì tình trạng an toàn của hệ thống, kiểm tra nắp hố ga, xử lý sự cố và có biện pháp bảo vệ người dân khi xuất hiện nguy cơ mất an toàn.
Vì vậy, việc để một miệng cống không có nắp tồn tại tại khu vực có người qua lại, trong điều kiện ngập nước, mà không có người túc trực, không có cảnh báo hoặc rào chắn là nguyên nhân dẫn đến tai nạn thì trách nhiệm pháp lý của đơn vị cấp thoát nước cần được xem xét một cách đầy đủ, không thể chỉ coi đây là một sự cố khách quan do mưa lớn.
Khu vực xảy ra sự việc nước ngập sâu vào ngày 18/9.
Cần làm rõ trách nhiệm cụ thể trong vụ việc
Đồng quan điểm, luật sư Nguyễn Thanh Tùng – Công ty Luật ICC Việt Nam cho rằng, vụ việc cống thoát nước mưa không có nắp che dẫn đến hậu quả chết người như đã nêu là nghiêm trọng và hết sức đáng tiếc.
Luật sư Tùng dẫn Nghị định số 80/2014/NĐ-CP về thoát nước và xử lý nước thải (được sửa đổi bởi Nghị định số 98/2019/NĐ-CP ngày 27/12/2019 và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022), đơn vị thoát nước sẽ là tổ chức cung ứng dịch vụ quản lý, vận hành hệ thống thoát nước theo hợp đồng kể từ khi được chủ đầu tư nghiệm thu, bàn giao. Như vậy, nếu cống thoát đã đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn để đưa vào hoạt động và đã bàn giao thì trách nhiệm quản lý, vận hành thuộc về đơn vị thoát nước.
Khu vực tìm thấy thi thể nam sinh.
Trong vụ việc này, luật sư Tùng cho rằng cơ quan điều tra cần vào cuộc để xác định hành vi nào, hành vi của ai đã dẫn đến việc cống thoát nước mưa nơi xảy ra vụ việc không có nắp che hoặc bị mất nắp che, đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả chết người. Từ đó, có cơ sở để xác định trách nhiệm cụ thể trong vụ việc.
Trong một diễn biến khác, liên quan đến vụ tài xế bước hụt chân rơi xuống cống thoát nước và tử vong tại khu vực Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới 20 - 09D (phường Quan Triều, Thái Nguyên), Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can Nguyễn Văn S (nhân viên Hạt quản lý đường bộ số 1 - Công ty cổ phần Quản lý và Xây dựng giao thông Thái Nguyên) về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.
Nếu có hiện tượng người dân tự ý tháo nắp cống để thoát nước nhanh dẫn đến hậu quả chết người như lời của đại diện Đơn vị thoát nước thì đây là hành vi nguy hiểm, có dấu hiệu của tội "Vô ý làm chết người", theo quy định tại Điều 128 BLHS.
Còn nếu cơ quan điều tra xác định có hành vi thiếu trách nhiệm trong quản lý, vận hành hệ thống thoát nước dẫn đến hậu quả chết người thì sẽ khởi tố vụ án về tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng", theo Điều 360 BLHS để tiến hành điều tra.
Theo luật sư, trách nhiệm hình sự chỉ được đặt ra khi cơ quan điều tra xác định có đủ dấu hiệu của tội phạm, trong đó phải làm rõ lỗi, nghĩa vụ phải thực hiện và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi hoặc sự thiếu trách nhiệm của cá nhân có liên quan với hậu quả xảy ra.
Người có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao, nếu làm chết người, có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm.
Giải thích về công tác thoát nước trong đợt mưa lũ vừa qua, ông Lê Quang Lực, đại diện Công ty cổ phần đô thị Việt Úc – đơn vị chịu trách nhiệm duy trì thoát nước cho biết, khi diễn ra mưa lớn ngập lụt trên diện rộng, lực lượng của công ty ưu tiên tập trung ứng trực tại các trục đường trung tâm và các điểm giao thông chính. Về quy định an toàn khi mở nắp cống thoát nước, đại diện doanh nghiệp khẳng định nguyên tắc bắt buộc là phải có nhân viên túc trực và đặt biển cảnh báo ngay tại hiện trường. Tuy nhiên, trong thực tế đã xuất hiện tình trạng người dân tự ý mở nắp cống để nước thoát nhanh hơn nhưng lại không ở lại cho đến khi nước rút để đậy nắp lại, dẫn đến tình huống nguy hiểm ngoài ý muốn.
Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên, một người đàn ông sinh sống gần hiện trường cho biết, trước đó vào sáng ngày 17/9, trước khi nam sinh bị cuốn xuống cống, trời mưa lớn, khu vực này ngập rất sâu. Lúc đó, ông gọi cho bên thoát nước đến để khơi thông dòng chảy và họ huy động cả máy xúc đến.