Vụ sinh viên phải nộp đoàn phí cao bất thường: Cần làm rõ tổng tiền đã thu

Liên quan vụ việc “Sinh viên phải nộp đoàn phí cao bất thường, trường nói không chỉ đạo thu” xảy ra tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội (HUNRE) mà Dân trí đã phản ánh, trao đổi với phóng viên về góc nhìn pháp lý, luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TPHCM cho rằng bên cạnh việc xác định mức thu có phù hợp quy định hay không, cần làm rõ quá trình thu, quản lý và sử dụng các khoản tiền này.

Cần làm rõ việc thu - chi 

Theo luật sư Hoàng Hà, Hướng dẫn số 39-HD/TWĐTN-BKT của Ban Bí thư Trung ương Đoàn về cách thức thu, nộp, quản lý, sử dụng đoàn phí giai đoạn 2024-2027 quy định đoàn viên không hưởng lương đóng 2.000 đồng/người/tháng. Hướng dẫn cũng nêu rõ việc thu, nộp, quản lý và sử dụng đoàn phí trong hệ thống Đoàn.

Trong khi đó, theo phản ánh của một số sinh viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội (HUNRE), các khoản được gọi là đoàn phí tại một số chi đoàn, liên chi đoàn có mức 60.000, 80.000, 110.000, 120.000 đồng, thậm chí 160.000 đồng/năm.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện nhà trường xác nhận có tình trạng thu các mức tiền như sinh viên phản ánh, nhưng khẳng định Ban Giám hiệu và Ban Chấp hành Đoàn trường không chỉ đạo, không đưa ra các mức thu này. 

Luật sư Hoàng Hà cho rằng, việc cần làm hiện nay không thể chỉ là xác định “thu thừa bao nhiêu thì trả lại bấy nhiêu”. Mà bên cạnh đó, cần kiểm tra toàn bộ dòng tiền trong từng năm học theo hướng: ai quyết định mức thu, ai lập danh sách và trực tiếp thu, thu bằng tiền mặt hay chuyển khoản, tiền được chuyển vào tài khoản nào, ai giữ tiền, tổng số tiền thu được bao nhiêu.

Đồng thời làm rõ, số tiền thu được đã chi vào những việc gì, ai phê duyệt, có hóa đơn, chứng từ hay không, số tiền còn lại hiện ở đâu và đã có quyết toán, công khai với đoàn viên hay chưa.

“Nếu tổng số tiền thực tế lên tới hàng tỉ đồng mỗi năm thì việc đối chiếu này càng phải được thực hiện như một cuộc kiểm tra tài chính thực chất, chứ không nên dừng ở việc yêu cầu các chi đoàn tự báo cáo”, luật nêu rõ quan điểm.

Về trách nhiệm, ông nhấn mạnh trước hết phải xác định cá nhân nào quyết định thu và cá nhân nào được giao quản lý, sử dụng tiền. Việc nhà trường nói “không chỉ đạo thu” có thể loại trừ trách nhiệm trực tiếp về việc đặt ra mức thu nếu được chứng minh, nhưng chưa đương nhiên loại trừ trách nhiệm quản lý, kiểm tra của tổ chức Đoàn cấp trên.

Hướng dẫn 39 đặt ra cơ chế sổ sách, chứng từ, quyết toán và kiểm tra trong hệ thống Đoàn chính là để không xảy ra tình trạng một chi đoàn hoặc liên chi đoàn tự thu, tự giữ, tự chi mà cấp trên không biết.

Theo vị luật sư, nếu kiểm tra phát hiện tiền thu không được ghi nhận đầy đủ, không có chứng từ, để ngoài sổ, chứng từ không đúng thực tế hoặc chi tiền không có căn cứ thì, tùy cấp tổ chức và chế độ kế toán áp dụng, có thể phát sinh trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực kế toán.

Luật Kế toán hiện hành áp dụng đối với tổ chức chính trị - xã hội và nghiêm cấm các hành vi như giả mạo chứng từ, cung cấp số liệu sai sự thật, để tài sản ngoài sổ kế toán; Nghị định 41/2018/NĐ-CP, hiện đã được sửa đổi bởi Nghị định 132/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 21/5/2026, quy định chế tài đối với nhiều hành vi liên quan đến chứng từ và sổ kế toán.

Còn trách nhiệm hình sự, luật sư Hoàng Hà, cho biết chỉ đặt ra khi có chứng cứ về hành vi cụ thể, không thể suy diễn chỉ từ việc thu sai mức hoặc số tiền lớn.

Theo luật sư, với số thu đoàn phí hàng năm trên tổng số sinh viên lớn của trường, thì yêu cầu kiểm tra nguồn thu, chứng từ và người chịu trách nhiệm trở nên đặc biệt cần thiết.

Kết quả cuối cùng phải trả lời được ba câu hỏi rất cụ thể: đã thu tổng cộng bao nhiêu tiền, tiền đã đi đâu và ai chịu trách nhiệm đối với từng quyết định thu, giữ và chi số tiền đó. Chỉ khi làm rõ ba vấn đề này mới có thể xác định chính xác trách nhiệm của từng cá nhân liên quan.

Nhà trường kết luận khoản thu ngoài quy định 

Về phía Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, ngày 29/9, nhà trường đã có công văn số 5791 gửi báo Dân trí phản hồi thông tin phản ánh của sinh viên về các khoản thu “kinh phí hoạt động Đoàn".

Nhà trường nêu rõ không có chủ trương và không giao cho các đơn vị, tổ chức đoàn thể, khoa, lớp tự đặt ra các khoản thu ngoài quy định. Đối với các hoạt động phong trào, tập thể có phát sinh kinh phí, việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm đúng quy định, công khai, minh bạch và trên cơ sở phù hợp với tính chất của từng hoạt động.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin phản ánh về việc một số chi đoàn và liên chi đoàn triển khai thu khoản "kinh phí phục vụ hoạt động Đoàn", Ban Giám hiệu đã chỉ đạo rà soát, kiểm tra. Nhà trường kết luận khoản thu trên là ngoài quy định và đã trực tiếp chỉ đạo thực hiện ngay các biện pháp khắc phục.

Theo đó, nhà trường yêu cầu toàn bộ các chi đoàn và liên chi đoàn trực thuộc dừng ngay lập tức việc thu khoản kinh phí nêu trên dưới mọi hình thức.

Cùng với đó, tổ chức rà soát, thống kê chính xác số lượng sinh viên đã nộp và xây dựng phương án hoàn trả 100% số tiền thu ngoài quy định cho sinh viên.

“Văn phòng Đoàn trường đã tổng hợp danh sách, báo cáo lãnh đạo trường và hoàn trả tới sinh viên số tiền thu ngoài quy định nêu trên”, công văn của nhà trường nêu.

HUNRE cho biết thêm, sẽ rà soát, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan.

Công văn của nhà trường chưa đề cập đến con số cụ thể về tổng thu đoàn phí vượt hướng dẫn của Ban Bí thư Trung ương Đoàn, cũng như chưa nêu rõ mốc thời gian hoàn trả tiền cho sinh viên. 

Như Dân trí đã phản ánh, thời gian gần đây, một số sinh viên HUNRE phản ánh việc thu đoàn phí tại các chi đoàn, liên chi đoàn cao hơn mức quy định và không thống nhất giữa các đơn vị.

Theo Hướng dẫn số 39-HD/TWĐTN-BKT của Ban Bí thư Trung ương Đoàn, đoàn viên không hưởng lương đóng đoàn phí 2.000 đồng/người/tháng, tương đương 24.000 đồng/năm. Trong khi đó, theo thông tin sinh viên cung cấp, mức thu tại một số liên chi đoàn/khoa là 80.000 đồng, 100.000 đồng, thậm chí 160.000 đồng/sinh viên/năm.https://dantri.com.vn/giao-duc/sinh-vien-phai-nop-doan-phi-cao-bat-thuong-truong-noi-khong-chi-dao-thu-20260928210413292.htm