Vừa nhận lương hưu đã qua đời, quyền lợi bảo hiểm xã hội ra sao?

Năm nay ông Long 50 tuổi và đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hơn 19 năm. Ông Long có kế hoạch nghỉ việc, về quê sinh sống cùng con cháu nên băn khoăn sẽ xử lý khoản tiền đã đóng bảo hiểm xã hội như thế nào.

“Tôi nên đóng tiếp cho đủ 20 năm để chờ đến 62 tuổi nhận lương hưu hay rút bảo hiểm xã hội một lần?”, ông Long nhờ tư vấn trên diễn đàn bảo hiểm xã hội.

Rất nhiều người tư vấn ông Long nên cố gắng đi làm thêm vài tháng, đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ 20 năm để được hưởng nhiều quyền lợi hưu trí (hưởng thêm quyền lợi lương hưu tối thiểu bằng lương cơ sở so với người đóng chưa đủ 20 năm).

Nếu không, tại thời điểm này, ông Long vẫn có thể bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, chờ đến khi đủ tuổi nghỉ hưu để nhận lương hưu, hưởng tỷ lệ lương hưu hằng tháng bằng 44% bình quân lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (cho 19 năm đóng bảo hiểm xã hội).

Tuy nhiên, có nhiều người khuyên ông nên rút bảo hiểm xã hội một lần, lấy số tiền đó kinh doanh hoặc gửi ngân hàng lấy lãi hằng tháng để tiêu.

Nhiều người nêu lý do là tiền lãi kép khi gửi ngân hàng có thể còn cao hơn tiền lương hưu mà ông Long được nhận khi đủ 62 tuổi (12 năm sau).

Thậm chí, có người còn lo lắng: “Thời nay bệnh tật nhiều, nếu chẳng may ông nhận lương hưu được vài tháng mà mắc bệnh nan y, mất sớm thì sẽ rất thiệt thòi. Lấy một lần, gửi ngân hàng thì tiền mình vẫn còn đó”.

Tuy nhiên, theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc lo lắng người hưởng hưu trí mất sớm sẽ thiệt thòi là không có cơ sở. Bởi chế độ hưu trí đã được tính toán để đảm bảo quyền lợi cho người lao động. 

Trong trường hợp người hưởng lương hưu qua đời, thân nhân của họ sẽ được nhận trợ cấp tuất (hằng tháng hoặc một lần). Thời gian hưởng lương hưu càng ngắn thì mức trợ cấp tuất càng cao.

Thứ nhất, trong trường hợp thân nhân của người đang hưởng lương hưu qua đời đủ điều kiện thì sẽ được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng. Mức trợ cấp cụ thể như sau:

Thứ hai, trong trường hợp thân nhân của người đang hưởng lương hưu qua đời không đủ điều kiện được nhận trợ cấp tuất hằng tháng, hoặc thân nhân đủ điều kiện nhưng không muốn nhận trợ cấp tuất hằng tháng thì họ sẽ được nhận trợ cấp tuất một lần.

Mức hưởng trợ cấp tuất một lần được tính dựa trên thời gian mà họ đã hưởng lương hưu trước đó.

Nếu người đó qua đời trong 2 tháng đầu hưởng lương hưu thì mức trợ cấp một lần bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng.

Ví dụ, nếu mới lãnh lương hưu được 1 tháng mà chẳng may qua đời và lương hưu đang hưởng là 10 triệu đồng/tháng thì tiền trợ cấp tuất một lần sẽ là 480 triệu đồng (48 tháng x 10 triệu đồng/tháng).

Nếu người đó qua đời vào những tháng sau đó, cứ hưởng thêm 1 tháng lương hưu thì mức trợ cấp giảm đi nửa tháng lương hưu, mức thấp nhất bằng 3 tháng lương hưu đang hưởng.

Ví dụ, nếu người về hưu đã hưởng lương hưu được 1 năm (12 tháng) mà qua đời thì trợ cấp tuất một lần được tính bằng công thức sau: 48 - ((12 - 2) x 0,5) = 43 tháng lương hưu.

Nếu lương hưu của người đó tại thời điểm qua đời là 10 triệu đồng thì tiền trợ cấp tuất một lần sẽ là 430 triệu đồng (43 tháng x 10 triệu đồng/tháng).

Như vậy, nếu thời gian hưởng lương hưu của người lao động càng ngắn thì số tiền trợ cấp tuất một lần mà thân nhân của họ được nhận càng cao. Cơ chế này đảm bảo quyền lợi cho người nghỉ hưu dù họ mất sớm hay muộn.

Ngoài ra, người đang hưởng lương hưu qua đời thì thân nhân của họ còn được nhận thêm một khoản hỗ trợ khác là mai táng phí. Khoản hỗ trợ này bằng 10 lần mức tham chiếu, tức là bằng 10 tháng lương cơ sở, hiện là 25,3 triệu đồng.