Trên một mặt phẳng hai chiều của tấm giấy dó khổ nhỏ, 30x40xm, nền màu bột (gouache) xanh lơ nhạt, hồng tím thơ mộng, hoặc xám nhẹ, họa sĩ lựa chọn nhiều hình ảnh, đan xen chúng lại với nhau. Một mái nhà sàn được vẽ nét xinh xắn nhưng ngay sát chân cầu thang nhỏ là chiếc bể bơi xanh mướt màu nước, trải dài; ẩn hiện hình ảnh của thời trang, xe hơi, phong cách hiện đại và ở phía bên xa kia, vẫn có bóng dáng quen thuộc của con người, đời sống vùng cao bao đời… Hay ở một bức tranh khác, nét chồng nét dịu dàng gợi tả khung cảnh bếp lửa ấm cúng dưới mái nhà sàn, nhưng giữa không gian ấy, một hình ảnh cắt dán về du lịch bất chợt hiện ra. Và ở bức tranh bên cạnh, phía bên trên một đám mây thiên nhiên Ô Quý Hồ là lửng lơ một khối hộp lập phương, tượng trưng cho cái hiện đại có bàn tay can thiệp của con người; chúng như vừa tự trôi dạt mà như vừa bị ràng buộc lấy nhau bởi những kẻ vẽ lạnh lùng giữa nền trời và đất chung màu cam vàng nhiều sắc độ.
Từng bức tranh là một đoạn nhật ký về diễn biến của đời sống vùng cao, nơi Quách Bắc có nhiều năm gắn bó cùng lúc trong nhiều tư cách: Một người tham gia trong chuỗi cung cấp dịch vụ du lịch, một cư dân, một người quan sát, một họa sĩ, một người hay ngẫm ngợi… Nhưng có lẽ, vị trí của một người hay ngẫm ngợi đã giúp họa sĩ tự khám phá được nhiều hơn hình hài, tính chất của biết bao va chạm giữa người với người, giữa người và tự nhiên, giữa kỳ vọng về vật chất và tâm tư về sự chuyển dời, lạc lõng tâm hồn của chính con người ở nơi chốn của mình trong nhịp đổi thay thời đại. Tiếp đó, anh tận dụng đặc trưng của hội họa, kết hợp nhiều kỹ thuật tạo hình trên một mặt phẳng hai chiều, lựa chọn màu sắc và bố cục để khiến một hình ảnh chứa đựng được nhiều hơn một lớp nghĩa. Mỗi bức tranh của anh có thể làm người xem bị bất ngờ, phải nhíu mày phỏng đoán, cảm thấy muốn bật cười, hoặc có khi muốn dừng lại thật lâu để liên tưởng thêm về những khả thể đời người phía xa hơn đường chân trời trong sắc xanh pha tím. Chính vì thế, câu chuyện hội họa của anh trong triển lãm này không chỉ còn dừng lại là câu chuyện về một vùng đất cụ thể với một số hình ảnh biểu tượng phổ biến.
Triển lãm “Chủ nghĩa du lịch” của họa sĩ Quách Bắc do Không gian sáng tạo Work Room Four, Hà Nội, phối hợp tổ chức, diễn ra từ ngày 29/10 đến 15/11. Đây là triển lãm cá nhân thứ năm của anh, tiếp sau triển lãm giàu tính ý niệm, gây chú ý trong giới chuyên môn, nhan đề “Tạm biệt nghệ thuật”, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, tháng 7/2024. Quách Bắc tốt nghiệp Khoa Hội họa, Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 2015, hiện sống và làm việc ở Hà Nội và Sapa.
Lựa chọn hội họa như một phương cách để biểu đạt suy tư cá nhân về đời sống, Quách Bắc để bản thân được tự do trước mọi bút pháp và ngôn ngữ tạo hình, một chút biểu hiện, một chút siêu thực, một chút hiện thực ngây thơ, một chút đồ họa trang trí… Trên nền tảng vững vàng của kỹ thuật hội họa hàn lâm, Quách Bắc chủ động điều hướng hình, nét, màu và bố cục để một bức tranh có thể gợi lên nhiều câu chuyện nhỏ trong một câu chuyện lớn hơn về thời cuộc mà mỗi người chúng ta đều đang thấm trải, dự phần. Hướng đi này của anh thử thách sự tự chủ và bền bỉ của họa sĩ, bởi thường ra, những bức tranh giàu tính trang trí, mô tả phong cảnh thuần túy vẫn được thị trường ưa chuộng hơn hẳn.
CHI MAI