Xạ trị trúng đích ung thư phổi

Một nốt bất thường nhỏ ở phổi phải đã mở đầu hành trình điều trị ung thư của ông Vương, nhưng sức khỏe nền khiến lựa chọn thông thường trở nên nhiều rủi ro. Theo VnExpress, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thanh Hà, Khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết nốt bán đặc nằm ở thùy trên phổi phải, kích thước 20x11x15 mm. Nốt có bờ không đều và được xếp loại Lung-RADS 4X, mức đáng ngờ, nên người bệnh được chỉ định sinh thiết xuyên thành ngực để xác định bản chất tổn thương. Kết quả giải phẫu bệnh xác nhận ông mắc ung thư biểu mô tuyến xâm nhập, phân nhóm phổ biến nhất trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, chiếm 80-85% tổng số ca mắc. Tiếp đó, kết quả PET/CT ghi nhận khối u tại thùy trên phổi phải, kích thước 25x15 mm, có mức hấp thu FDG tăng, dấu hiệu gợi ý tổn thương ác tính. Đáng chú ý, hình ảnh chưa cho thấy ung thư lan đến hạch rốn phổi hay những cơ quan khác, nên bệnh được xác định ở giai đoạn một, khi khối u còn khu trú trong phổi. Với ung thư phổi giai đoạn sớm, cắt thùy phổi kết hợp nạo vét hạch thường là phương pháp điều trị triệt căn tiêu chuẩn nếu người bệnh đủ sức khỏe. Tuy nhiên, ông Vương mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nặng, còn bị ngưng thở khi ngủ và phình quai động mạch chủ kèm huyết khối. Những bệnh lý này khiến nguy cơ biến chứng khi phẫu thuật tăng cao, trong khi cắt bỏ thêm mô phổi lành có thể tạo gánh nặng lớn cho hệ hô hấp vốn đã suy yếu. Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa, nhóm bác sĩ chọn xạ trị định vị thân, còn gọi là SBRT hoặc SABR, thay cho phẫu thuật trong trường hợp của ông Vương. Khối u phù hợp với phương pháp này vì kích thước nhỏ, nằm khu trú trong một thùy phổi, chưa di căn đến hạch vùng và chưa lan xa. Bác sĩ Hà cho biết xạ trị thông thường thường chiếu một vùng rộng hơn, dùng liều thấp trong nhiều buổi kéo dài nhiều tuần, còn SBRT tập trung bức xạ liều rất cao vào khối u. Các chùm tia được phát từ nhiều hướng rồi hội tụ chính xác tại tổn thương, giúp tiêu diệt tế bào ung thư tại chỗ mà hạn chế ảnh hưởng đến mô phổi khỏe mạnh. Đặc điểm này đặc biệt có ý nghĩa với người mắc COPD, bởi dự trữ hô hấp của họ đã suy giảm và việc bảo tồn nhu mô phổi lành rất quan trọng. Trước khi điều trị, ông Vương được chụp CT mô phỏng để bác sĩ xác định vị trí khối u theo từng nhịp thở, sau đó tính toán hướng chiếu phù hợp. Trong mỗi buổi xạ, người bệnh được cố định bằng dụng cụ chuyên dụng, còn hệ thống định vị hình ảnh kiểm tra lại vị trí tổn thương trước khi phát tia. Nhờ các bước kiểm tra đó, chùm bức xạ có thể nhắm trúng khối u với độ chính xác đến từng milimet, giảm nguy cơ gây hại cho mô lành. Toàn bộ quá trình điều trị diễn ra trong một ngày; sau khi hoàn thành một phân liều SBRT duy nhất, ông Vương có thể trở về nhà. Tái khám sau một tháng, ông được chụp CT ngực và kết quả cho thấy khối u đã thoái triển rõ, đường kính giảm còn khoảng 1,5 cm. Ông hết ho, không đau ngực, không khó thở và sinh hoạt bình thường, song vẫn cần tiếp tục tái khám định kỳ để theo dõi tình trạng bệnh. Trường hợp này cho thấy SBRT có thể là lựa chọn thay thế đáng cân nhắc cho một số người bệnh giai đoạn sớm không phù hợp với phẫu thuật, chứ không thay thế phẫu thuật cho tất cả bệnh nhân. Bác sĩ Hà khuyến cáo người thuộc nhóm nguy cơ cao, đặc biệt là người hút thuốc lá lâu năm hoặc mắc bệnh phổi mạn tính, nên tầm soát định kỳ bằng CT liều thấp. Phẫu thuật vẫn là lựa chọn hàng đầu với ung thư phổi giai đoạn sớm ở những người đủ điều kiện sức khỏe, còn phương án điều trị cần được cân nhắc theo tình trạng cụ thể. Với người cao tuổi, chức năng hô hấp kém hoặc có nhiều bệnh nền, SBRT có thể đem lại một hướng điều trị phù hợp hơn; tên người bệnh trong bài đã được thay đổi.