Tăng cường khả năng cạnh tranh sòng phẳng
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) nêu vấn đề tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 với chủ đề “Go Global - Cùng doanh nghiệp vươn ra thế giới”, ngày 4/11.
Theo ông, sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã hình thành nền tảng xuất khẩu tương đối vững chắc. Đến tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đã vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Một số doanh nghiệp trong nước cũng từng bước khẳng định năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ông Phú dẫn chứng Viettel hiện diện tại 10 thị trường nước ngoài, dẫn đầu thị phần tại 7 thị trường, với doanh thu quốc tế năm 2025 khoảng 3,3 tỷ USD. Trong khi đó, năm 2025, FPT đạt trên 35 nghìn tỷ đồng doanh thu từ dịch vụ công nghệ thông tin ở nước ngoài, giá trị hợp đồng ký mới khoảng 1,5 tỷ USD. Nhật Bản và Mỹ là những thị trường chủ lực của doanh nghiệp này.
Những con số trên cho thấy doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng kể cả ở những thị trường khó tính nhất. Tuy nhiên, thị trường quốc tế đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng, tiêu chuẩn phát triển xanh, truy xuất nguồn gốc. Trong khi đó, những phương thức kinh doanh mới như phân phối ở nước ngoài, thương mại số xuyên biên giới và đầu tư quốc tế cũng mở ra nhiều cơ hội. “Câu hỏi của giai đoạn tới không chỉ là xuất khẩu thêm được bao nhiêu, mà là doanh nghiệp Việt Nam giữ vai trò nào trong chuỗi giá trị toàn cầu, sở hữu thương hiệu nào và hiện diện đến đâu trên thị trường toàn cầu”, ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh.
Trên cơ sở đó, Chương trình Go Global được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 626 ngày 6/4/2026, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân Việt Nam tăng cường hiện diện tại thị trường nước ngoài, thúc đẩy đầu tư, kinh doanh quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo ông Phú, Go Global không giới hạn hoạt động vươn ra nước ngoài ở xuất khẩu hàng hóa mà xác định 4 hướng đi: Xuất khẩu hàng hóa; thương mại xuyên biên giới; tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; hiện diện và đầu tư tại nước ngoài.
Tùy năng lực, nguồn lực, ngành hàng và mục tiêu phát triển, doanh nghiệp có thể lựa chọn hướng đi phù hợp. Bên cạnh mở rộng thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể thành lập văn phòng, chi nhánh, công ty, liên doanh hoặc thực hiện các thương vụ mua bán, sáp nhập tại nước ngoài.
Lãnh đạo Cục Xúc tiến thương mại cho rằng, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy kinh doanh, coi thị trường quốc tế là không gian hoạt động thường xuyên thay vì chỉ tập trung vào thị trường trong nước. Định hướng vươn ra nước ngoài cũng cần được mở rộng tới cả doanh nghiệp vừa và nhỏ, không chỉ các tập đoàn lớn.
Sau dấu mốc xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD, yêu cầu đặt ra là nâng cao hàm lượng giá trị trong hàng hóa xuất khẩu, từng bước làm chủ công nghệ, thương hiệu và mở rộng sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Chủ động nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt
Thứ trưởng Bộ Công thương Lương Hoàng Thái nhận định, trong thời gian dài, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu hội nhập theo hướng thích ứng, đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế. Tuy nhiên, định hướng hiện nay là chuyển sang chủ động vươn ra thế giới, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam. "Chương trình Go Global ra đời trong bối cảnh đó, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy và định hướng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam", Thứ trưởng cho hay.
Để triển khai chương trình hiệu quả, theo Thứ trưởng Lương Hoàng Thái, cần tổ chức thực hiện chương trình đồng bộ, thực chất, lấy kết quả làm thước đo. Bộ Công thương sẽ giữ vai trò đầu mối, cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ và lộ trình thành kế hoạch hành động; tập trung phát triển thị trường, xúc tiến thương mại, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và kết nối doanh nghiệp với đối tác quốc tế. Song song đó, phát huy vai trò chủ động của các địa phương thông qua chương trình "Local Go Global". Thứ trưởng đề nghị các địa phương tiếp tục phối hợp triển khai có trọng điểm, gắn định hướng quốc gia với tiềm năng và lợi thế của từng địa bàn, bảo đảm mang lại kết quả thiết thực.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Mạng lưới đồng hành Go Global. Theo Thứ trưởng, quá trình quốc tế hóa đòi hỏi nhiều nguồn lực, từ nhân lực, thông tin thị trường, tư vấn pháp lý đến công nghệ, tài chính và đối tác. Vì vậy, cần kết nối các hiệp hội, tổ chức xúc tiến thương mại, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và đối tác quốc tế để hỗ trợ doanh nghiệp.
Trên nền tảng đó, doanh nghiệp cần nâng cao tính chủ động và năng lực cạnh tranh, từng bước xây dựng chiến lược phù hợp để mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế. Đây cũng là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với thành công của chương trình Go Global.
Trong quá trình đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường và kết nối nguồn lực; địa phương chủ động tổ chức thực hiện; các đối tác cùng đồng hành; doanh nghiệp là trung tâm và là chủ thể tạo ra giá trị. “Đây cũng chính là tinh thần mà chúng tôi mong muốn cùng các bộ, ngành, địa phương, đối tác và cộng đồng doanh nghiệp chung sức thực hiện”, Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nhấn mạnh.
Thứ trưởng Lương Hoàng Thái cũng nhấn mạnh hành trình vươn ra thế giới không có một công thức chung và không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, Việt Nam hoàn toàn có thể bắt đầu từ những việc làm cụ thể: Một địa phương lựa chọn đúng ngành hàng có tiềm năng; một doanh nghiệp xây dựng được chiến lược thị trường rõ ràng; một đối tác kết nối được nguồn lực phù hợp; hay một chính sách được điều chỉnh trên cơ sở thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.
Đại Hoàng, Hồng Hạnh