Xây nền tảng khoa học cho canh tác cà phê bền vững tại Việt Nam

Ngày 28/9, Syngenta và ACOM tổ chức hội thảo đầu bờ với sự tham gia của 60 nông dân trồng cà phê tại Lâm Đồng. Tại đây, nông dân trực tiếp tham quan mô hình LivinGro, quan sát kết quả thực địa, trao đổi với đội ngũ chuyên gia và tìm hiểu các giải pháp canh tác bền vững được xây dựng theo mùa vụ và từng giai đoạn sinh trưởng của cây cà phê.

Hội thảo không chỉ giới thiệu một quy trình kỹ thuật mà còn kết nối kết quả quan sát thực địa với kinh nghiệm sản xuất của nông dân, hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên đầu vào, bảo vệ sức khỏe đất, duy trì đa dạng sinh học và nâng cao khả năng chống chịu của vườn cây trước những biến động về thời tiết, và dịch hại.

Đo lường tính bền vững ngay trên đồng ruộng

Sản xuất cà phê đang đối mặt với nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, suy giảm sức khỏe đất, dịch hại và những yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng về chất lượng, khả năng truy xuất cũng như trách nhiệm với môi trường.

Trong bối cảnh đó, canh tác bền vững không thể chỉ dừng lại ở những cam kết chung. Các giải pháp cần được thử nghiệm trong điều kiện sản xuất thực tế, đánh giá bằng dữ liệu và đồng thời đáp ứng hai yêu cầu: tạo ra hiệu quả thiết thực cho người nông dân và bảo vệ nền tảng tài nguyên phục vụ sản xuất lâu dài.

Đây là cách tiếp cận cốt lõi của LivinGro - sáng kiến dựa trên nền tảng khoa học do Syngenta giới thiệu tại Diễn đàn Nông nghiệp Tương lai năm 2021. LivinGro hướng đến xây dựng và kiểm chứng các quy trình canh tác bền vững theo hướng nâng cao sức khỏe cây trồng, sức khỏe đất và đa dạng sinh học.

Khác với mô hình trình diễn chỉ tập trung vào năng suất hoặc hiệu quả của từng giải pháp riêng lẻ, LivinGro tiếp cận nông trại như một hệ sinh thái tổng thể thông qua đánh giá 61 chỉ số liên quan đến đa dạng sinh học, sức khỏe đất và chất lượng cây trồng…

LivinGro được Syngenta xác định là một dự án phát triển bền vững (ESG) tiêu biểu. Dự án không tách hoạt động phát triển bền vững khỏi sản xuất, mà tích hợp các yếu tố môi trường và xã hội ngay vào quá trình xây dựng giải pháp phục vụ người nông dân.

Mô hình cà phê được xây dựng cho điều kiện Việt Nam

Tại Việt Nam, LivinGro trên cây cà phê do Syngenta và ACOM triển khai tại Lâm Đồng từ cuối năm 2025. Các hoạt động tập trung vào quản lý một số dịch hại quan trọng; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm; tăng cường che phủ đất; theo dõi đa dạng sinh học; phân tích các đặc tính sinh học, vật lý và hóa học của đất.

Trong dự án, Syngenta triển khai mô hình LivinGro, xây dựng giải pháp và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật chuyên môn. ACOM phối hợp vận hành mô hình, kết nối với nông dân và hỗ trợ triển khai tại vùng nguyên liệu.

Viện Nghiên cứu Công nghệ Sinh học và Môi trường (RIBE) thuộc Trường Đại học Nông Lâm TPHCM đảm nhiệm phân tích đa dạng sinh học và các chỉ tiêu liên quan đến đất.

Ông Nguyễn Thanh Tuấn, Giám đốc đối ngoại và Phát triển bền vững, Syngenta Việt Nam, chia sẻ: “LivinGro thể hiện cách Syngenta chuyển những cam kết về phát triển bền vững thành hành động cụ thể trên đồng ruộng. Thông qua hợp tác với ACOM, RIBE và nông dân, Syngenta mong muốn xây dựng một mô hình có cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện tại Việt Nam”.

Những tín hiệu bước đầu từ vườn cà phê

Qua theo dõi thực địa, mô hình bước đầu ghi nhận hiệu quả tích cực trong kiểm soát một số nhóm dịch hại đáng lưu ý trên cà phê, gồm rệp sáp, vàng lá thối rễ và thán thư.

Thay vì xử lý riêng lẻ từng vấn đề khi dịch hại đã phát sinh, quy trình được xây dựng theo mùa vụ và theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây, giúp nông dân chủ động hơn trong quá trình chăm sóc và bảo vệ vườn cà phê.

Ngoài quản lý dịch hại, dự án tích hợp các loài cây và cỏ che phủ có ích nhằm hạn chế đất trống, giảm xói mòn, hỗ trợ hoạt động của sinh vật đất và góp phần duy trì sự ổn định của hệ sinh thái vườn cây.

Từ khi triển khai, Syngenta và ACOM cũng đã tổ chức các hoạt động đào tạo cho gần 1.000 nông dân, tập trung vào các nguyên tắc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.

Ông Võ Ngọc Quyền, trưởng nhóm dự án Công ty Acom, chia sẻ: “Việc hợp tác với Syngenta trong dự án LivinGro giúp chúng tôi cùng nông dân thử nghiệm, đánh giá và từng bước hoàn thiện các thực hành phù hợp với điều kiện sản xuất, đồng thời đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của chuỗi giá trị đối với chất lượng và tính bền vững”.