Thanh Niên • 09/09/2026 15:40

Xe sau nháy đèn xin vượt, tài xế phía trước không nhường đường có sai luật?

Hiện nay, nhiều tài xế vẫn thắc mắc, khi lái xe di chuyển trên đường, nếu xe phía sau nháy đèn xin vượt, xe phía trước có bắt buộc phải giảm tốc và chủ động nhường đường hay không? Luật quy định trường hợp này thế nào?

Trên các tuyến đường hai chiều xuất hiện nhiều tình huống các xe ô tô phía sau bấm còi, nháy đèn xin vượt nhưng xe phía trước không phản hồi. Có người cho rằng mình đang chạy đúng tốc độ nên không cần nhường; trong khi không ít tài xế lại coi tín hiệu xin vượt là yêu cầu xe trước phải lập tức tránh sang phải. Cả hai cách hiểu này đều cần được xem xét trong điều kiện giao thông cụ thể. Nhường đường không chỉ là cách ứng xử giữa các tài xế mà còn là nghĩa vụ được pháp luật quy định rõ ràng.

Khi nào xe phía trước phải nhường đường?

Theo điều 14, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe xin vượt phải báo hiệu bằng cách nhấp nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc dùng còi. Trong đô thị và khu đông dân cư, từ 22 giờ hôm trước đến 5 giờ hôm sau, chỉ được báo hiệu xin vượt bằng đèn.

Khi nhận được tín hiệu, tài xế phía trước phải quan sát phần đường phía trước. Nếu đủ điều kiện an toàn, người lái phải giảm tốc độ, bật xi-nhan phải để báo cho xe sau biết được vượt, đồng thời đi sát bên phải phần đường xe chạy cho đến khi xe sau vượt qua. Trong quá trình này, không được gây cản trở xe xin vượt.

Như vậy, nhường đường không đơn thuần là giữ nguyên hướng đi rồi để xe sau tự tìm khoảng trống. Khi đã đủ điều kiện, tài xế phía trước cần chủ động giảm tốc, báo hiệu và tạo khoảng trống an toàn. Việc tăng tốc khi xe sau đang vượt hoặc đánh lái để chặn đường có thể khiến tình huống trở nên nguy hiểm. Ngược lại, nếu có chướng ngại vật hoặc chưa đủ điều kiện an toàn, luật yêu cầu xe phía trước bật xi-nhan trái để báo xe sau chưa được vượt. Đây là tín hiệu cảnh báo trong tình huống xin vượt, không phải chỉ dẫn để xe trước đánh lái sang trái chặn xe sau.

Luật cũng nêu rõ, xe xin vượt phải tự quan sát, chỉ được vượt khi phía trước không có chướng ngại vật, không có xe ngược chiều trong đoạn đường định vượt; xe trước không báo hiệu vượt xe khác, đã bật xi-nhan phải và tránh về bên phải. Ngoài ra, các tài xế cũng cần lưu ý, khi được xe trước nhường đường cũng cần phải tuân thủ các quy định khác về biển báo, vạch kẻ đường hoặc giới hạn tốc độ.

Một số vị trí, tình huống bị cấm vượt gồm cầu hẹp một làn, đường cong hoặc khu vực đỉnh dốc bị hạn chế tầm nhìn, nơi đường giao nhau, đường ngang đường sắt và hầm đường bộ. Khi thời tiết, mặt đường không an toàn hoặc có người đi bộ qua đường, tài xế cũng không được cố vượt.

Đáng chú ý, luật phân biệt đường mỗi chiều chỉ có một làn xe cơ giới với đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, được phân chia bằng vạch kẻ đường. Trường hợp đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, xe sau di chuyển lên trước được điều chỉnh theo quy tắc sử dụng làn đường. Vì vậy, không thể áp dụng máy móc cách nhường trên đường một làn cho mọi tình huống ở đường nhiều làn.

Không nhường đường cho xe xin vượt bị phạt ra sao?

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, tài xế ô tô không nhường đường cho xe xin vượt khi đã đủ điều kiện an toàn bị phạt 2 - 3 triệu đồng, đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Nếu hành vi này gây tai nạn giao thông, mức xử phạt hành chính tăng lên từ 20 - 22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe. Việc áp dụng mức phạt do gây tai nạn phải có căn cứ xác định quan hệ giữa hành vi vi phạm với hậu quả, không phải cứ hai xe xảy ra va chạm là mặc nhiên quy toàn bộ lỗi cho xe phía trước.

Nghĩa là, điểm quyết định vẫn là điều kiện an toàn tại thời điểm xin vượt. Nếu phía trước có xe ngược chiều, chướng ngại vật hoặc tầm nhìn bị che khuất, việc chưa nhường ngay khác với cố tình cản trở khi đường đã đủ điều kiện.

Để phối hợp an toàn, tài xế phía trước cần quan sát, giảm tốc từ từ và báo hiệu rõ ràng; không phanh gấp hoặc đánh lái đột ngột vì bị thúc giục. Đi sát bên phải phần đường xe chạy cũng không đồng nghĩa phải lao xuống lề hay ép người đi xe máy bên cạnh. Về phía xe xin vượt, người lái cần giữ khoảng cách và kiên nhẫn chờ thời điểm phù hợp.

Trên những tuyến đường hai chiều, cảnh xe phía sau nhấp nháy đèn hoặc bấm còi xin vượt, trong khi xe phía trước vẫn giữ nguyên tốc độ, diễn ra khá phổ biến. Từ đó xuất hiện hai cách hiểu trái ngược, một bên cho rằng xe đang chạy đúng tốc độ thì không cần nhường, bên kia lại nghĩ tín hiệu xin vượt đồng nghĩa yêu cầu phải tránh ngay. Theo Thanh Niên, câu trả lời không thể tách khỏi điều kiện giao thông thực tế, bởi việc nhường đường vừa liên quan cách ứng xử, vừa là nghĩa vụ được pháp luật quy định. Điều 14 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định xe xin vượt phải báo hiệu bằng cách nhấp nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc sử dụng còi. Riêng trong đô thị và khu đông dân cư, từ 22 giờ hôm trước đến 5 giờ hôm sau, người lái chỉ được dùng đèn để báo hiệu xin vượt. Khi nhận tín hiệu, tài xế phía trước phải quan sát phần đường trước mặt, rồi quyết định cách xử lý dựa trên khả năng bảo đảm an toàn cho tất cả phương tiện. Nếu phía trước đủ điều kiện an toàn, xe đang chạy trước phải giảm tốc độ, bật xi nhan phải báo cho xe sau biết được vượt, đồng thời đi sát bên phải phần đường. Xe phía trước cần giữ vị trí đó cho đến khi xe sau vượt qua, không tăng tốc, không đánh lái gây cản trở hoặc tạo thêm rủi ro trong quá trình hai xe di chuyển. Như vậy, nháy đèn xin vượt không buộc xe trước lập tức nhường đường, nhưng khi điều kiện đã bảo đảm, tài xế không thể mặc nhiên phớt lờ tín hiệu. Ngược lại, nếu phía trước có chướng ngại vật hoặc chưa đủ điều kiện an toàn, xe đang chạy trước phải bật xi nhan trái để báo cho xe sau biết chưa thể vượt. Tín hiệu này nhằm cảnh báo và yêu cầu chờ đợi phù hợp, hoàn toàn không phải chỉ dẫn để xe phía trước đánh lái sang trái nhằm chặn đường phương tiện phía sau. Việc tăng tốc khi xe sau đang vượt, phanh gấp hoặc cố tình ép xe khác đều có thể khiến một tình huống xin vượt thông thường trở nên nguy hiểm. Về phía xe xin vượt, người lái cũng phải tự quan sát và chỉ thực hiện khi phía trước không có chướng ngại vật, không có xe ngược chiều trong đoạn đường dự kiến vượt. Xe xin vượt chỉ nên tiến hành khi xe trước không báo hiệu đang vượt phương tiện khác, đã bật xi nhan phải và thực sự tránh về bên phải phần đường. Ngay cả khi xe trước chủ động nhường, xe sau vẫn phải tuân thủ biển báo, vạch kẻ đường, giới hạn tốc độ cùng những yêu cầu an toàn khác. Pháp luật cấm vượt tại nhiều vị trí nguy hiểm, gồm cầu hẹp chỉ có một làn xe, đường cong, khu vực đỉnh dốc hạn chế tầm nhìn, đường giao nhau, đường ngang đường sắt và hầm đường bộ. Tài xế cũng không được cố vượt khi thời tiết xấu, mặt đường không bảo đảm an toàn hoặc đang có người đi bộ qua đường, dù xe trước đã bật tín hiệu nhường. Những quy định này cho thấy tín hiệu nhường đường không thể thay thế việc kiểm tra toàn bộ điều kiện xung quanh trước khi người lái chuyển hướng hoặc tăng tốc vượt. Luật còn phân biệt đường mỗi chiều chỉ có một làn xe cơ giới với đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, được phân chia bằng vạch kẻ đường. Trên đường nhiều làn cùng chiều, việc xe phía sau di chuyển lên trước được điều chỉnh theo quy tắc sử dụng làn đường, không thể máy móc áp dụng cách nhường của đường một làn. Vì vậy, tài xế cần xác định đúng loại đường, làn xe và hệ thống báo hiệu trước khi kết luận xe phía trước có vi phạm nghĩa vụ nhường hay không. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, tài xế ô tô không nhường đường cho xe xin vượt khi đã đủ điều kiện an toàn có thể bị phạt từ 2 đến 3 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Nếu hành vi này gây tai nạn giao thông, mức phạt hành chính tăng lên từ 20 đến 22 triệu đồng, đồng thời người vi phạm bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe. Tuy nhiên, việc áp dụng mức phạt do gây tai nạn phải dựa trên căn cứ xác định quan hệ giữa hành vi vi phạm và hậu quả, không phải cứ hai xe va chạm là mặc nhiên quy toàn bộ lỗi cho xe trước.

Xem thêm tại Thanh Niên