Triền miên ở trọ
Gần 20 năm làm việc tại TPHCM, vợ chồng chị Nguyễn Thị Lan (công nhân tại Khu công nghiệp Tân Tạo) vẫn sống trong một căn phòng trọ chưa đến 12m². Căn phòng nhỏ là nơi hai vợ chồng trở về sau một ngày làm việc, cũng là nơi con cái sinh hoạt, học hành.
Chị Lan không nhớ đã bao nhiêu lần chuyển nhà trọ. Nhưng những lần chuyển ấy đều chỉ quanh quẩn ở khu vực gần nơi làm việc, bởi nếu thuê nhà quá xa, tiền đi lại và thời gian di chuyển lại trở thành một khoản chi phí khác.
“Lúc đầu rời quê đến TPHCM mưu sinh cũng nuôi hy vọng sẽ mua được căn nhà nhỏ để an cư, nhưng giá nhà ngày một tăng, trong khi đồng lương chỉ đủ ăn, nuôi con ăn học nên ước mơ ấy ngày càng xa tầm với” - chị Lan nói.
Cùng cảnh ngộ, chị Võ Hoàng Nhi (47 tuổi, quê An Giang) chỉ lắc đầu khi được hỏi về chuyện mua nhà ở TPHCM. Với nữ công nhân này, có một căn nhà cho riêng mình là mong muốn rất bình thường, nhưng để biến mong muốn đó thành hiện thực lại là chuyện quá xa. Mỗi khi nghĩ đến chuyện mua nhà, chị lại phải tính toán giữa tiền thuê trọ, tiền ăn uống, chi phí nuôi con và những khoản phát sinh trong cuộc sống.
“Có căn nhà cho riêng mình thì ai không muốn, nhưng tiền không đủ. Tôi dự định sau này không còn sức làm việc nữa thì về quê thôi” - chị Nhi bộc bạch.
Anh Nguyễn Văn Hòa (công nhân may tại Khu chế xuất Tân Thuận) cho rằng, không phải công nhân nào cũng có khả năng mua ngay một căn hộ. Vì vậy, bên cạnh chính sách hỗ trợ mua nhà, điều người lao động mong muốn là có thêm những căn hộ cho thuê, thuê mua với mức giá phù hợp.
“Nếu không đủ tiền mua ngay một căn hộ thì có thể trả góp từng tháng. Điều mà nhiều công nhân mong muốn là được thuê các căn hộ chung cư gần nơi làm việc với mức giá hợp lý. Khi có không gian sống rộng rãi, thuận tiện đi lại, họ sẽ có điều kiện chăm lo con cái tốt hơn và giảm bớt áp lực trong cuộc sống thường ngày” - anh Hòa nói.
Chuyển căn hộ bỏ trống thành nhà cho thuê?
Theo ông Trần Thanh Thảo - Phó chánh Văn phòng Liên đoàn Lao động TPHCM, khảo sát bước đầu cho thấy khoảng 3.200 trường hợp đoàn viên, công nhân, người lao động có nhu cầu thuê nhà ở và 30.400 trường hợp có nhu cầu thuê mua, mua nhà ở xã hội.
Phần lớn người lao động hiện nay vẫn thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, trong khi điều kiện về diện tích, an toàn, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng xã hội còn hạn chế.
Theo ông Thảo, chính sách tín dụng nhà ở xã hội hiện đã có bước hỗ trợ đáng kể, trong đó lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội đối với chương trình nhà ở xã hội đang ở mức 5,4%/năm. Tuy nhiên, với người lao động, điều quan trọng là phải có sản phẩm nhà ở phù hợp ngay từ đầu, đặc biệt là nhà ở cho thuê và thuê mua, với diện tích, vị trí và mức giá phù hợp với thu nhập.
Từ thực tế nhu cầu nhà ở rất lớn của người lao động, Liên đoàn Lao động TPHCM đề xuất UBND thành phố chuyển hơn 950 căn hộ tái định cư bỏ trống tại Khu dân cư Vĩnh Lộc B thành nhà ở cho thuê giá rẻ dành cho công nhân.
Khu tái định cư Vĩnh Lộc B (xã Tân Vĩnh Lộc) rộng 30ha, gồm 45 block cao 5 tầng với tổng cộng 1.939 căn hộ, tổng vốn đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng. Khu tái định cư được đưa vào sử dụng từ năm 2010 nhằm bố trí chỗ ở cho người dân bị giải tỏa trong chương trình nâng cấp đô thị. Sau hơn 15 năm, nhiều căn hộ tại đây vẫn chưa được sử dụng, các dãy nhà trong khu dân cư thưa vắng người.
Liên đoàn Lao động TPHCM đã ký biên bản thỏa thuận hợp tác với 9 doanh nghiệp xây dựng khoảng 128.000 căn nhà ở và dự kiến đến năm 2030 sẽ hoàn thành. Một số dự án khác đang hoàn thiện thủ tục, dự kiến khởi công trong năm 2027; nhiều doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm quỹ đất phù hợp.
Theo ông Thảo, hai nhóm vấn đề cần tập trung tháo gỡ là quỹ đất sạch và thủ tục đầu tư. Liên đoàn Lao động TPHCM kiến nghị tiếp tục thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh”, ưu tiên tháo gỡ thủ tục đối với các dự án nhà ở xã hội; đồng thời rà soát quỹ đất công, quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng và các quỹ đất phù hợp để bổ sung nguồn cung nhà ở cho công nhân.