Xuất khẩu sang Australia tăng gần 30%, cơ hội cho thực phẩm sạch, bền vững

Theo thông tin do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) công bố tại hội thảo về tiềm năng xuất khẩu sang Australia ngày 30/9, kim ngạch thương mại hai nước trong 7 tháng đạt 9,79 tỷ USD, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Australia đạt khoảng 4,6 tỷ USD, tăng gần 30%.

Riêng TPHCM, trong chưa đầy 9 tháng đầu năm, kim ngạch xuất nhập khẩu với Australia đạt 1,56 tỷ USD. Xuất khẩu đạt 985 triệu USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ.

Theo số liệu WTO được ITPC dẫn lại, tổng giá trị nhập khẩu hàng hóa của Australia năm 2025 đạt khoảng 308,7 tỷ USD. Việt Nam cung cấp khoảng 8,48 tỷ USD, tương đương 2,7% thị phần nhập khẩu của nước này.

Khoảng cách này cho thấy dư địa vẫn còn lớn, nhất là khi cơ cấu thương mại hai nước mang tính bổ trợ. Việt Nam có thế mạnh về hàng chế tạo, hàng tiêu dùng, nông sản và thực phẩm chế biến, trong khi Australia cung cấp năng lượng, khoáng sản và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất.

Ông Sam Conroy, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Australia tại Việt Nam (AusCham), cho biết kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Australia đã tăng 88% trong giai đoạn 2020-2025. Riêng năm 2025, một số nhóm hàng tăng mạnh như đồ chơi và dụng cụ thể thao 76,2%, cà phê 42,6%, rau quả 28,9%.

Theo các chuyên gia, dư địa tiếp theo có thể nằm ở thực phẩm chế biến, sản phẩm tiện lợi, thực phẩm hữu cơ, sản phẩm đạt chuẩn Halal, vật liệu xây dựng và nội thất thân thiện môi trường.

Australia đồng thời là thị trường thương mại điện tử lớn. Theo Australia Post, người dân nước này chi 82,6 tỷ AUD mua sắm trực tuyến trong năm 2025, tăng 14%. Khoảng 9,8 triệu hộ gia đình, tương đương 82% số hộ, đã mua hàng qua mạng.

Đây được xem là kênh để doanh nghiệp Việt Nam thử nghiệm thị trường trước khi đầu tư lớn vào hệ thống phân phối. Các sản phẩm quy mô nhỏ, giá trị phù hợp có thể tiếp cận người tiêu dùng qua các nền tảng xuyên biên giới như Amazon hay eBay.

Tuy nhiên, ông Conroy lưu ý doanh nghiệp không nên cạnh tranh chủ yếu bằng giá. Người mua Australia quan tâm đến chất lượng, độ tin cậy, khả năng giao hàng và ngày càng yêu cầu nhà cung cấp chứng minh tiêu chuẩn, chứng nhận kiểm định cũng như các tiêu chí xanh.

Ông Nguyễn Mạnh Hiệp, Lãnh sự Thương mại, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Australia, cho rằng doanh nghiệp cần khai thác tốt ba hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam và Australia cùng tham gia gồm AANZFTA, CPTPP và RCEP.

Nhiều dòng thuế đã được cắt giảm về 0%, nhưng để hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ về nguyên liệu đầu vào. Hải quan Australia có thể xác minh, hậu kiểm sau khi hàng đã thông quan.

Ông Matt Lourey, Chủ tịch Công ty Alitium, thành viên AusCham, lưu ý đáp ứng quy tắc xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế không đồng nghĩa sản phẩm đương nhiên được phép lưu hành tại Australia.

Hàng hóa còn phải đáp ứng các yêu cầu về hải quan, an toàn sinh học, vệ sinh thực phẩm, an toàn sản phẩm, trách nhiệm xã hội và môi trường. Đặc biệt, ESG - các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp - đang ngày càng được áp dụng xuống cả các nhà cung ứng vừa và nhỏ.

Do đó, doanh nghiệp được khuyến nghị kiểm tra yêu cầu kỹ thuật ngay từ khâu thiết kế, sản xuất và đóng gói thay vì chờ có đơn hàng mới rà soát.

Một trở ngại khác là hệ thống bán lẻ Australia tập trung vào các tập đoàn lớn như Woolworths, Coles, Aldi hay Bunnings Warehouse. Doanh nghiệp muốn trở thành nhà cung cấp trực tiếp phải bảo đảm năng lực sản xuất, giao hàng ổn định và đáp ứng nhiều tiêu chuẩn.

Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, Thương vụ Việt Nam tại Australia khuyến nghị tăng liên kết theo ngành hàng để tạo quy mô cung ứng và nâng sức đàm phán.