Những thay đổi tập trung vào hỗ trợ đời sống người dân, đồng thời tăng quyền chủ động cho địa phương và bổ sung công cụ pháp lý để bảo vệ lợi ích của Nhà nước.
Tăng chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng
Nghị định 335/2026 có hiệu lực từ ngày 5/10, nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội từ 500.000 lên 540.000 đồng mỗi tháng, tăng 8%. Đây là căn cứ tính trợ cấp xã hội, hỗ trợ nhận chăm sóc, nuôi dưỡng và các khoản trợ giúp khác; mức hưởng cụ thể phụ thuộc nhóm đối tượng và hệ số áp dụng.
Người đang hưởng chính sách theo quy định cũ được chuyển sang mức tương ứng của nghị định mới từ ngày 1/7/2026. Chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội cũng được tính theo mức mới từ thời điểm này. Địa phương có điều kiện được quyết định mức chuẩn, mức trợ giúp cao hơn và bổ sung đối tượng khó khăn được hỗ trợ.
Về trợ giúp khẩn cấp, người bị thương nặng do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng hoặc lý do bất khả kháng khác, phải cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế từ ba ngày trở lên, được xem xét hỗ trợ ít nhất 10 lần mức chuẩn, tương đương 5,4 triệu đồng.
Người có hoàn cảnh khó khăn bị mất nhà do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc lý do bất khả kháng khác, không thể tự bảo đảm nhu cầu thiết yếu, được xem xét hỗ trợ lều bạt, nước uống, thực phẩm, chăn màn và các vật dụng cần thiết từ nguồn huy động hoặc dự trữ quốc gia.
Chuẩn trợ cấp người có công tăng khoảng 8%
Nghị định 321/2026 có hiệu lực từ ngày 1/10, nâng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng từ 2.789.000 lên 3.012.000 đồng, tăng khoảng 8%. Mức chuẩn là căn cứ tính trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công và thân nhân.
Theo mức mới, thương binh và người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể 21% được trợ cấp hàng tháng 2.028.000 đồng; tỷ lệ 81% được hưởng 7.819.000 đồng. Với thương binh loại B, mức hưởng tương ứng là 1.676.000 đồng và 6.485.000 đồng.
Các mức trợ cấp, phụ cấp nêu trên được tính từ ngày 1/7/2026. Một số chế độ khác, gồm điều dưỡng phục hồi sức khỏe, hỗ trợ thăm viếng, di chuyển hài cốt liệt sĩ và chế độ tại cơ sở nuôi dưỡng người có công, được thực hiện từ ngày 1/1/2027.
Chế độ tặng quà tại cơ sở nuôi dưỡng cũng áp dụng từ đầu năm 2027. Quà của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam dành cho tập thể gồm 5 triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 500.000 đồng. Quà của cơ quan trung ương, lãnh đạo bộ dành cho tập thể gồm 3 triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 500.000 đồng.
Với gia đình, cá nhân, cả hai nhóm quà đều gồm một triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 250.000 đồng.
Cao tốc Bến Lức - Long Thành tại TP HCM, tháng 9/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Cơ chế đặc thù phát triển đô thị đặc biệt
Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10, quy định các cơ chế đặc thù về quản lý đô thị, nhà ở, y tế, giáo dục và thu hút đầu tư theo phạm vi, điều kiện áp dụng của luật.
Trong lĩnh vực y tế, HĐND thành phố được quy định chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương để chi trả chi phí phòng bệnh và khám, chữa bệnh ngoài phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế theo lộ trình phù hợp.
Thành phố được xây dựng chính sách học bổng, ưu đãi cho người có năng khiếu, tài năng hoặc thành tích đặc biệt xuất sắc; hỗ trợ người học, nhà giáo, cán bộ quản lý đi học tập, nghiên cứu trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm. Quyền lợi cụ thể được thực hiện theo chính sách do địa phương ban hành.
Khi cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị, luật đặt nguyên tắc ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ, cải thiện môi trường sống và sinh kế cho người dân. Địa phương được xây dựng cơ chế hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà tái định cư, nhà lưu trú và nhà cho thuê.
UBND thành phố được quyết định chuyển đổi giữa nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà tái định cư để đáp ứng nhu cầu thực tế. Người bị thu hồi nhà, đất ở được bố trí tái định cư bằng nhà ở xã hội, sau khi thanh toán đủ tiền mua nhà theo quy định, được công nhận quyền sở hữu đầy đủ như với nhà thương mại theo quy định của UBND thành phố.
Luật cũng quy định xã, phường hoặc đặc khu được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi có vị trí chiến lược, phù hợp định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, dân số và diện tích tự nhiên lớn. Chính phủ quyết định công nhận sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.
Nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án tại khu kinh tế đặc biệt được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp như dự án ở địa bàn đặc biệt khó khăn. Với dự án đầu tư mới thuộc danh mục ưu tiên, thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi có thể được kéo dài thêm tối đa 5 năm so với quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. Các ưu đãi thuế này áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027.
Thí điểm luật sư công tại 8 bộ, 10 địa phương
Nghị quyết 24/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10, thí điểm chế định luật sư công trong hai năm, đến hết ngày 30/9/2028.
Các bộ tham gia gồm Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng. Các địa phương gồm Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan quân đội, công an hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi thí điểm, được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước.
Họ thực hiện tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho dự án kinh tế - xã hội; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài.
Người làm luật sư công phải đáp ứng tiêu chuẩn luật sư, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn, giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp theo quy định. Bộ trưởng Tư pháp có thẩm quyền cấp, cấp lại và thu hồi chứng chỉ hành nghề.
Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý Khu liên hợp thể thao quốc gia
Từ ngày 1/10, Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý Khu liên hợp thể thao quốc gia theo Nghị quyết 264/NQ-CP. Nghị quyết đã có hiệu lực từ ngày 7/9, yêu cầu hoàn thành bàn giao, tiếp nhận trước ngày 1/10.
Theo phương án được Chính phủ chấp thuận, Khu liên hợp được chuyển giao nguyên trạng về Bộ Quốc phòng; một phần diện tích đất nằm trong quy hoạch được chuyển về UBND TP Hà Nội quản lý.
Việc bàn giao cho Bộ Quốc phòng bao gồm tổ chức bộ máy, nhân sự, tài sản, tài chính, tài liệu, các quyền và nghĩa vụ liên quan, cùng các hoạt động, nhiệm vụ và dự án đầu tư công đang thực hiện.
Hà Nội tiếp nhận phần đất theo phương án được phê duyệt, xây dựng phương án quản lý, sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả và phù hợp quy hoạch.
Sơn Hà