1/3 dân số thế giới đang hít thở không khí ô nhiễm nguy hại

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Liên minh châu Âu (EU) hôm nay 30.9 công bố một báo cáo cho biết các đợt nắng nóng và cháy rừng, kết hợp với khí thải do con người tạo ra trong năm nay, đã khiến một phần ba dân số thế giới phải tiếp xúc với mức độ ô nhiễm ozone cực kỳ cao.

Trong một phân tích mới trong 8 tháng đầu năm 2026, Dịch vụ Giám sát khí quyển và khí hậu Copernicus (CAMS) của EU nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí, theo AFP.

Khi nhiệt độ và ánh sáng mặt trời phản ứng với khí thải từ cháy rừng, phương tiện giao thông và hoạt động công nghiệp, chúng tạo ra ô nhiễm ozone ở tầng mặt đất. Loại ô nhiễm này có thể gây tổn thương mô phổi, dẫn đến các vấn đề về hô hấp, kích hoạt các cơn hen suyễn và gây ra những vấn đề sức khỏe khác.

Báo cáo cho thấy 34% dân số toàn cầu đã phải tiếp xúc với chất lượng không khí ở mức "cực kỳ kém" trong khoảng thời gian từ ngày 1.1 đến ngày 15.9, nghĩa là nồng độ ozone cao hơn nhiều so với ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Hướng dẫn của WHO quy định mức tiếp xúc tối đa được khuyến nghị là 100 microgam ozone trên mỗi mét khối không khí, tính theo giá trị trung bình trong 8 giờ.

Ngoài ra, 17% dân số thế giới hít thở không khí có chất lượng ở mức "rất kém", trong khi 5% tiếp xúc với mức ozone được xếp loại "tốt".

Châu Á là khu vực có tỷ lệ tiếp xúc với ô nhiễm ozone cao nhất, với 53% dân số hít thở không khí có chất lượng ở mức "cực kỳ kém". Thêm 22% dân số khác phải tiếp xúc với mức ozone "rất kém".

Tình trạng khí thải tràn lan tại châu Á bắt nguồn từ quá trình công nghiệp hóa, phát triển kinh tế và giao thông vận tải, cũng như các vụ cháy rừng và hoạt động đốt phụ phẩm nông nghiệp.

New Delhi (Ấn Độ), Dhaka (Bangladesh), siêu đô thị Trùng Khánh (Trung Quốc) và Lahore (Pakistan) nằm trong số những thành phố có mức độ ô nhiễm ozone ở mức "cực kỳ kém".

Tình trạng ô nhiễm ozone trong năm nay một phần là do các đợt nắng nóng và cháy rừng ở mức kỷ lục gây ra.

Khí ô nhiễm ozone hình thành từ phản ứng quang hóa giữa nhiệt độ cao, ánh sáng mặt trời và các chất thải từ giao thông, nhà máy hay cháy rừng. Chất ô nhiễm này trực tiếp gây tổn thương mô phổi, kích hoạt các cơn hen suyễn mãn tính cùng nhiều hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng khác. Thống kê ghi nhận thêm 17% dân số toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi chất lượng không khí ở mức rất kém, trong khi chỉ có vỏn vẹn 5% dân số được tiếp xúc với môi trường không khí đạt tiêu chuẩn tốt. Châu Á hiện là khu vực chịu tác động nặng nề nhất khi có tới 53% dân số đối mặt với chất lượng không khí cực kỳ kém và 22% ở mức rất kém. Nguồn phát thải tràn lan tại đây xuất phát từ tốc độ công nghiệp hóa nhanh chóng, mật độ giao thông dày đặc cùng thói quen đốt phụ phẩm nông nghiệp và cháy rừng. Hàng loạt siêu đô thị lớn như New Delhi, Dhaka, Trùng Khánh và Lahore đang nằm trong nhóm các khu vực ô nhiễm ozone báo động nhất thế giới.