25 năm sau các vụ khủng bố 11/9: Mỹ công bố 170.000 trang tài liệu

Ngày 8/9, thành phố New York, Mỹ, bắt đầu công bố khoảng 170.000 trang tài liệu liên quan chất lượng không khí và những tác động sức khỏe sau các vụ khủng bố ngày 11/9/2001. Đây là lần đầu một khối lượng lớn hồ sơ được đưa ra công chúng, trong bối cảnh thành phố chuẩn bị tưởng niệm tròn 25 năm ngày thảm họa xảy ra. Theo thông tin được báo Nhân Dân dẫn lại từ TTXVN, việc công bố này có thể cho thấy chính quyền từng chưa cung cấp đầy đủ cảnh báo về mức độ nguy hiểm tại khu vực thảm họa. Thị trưởng New York Zohran Mamdani cho biết đợt công bố đầu tiên nằm trong kế hoạch đưa các tài liệu liên quan lên mạng trong vòng 12 tháng tới. Các hồ sơ tập trung vào chất lượng không khí, những hóa chất độc hại cùng ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe của người dân và lực lượng làm việc gần hiện trường. Nội dung tài liệu bước đầu cho thấy amiăng được phát hiện tại gần như mọi địa điểm từng được kiểm tra sau khi Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ. Việc công khai hồ sơ được thực hiện theo một thỏa thuận giữa chính quyền thành phố và tổ chức 9/11 Health Watch. Thỏa thuận này hình thành sau khi 9/11 Health Watch tiến hành các thủ tục pháp lý, yêu cầu New York cung cấp những tài liệu liên quan nguy cơ sức khỏe sau thảm họa. Động thái mới mở lại cuộc thảo luận kéo dài nhiều năm về cách chính quyền đánh giá, công bố và xử lý thông tin môi trường sau các vụ tấn công. Theo 9/11 Health Watch, trong 25 năm qua, bốn chính quyền thị trưởng New York đã không công bố đầy đủ thông tin về nguy cơ từ các hóa chất độc hại. Tổ chức này cho rằng sự thiếu hụt thông tin diễn ra trong khi người dân vẫn được thông báo rằng không khí tại khu vực bị ảnh hưởng là “an toàn và có thể chấp nhận được”. Sự trái ngược giữa cảnh báo chính thức và các tài liệu mới được công bố đang khiến trách nhiệm của chính quyền qua từng giai đoạn tiếp tục được đặt ra. Một phần hồ sơ có thể liên quan đến hai cựu Thị trưởng New York Rudy Giuliani và Michael Bloomberg, những người từng lãnh đạo thành phố trong các thời kỳ khác nhau. Các tài liệu được cho là bao gồm trao đổi nội bộ về nguy cơ sức khỏe, trách nhiệm pháp lý và những quan ngại của người dân đối với chất lượng không khí. Việc hồ sơ được công khai không chỉ cung cấp thêm dữ liệu lịch sử, mà còn giúp làm rõ quá trình ra quyết định sau một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất nước Mỹ. Ngày 11/9/2001, các vụ khủng bố khiến 2.977 người thiệt mạng, để lại hậu quả sâu rộng đối với New York, nước Mỹ và nhiều cộng đồng liên quan. Sau khi các tòa tháp của Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ, bụi, mảnh vỡ và nhiều chất khác phát tán trong khu vực rộng lớn quanh hiện trường. Những người sống, làm việc hoặc tham gia cứu hộ tại đó về sau phải đối mặt với các vấn đề sức khỏe kéo dài, trong đó có bệnh liên quan phơi nhiễm. Theo chương trình liên bang theo dõi sức khỏe, hơn 9.400 người đã tử vong do các bệnh liên quan đến phơi nhiễm tại khu vực xảy ra khủng bố 11/9. Con số này cho thấy hậu quả của thảm họa không dừng lại vào ngày các vụ tấn công xảy ra, mà tiếp tục ảnh hưởng nhiều năm sau đó. Đằng sau những thống kê là các gia đình mất người thân, những người mắc bệnh và cộng đồng vẫn chờ câu trả lời rõ ràng về mức độ nguy hiểm từng bị che khuất. Đợt công bố 170.000 trang tài liệu diễn ra trước thời điểm tròn 25 năm ngày xảy ra các vụ khủng bố, tạo thêm ý nghĩa đặc biệt cho quá trình tưởng niệm. Trong 12 tháng tới, công chúng sẽ tiếp tục được tiếp cận những hồ sơ còn lại, qua đó có thêm cơ sở đánh giá cách thông tin đã được thu thập và sử dụng. Với New York, việc mở kho tài liệu không thể thay đổi quá khứ, nhưng có thể giúp xã hội nhìn đầy đủ hơn về cái giá sức khỏe mà thảm họa 11/9 để lại.