Những ngày cuối tháng 9, tiết trời nắng ráo, tại căn nhà cấp 4 ở thôn Đại Điền Đông 2, xã Diên Điền (tỉnh Khánh Hòa), anh Đặng Xuân Quý cùng đội thợ tất bật dựng gác cao để phòng lũ.
Anh Quý cho biết, tháng 11 năm ngoái, căn nhà bị lũ dâng cao hơn 2m, cả gia đình phải sơ tán đi nơi khác đảm bảo an toàn. Đồ đạc, tài sản bên trong nhà bị nhấn chìm, hư hỏng.
Rút kinh nghiệm từ năm trước, gia đình anh Quý chi hơn 30 triệu đồng mua vật liệu để làm gác cao phục vụ di dời tài sản và tránh lũ. Căn gác rộng 25m2 được dựng khung sắt cao 3,5m, lợp mái tôn và đặc biệt là cao hơn mực nước lũ lịch sử hồi tháng 11/2025.
Theo anh Quý, để phòng tình huống nước dâng quá cao, căn gác còn có cửa để thoát lên mái, chờ lực lượng chức năng ứng cứu.
Cách nhà anh Quý không xa, căn nhà cấp 4 của bà Nguyễn Đình Thị Bích (53 tuổi) cũng vừa hoàn thiện gác sắt với chi phí khoảng 80 triệu đồng. Một sàn gác lót ván rộng hơn 20m2 được dựng cách mặt đất khoảng 5m, sẵn sàng cho mùa mưa lũ sắp đến.
Bà Bích chia sẻ, gần một năm sau trận lũ ngập nhà hơn 2,2m, gia đình vẫn chưa quên cảnh 6 người mắc kẹt trong nước lớn. “Sống hàng chục năm ở đây, tôi chưa từng thấy đợt lũ nào khủng khiếp đến thế”, bà Bích nói.
Theo bà Bích, những năm trước kia, nước lũ chỉ ngập sân hoặc mấp mé nền nhà 30–50cm rồi rút nhanh. Thế nhưng, chiều 19/11/2025, mưa xối xả kéo theo dòng nước đục ngầu cuồn cuộn đổ về. Nước tràn nhanh vào nhà, cả gia đình 6 người vội vã leo lên bàn, ghế, giường để tránh lũ.
Chỉ vài giờ sau, mực nước đã vượt mốc 2,2m, nhấn chìm gần như toàn bộ căn nhà, buộc gia đình phải thoát ra ngoài, chạy lên gác xép nhà hàng xóm tránh lũ. Ở đó, mọi người phải chịu đói, khát, lạnh nhưng may mắn được chủ nhà chia sẻ ít mì tôm để chống chọi.
Khi nước rút, toàn bộ lúa thóc và đồ đạc sinh hoạt trong nhà bà Bích đều ngấm bùn, hư hỏng. Nặng nề nhất là 4 chiếc xe máy bị nước lũ làm hư hỏng, riêng tiền sửa xe đã tốn hơn 11 triệu đồng. "Công sức làm lụng cả năm bị trôi hết theo dòng nước lũ. Năm nay, gia đình tôi phải chủ động làm gác, chuẩn bị kê cao đồ đạc từ sớm", bà Bích bộc bạch.
Anh Đặng Ngô Hữu Tâm (thợ cơ khí tại địa phương) cho biết, thời gian qua anh liên tục nhận đơn đặt hàng làm gác lửng tránh lũ. Tùy điều kiện kinh tế, bà con dựng gác bằng khung sắt, lợp tôn, sàn xi măng hoặc ván ép để làm nơi trú ẩn và bảo vệ tài sản mỗi khi mùa lũ tràn về.
Theo anh Tâm, mỗi căn gác cao khoảng 3,5m, diện tích khoảng 25m². Các công đoạn đo đạc kích thước, khảo sát vị trí, thi công tại xưởng và lắp ráp hết khoảng 3 ngày.
Trao đổi với PV VietNamNet, lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Diên Điền cho biết, địa phương có 12 thôn với hơn 9.000 hộ dân. Trong đợt lũ lịch sử năm 2025, toàn bộ xã bị ngập sâu, chia cắt, tài sản người dân bị thiệt hại nặng nề. Đến nay, xã ghi nhận có 426 hộ dân xây gác tránh lũ, số còn lại chủ yếu là những hộ đã có nhà cao tầng hoặc do khó khăn kinh tế nên chưa thể xây dựng.
Theo lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Diên Điền, địa phương khuyến khích người dân xây gác trong phần đất của gia đình. Tuy nhiên, chính quyền cũng giám sát chặt chẽ việc xây dựng, tránh sử dụng sai mục đích, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra để các công trình đảm bảo an toàn.