Ăn trưa xong buồn ngủ: Khi nào là dấu hiệu của đường huyết tăng?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Sau bữa ăn, đặc biệt là bữa trưa, nhiều người cảm thấy mí mắt nặng trĩu và cơ thể uể oải. Đây là hiện tượng khá phổ biến. Tuy nhiên, thường xuyên cảm thấy uể oải sau bữa ăn cũng có thể là do đường huyết tăng cao.

Buồn ngủ sau bữa ăn thường xuất hiện sau khi một bữa ăn nhiều, có thể kéo dài từ khoảng 30 phút đến vài giờ và rõ rệt hơn vào một số thời điểm trong ngày. Hiện tượng này có nhiều yếu tố cùng tham gia, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).

Sau khi ăn, hệ tiêu hóa hoạt động để phân giải thức ăn thành các chất dinh dưỡng, sau đó hấp thu vào máu để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Trong quá trình này, nhiều thay đổi về hoóc môn, hoạt động thần kinh và chuyển hóa diễn ra, góp phần khiến một số người cảm thấy buồn ngủ hoặc uể oải.

Thành phần bữa ăn cũng ảnh hưởng đến cảm giác buồn ngủ sau ăn. Những bữa ăn chứa nhiều tinh bột trắng, chẳng hạn cơm trắng, bánh mì trắng hoặc bánh ngọt, sẽ làm đường huyết tăng nhanh. Hệ quả là gây cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ. Ngoài ra, thiếu ngủ và nhịp sinh học cũng góp phần làm xuất hiện cảm giác buồn ngủ sau bữa trưa, đặc biệt ở người ngủ không đủ giấc vào ban đêm.

Buồn ngủ sau ăn có phải dấu hiệu đường huyết cao?

Sau khi ăn, tinh bột và đường trong thực phẩm được tiêu hóa thành glucose, sau đó đi vào máu khiến đường huyết tăng lên. Cơ thể tiết hoóc môn insulin để giúp glucose đi vào tế bào và cung cấp năng lượng, bà Megan Asterino-McGeean, chuyên gia điều dưỡng và giáo dục bệnh tiểu đường tại trung tâm y tế phi lợi nhuận Cleveland Clinic (Mỹ), giải thích.

Ở người mắc tiểu đường, cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả. Khi đó, glucose tích tụ trong máu và đường huyết tăng cao. Tình trạng này đôi khi gây mệt mỏi, thiếu năng lượng hoặc khó tập trung. Khi đó, buồn ngủ ngay sau bữa ăn là dấu hiệu của đường huyết tăng cao.

Những người mắc tình trạng này thường cũng xuất hiện những triệu chứng hay gặp khác của tiểu đường, chẳng hạn như đi tiểu nhiều, khát nước nhiều, mệt mỏi, nhìn mờ và sụt cân không chủ ý. Một số người còn bị nhiễm trùng tái đi tại lại hoặc vết thương lâu lành.

Vì vậy, nếu chỉ thỉnh thoảng buồn ngủ sau một bữa ăn no thì không cần quá lo lắng. Ngược lại, nếu tình trạng này xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm khát nước, tiểu nhiều và nhìn mờ, thì nên đi khám để được kiểm tra đường huyết.

Làm thế nào để hạn chế buồn ngủ sau bữa ăn?

Nếu buồn ngủ chỉ xuất hiện thỉnh thoảng và không kèm dấu hiệu bất thường, người mắc hãy thử điều chỉnh thói quen ăn uống. Trước hết, chỉ nên ăn với khẩu phần vừa phải, kết hợp rau củ với các món giàu protein như cá, trứng, thịt nạc hoặc đậu phụ. Ưu tiên các nguồn tinh bột phức tạp như gạo lứt, khoai hoặc các loại đậu.

Đi bộ nhẹ khoảng 10 - 15 phút sau bữa ăn sẽ giúp kiểm soát đường huyết và tăng tỉnh táo. Không nhất thiết phải đi nhanh, chỉ cần đi bộ với tốc độ thoải mái là đủ, theo Medical News Today.

Hiện tượng mí mắt nặng trĩu và cơ thể uể oải sau bữa trưa là phản ứng sinh lý thường gặp khi hệ tiêu hóa tập trung chuyển hóa thức ăn. Theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh), sự biến thiên hoóc môn cùng nhịp sinh học và tình trạng thiếu ngủ ban đêm là những yếu tố chính dẫn đến trạng thái mệt mỏi này. Đặc biệt, việc tiêu thụ nhiều carbohydrate tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng hay bánh ngọt khiến đường huyết tăng nhanh đột ngột, từ đó kích hoạt cơn buồn ngủ rõ rệt hơn. Bà Megan Asterino-McGeean, chuyên gia giáo dục bệnh tiểu đường tại Cleveland Clinic (Mỹ), giải thích rằng thức ăn đi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành glucose và đòi hỏi insulin để đưa năng lượng vào tế bào. Đối với người mắc bệnh tiểu đường, cơ chế tiết hoặc sử dụng insulin bị suy giảm khiến glucose tích tụ trong máu, trực tiếp gây ra cảm giác kiệt sức và mất tập trung sau khi ăn. Đây chính là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nếu cơn buồn ngủ diễn ra liên tục, nhất là khi đi kèm các biểu hiện kinh điển như khát nước dữ dội, tiểu nhiều, nhìn mờ hoặc sụt cân bất thường. Để cải thiện tình trạng uể oải sau bữa ăn ở người khỏe mạnh, chuyên gia khuyến nghị điều chỉnh khẩu phần ăn cân đối bằng cách kết hợp rau củ, đạm nạc cùng các loại tinh bột phức như gạo lứt hay đậu. Ngoài ra, việc duy trì thói quen đi bộ nhẹ nhàng từ 10 đến 15 phút với tốc độ thoải mái sau bữa ăn sẽ hỗ trợ ổn định đường huyết và duy trì sự tỉnh táo hiệu quả. Đối với các trường hợp nghi ngờ rối loạn chuyển hóa kéo dài, người dân cần chủ động đến cơ sở y tế để được xét nghiệm đường huyết kịp thời.