Rung lắc mạnh
Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào phiên 21/9 trong một cột mốc đặc biệt: ngày chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng về một phiên giao dịch tích cực, VN-Index lại chịu áp lực bán và kết thúc dưới mốc 1.800 điểm.
Áp lực bán xuất hiện ngay từ đầu phiên và gia tăng về cuối ngày. VN-Index đóng cửa giảm 15,99 điểm, tương đương 0,88%, xuống 1.799,67 điểm. Thanh khoản trên HoSE ở mức khá thấp, với hơn 17.300 tỷ đồng giá trị giao dịch.
Nhóm VN30 phân hóa mạnh khi có 12 mã tăng, 1 mã đứng giá và 17 mã giảm. Đáng chú ý nhất là SSB của Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) bất ngờ giảm kịch sàn 1.650 đồng, xuống 22.450 đồng/cổ phiếu. Hơn 2,3 triệu cổ phiếu SSB được sang tay, trong khi cuối phiên còn dư bán giá sàn khoảng 1,92 triệu đơn vị. Khối ngoại bán ròng khoảng 440.000 cổ phiếu SSB.
Trong nhóm vốn hóa lớn, Vingroup (VIC) do tỷ phú Phạm Nhật Vượng làm Chủ tịch giảm 6.200 đồng xuống 235.000 đồng/cổ phiếu; VHM giảm 2.900 đồng xuống 68.100 đồng; VRE giảm 750 đồng xuống 24.750 đồng. VPL đứng giá 81.200 đồng.
Nhiều cổ phiếu lớn khác cũng giảm khá mạnh như HPG, MSN, MWG, VNM, SAB, VCB, STB, SSI và SHB.
Ở chiều ngược lại, FPT, GAS, GVR, BSR cùng nhiều cổ phiếu ngân hàng tăng giá. TCB, VPB, ACB, BID, CTG và HDB đồng loạt đi lên. Đáng chú ý, VJC của VietJet tăng kịch trần 9.000 đồng lên 138.000 đồng/cổ phiếu.
Diễn biến đáng chú ý là phần lớn cổ phiếu trong danh sách 27 mã Việt Nam được đưa vào rổ FTSE Global All Cap lại giảm giá. Trong nhóm Large Cap có VCB, VIC và VHM; nhóm Small Cap gồm MSN, SHB, STB, SSB, SSI, TCX, VNM và VRE. Chỉ một số cổ phiếu như BID, HPG, VPB, FPT, HDB và VJC tăng giá.
Riêng SSB giảm sàn diễn ra trong bối cảnh Chính phủ vừa phê duyệt Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng và xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém. Đề án đặt yêu cầu chấm dứt tình trạng cho vay tập trung vào một số doanh nghiệp, nhóm khách hàng lớn hoặc các dự án thuộc hệ sinh thái, “sân sau” của tập đoàn nếu có thể gây rủi ro cho tổ chức tín dụng.
Trong phiên đầu tiên của ngày nâng hạng, khối ngoại cũng không tạo ra lực đỡ khi bán ròng hơn 680 tỷ đồng trên thị trường. VHM, VIC, FPT, SSI nằm trong nhóm bị bán mạnh, trong khi VPB, CTG, BSR và MBB được mua ròng đáng kể.
Nâng hạng mở cửa dòng vốn, nhưng không phải “nâng hạng là tăng giá”
Việc FTSE Russell chính thức nâng hạng chứng khoán Việt Nam là một cột mốc quan trọng đối với thị trường vốn. Hơn 22.000 tỷ USD tài sản toàn cầu đang sử dụng các chỉ số FTSE Russell làm chuẩn tham chiếu, vì vậy việc được đưa lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp mở ra khả năng tiếp cận rộng hơn với các dòng vốn quốc tế.
Tại sự kiện ngày 17/9, Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) đã phát quốc kỳ Việt Nam cùng thông điệp chúc mừng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi. Sự kiện có sự tham dự của đại diện nhiều tổ chức tài chính quốc tế lớn. Các quỹ chỉ số thị trường mới nổi của Vanguard cũng được công bố sẽ bổ sung cổ phiếu Việt Nam vào danh mục từ ngày 21/9.
Theo Chứng khoán Agribank, Việt Nam có thể thu hút khoảng 7-9 tỷ USD vốn nước ngoài trong 1-2 năm tới, trong đó khoảng 2-3 tỷ USD là dòng vốn thụ động có tính chất bắt buộc. Đây là nguồn lực đáng kể đối với thị trường vốn Việt Nam.
Tuy nhiên, nâng hạng không đồng nghĩa dòng tiền sẽ lập tức đổ vào thị trường, càng không có nghĩa giá cổ phiếu sẽ tăng ngay trong ngày hiệu lực.
Một phần kỳ vọng nâng hạng đã được phản ánh vào giá từ trước. Chứng khoán Kafi nhận định định giá thị trường hiện vẫn ở mức hấp dẫn khi P/E thấp hơn mức trung bình 10 năm, trong khi lợi nhuận sau thuế toàn thị trường được dự báo tăng 14-21% trong năm 2026.
Tuy nhiên, tại nhiều thị trường từng được nâng hạng như Kuwait, Saudi Arabia, Qatar, UAE, Romania hay Pakistan, phần lớn đà tăng giá cũng có thể đã diễn ra trước ngày chính thức nâng hạng.
Với Việt Nam, câu chuyện nâng hạng thực tế đã được thị trường kỳ vọng trong nhiều năm. Dòng vốn thụ động cũng được phân bổ theo từng giai đoạn, thay vì đồng loạt giải ngân trong một ngày. Quy mô dòng vốn ban đầu vì vậy có thể chưa đủ lớn để tạo ra lực cầu áp đảo trên toàn thị trường.
Quan trọng hơn, chứng khoán Việt Nam vẫn chịu tác động đồng thời từ các yếu tố vĩ mô toàn cầu và trong nước. Fed vừa tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 3,75-4%/năm và phát tín hiệu có thể tăng thêm một lần trong phần còn lại của năm 2026. Mặt bằng lãi suất quốc tế cao có thể làm giảm sức hấp dẫn tương đối của các tài sản tại thị trường mới nổi.
Trong nước, lãi suất huy động kỳ hạn 6-12 tháng có xu hướng tăng, lên khoảng 8-10%/năm ở một số ngân hàng. Cùng với đó là rủi ro lạm phát, giá dầu thế giới tăng và những biến động của tỷ giá.
Bởi vậy, ngày 21/9 có thể đánh dấu chương mới của chứng khoán Việt Nam về mặt cấu trúc và khả năng tiếp cận dòng vốn toàn cầu, nhưng không phải điểm kết thúc của những bài toán thị trường.
Nâng hạng tạo thêm cơ hội. Còn dòng tiền có thực sự ở lại, chảy vào nhóm cổ phiếu nào và nâng mặt bằng định giá đến đâu sẽ tiếp tục phụ thuộc vào tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, định giá, lãi suất, tỷ giá, chất lượng hàng hóa trên thị trường và niềm tin của nhà đầu tư.
Phiên giảm 0,88% ngay ngày đầu nâng hạng vì thế cũng cho thấy một thực tế: vị thế mới có thể mở cánh cửa cho thị trường Việt Nam, nhưng để biến cánh cửa đó thành một chu kỳ tăng trưởng dài hạn vẫn cần nhiều điều kiện khác cùng xuất hiện.