Australia xác nhận linh kiện tiêm kích F-35 bị chuyển nhầm đến Hong Kong

Một lô linh kiện dành cho tiêm kích F-35, trong đó có phần vòm buồng lái tích hợp công nghệ chống radar, đã bất ngờ được chuyển tới Hong Kong sau khi rời Australia hồi đầu năm. Thông tin do hãng tin ABC và tờ Politico đăng tải, sau đó được VietnamNet dẫn lại, lập tức thu hút sự chú ý vì liên quan chương trình máy bay chiến đấu quan trọng của Mỹ. Sự việc làm dấy lên lo ngại Trung Quốc có thể tiếp cận những bí mật công nghệ nhạy cảm, dù hiện chưa có thông tin cho thấy các linh kiện đã bị khai thác. F-35 hiện được Australia cùng 19 đồng minh và đối tác khác của Mỹ sử dụng, tạo thành một mạng lưới vận hành và bảo đảm kỹ thuật có quy mô lớn. Australia đang sở hữu 72 chiếc F-35, đồng thời là một trong bảy quốc gia khác cùng chia sẻ kho linh kiện dự phòng phục vụ chương trình tiêm kích này. Vì vậy, bất kỳ sai sót nào trong quá trình vận chuyển linh kiện cũng có thể gây chú ý đặc biệt, nhất là khi điểm đến ngoài dự kiến là Hong Kong, Trung Quốc. Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho biết chính phủ liên bang đã được thông báo về vụ việc và đang hỗ trợ Mỹ tiến hành điều tra. Phát biểu với các phóng viên tại Adelaide, ông nói Canberra phối hợp với Mỹ cùng nhà thầu chính Lockheed Martin, đồng thời rà soát kỹ mọi diễn biến xảy ra ở phía Australia. Tuyên bố này cho thấy Australia đang tập trung làm rõ khâu phát sinh sai sót, thay vì kết luận ngay nguyên nhân hoặc trách nhiệm khi cuộc điều tra vẫn tiếp diễn. Hiện chưa rõ vì sao lô hàng bị chuyển nhầm, bằng cách nào nó tới Hong Kong, hoặc các linh kiện có xuất phát từ Trung tâm Duy trì F-35 tại Williamtown hay không. Cơ sở này nằm ở phía bắc Newcastle, được chính phủ Australia đặt để phục vụ hoạt động bảo trì và hỗ trợ kỹ thuật cho đội bay F-35 trong nước. Những câu hỏi về nguồn gửi, tuyến vận chuyển và thời điểm phát hiện sai lệch hiện vẫn chưa có câu trả lời công khai từ các bên liên quan. Theo Politico, Lockheed Martin đã sử dụng một công ty thứ ba để vận chuyển lô linh kiện, vốn đáng lẽ được đưa bằng đường hàng không tới Mỹ. Việc có thêm đơn vị trung gian khiến quá trình truy vết trách nhiệm và kiểm tra các khâu bàn giao trở nên quan trọng hơn đối với cuộc điều tra hiện nay. Tuy nhiên, thông tin được công bố chưa cho biết công ty nào thực hiện vận chuyển, cũng như sai sót xảy ra trong khâu đóng gói, khai báo hay phân phối. Trong tuyên bố, người phát ngôn Lockheed Martin từ chối thảo luận về tình trạng các lô hàng cụ thể hoặc quy trình vận chuyển vì lý do an ninh. Công ty khẳng định vẫn tuân thủ toàn bộ quy định của Mỹ do Bộ Chiến tranh ban hành và Cơ quan Hậu cần Quốc phòng quản lý đối với vận chuyển linh kiện máy bay. Lập trường này giúp xác nhận cam kết tuân thủ quy định, nhưng chưa giải thích được vì sao lô hàng dự kiến tới Mỹ lại xuất hiện tại Hong Kong. Politico dẫn nguồn từ Lầu Năm Góc cho biết cơ quan này đã nắm được vấn đề liên quan một lô linh kiện F-35 Lightning II không còn khả năng sử dụng. Lầu Năm Góc đang phối hợp thu hồi các linh kiện, điều tra sự việc và triển khai biện pháp bảo vệ nhằm ngăn một sự cố tương tự xảy ra trong tương lai. Chi tiết linh kiện không còn khả năng sử dụng có thể giảm một phần rủi ro, nhưng chưa loại bỏ yêu cầu đánh giá nghiêm túc về nguy cơ lộ thông tin kỹ thuật. John Conway, chuyên gia phân tích quốc phòng kiêm Giám đốc điều hành công ty tư vấn Felix Defence, cho biết linh kiện F-35 chịu các quy định kiểm soát rất nghiêm ngặt. Dù vậy, ông lưu ý nhiều bộ phận trong số này chỉ là linh kiện thông thường, nghĩa là không phải mọi món hàng trong lô đều nhất thiết chứa công nghệ đặc biệt. Các cơ quan liên quan sẽ phải xác định chính xác từng linh kiện, mức độ nhạy cảm và toàn bộ hành trình vận chuyển trước khi đánh giá tác động cuối cùng.