ThS.BS.CKII Vũ Đình Phương Ân, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết trẻ chậm tăng trưởng vẫn sinh hoạt bình thường, biểu hiện thường xuất hiện từ từ nên cha mẹ khó nhận ra. Tình trạng này liên quan thiếu dinh dưỡng, rối loạn hấp thu, bệnh mạn tính, rối loạn nội tiết... Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo trẻ chậm tăng trưởng, phụ huynh cần lưu ý.
Chiều cao, cân nặng lệch chuẩn
Trẻ tăng cân, chiều cao chậm có thể là dấu hiệu chậm tăng trưởng. Theo bác sĩ Ân, trẻ thường tăng cân nhanh trong năm đầu đời, sau đó tốc độ giảm dần theo tuổi. Vì vậy, một số đo đơn lẻ chưa đủ để kết luận trẻ có phát triển bình thường hay không. Bác sĩ cần đối chiếu số đo theo thời gian trên biểu đồ tăng trưởng, kết hợp chiều cao cha mẹ và tiền sử sức khỏe.
Bác sĩ Phương Ân khám sức khỏe, đánh giá tăng trưởng cho trẻ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Cân nặng và chiều cao không phải lúc nào cũng thay đổi cùng nhau. Trẻ thiếu dinh dưỡng thường chậm tăng cân trước, nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng chiều cao. Ngược lại, trẻ suy giáp hoặc thiếu hormone tăng trưởng có thể tăng chiều cao chậm, trong khi cân nặng tăng.
Trẻ có thể sụt cân tạm thời sau một đợt bệnh do ăn uống kém. Nếu đã khỏi bệnh nhưng cân nặng không phục hồi hoặc tiếp tục giảm, phụ huynh cần đưa con đi khám. Nguyên nhân có thể do thiếu dinh dưỡng, hấp thu kém hoặc bệnh kéo dài.
Vòng đầu phát triển bất thường
Ở trẻ nhỏ, vòng đầu giúp theo dõi sự phát triển của đầu, gián tiếp đánh giá não bộ. Chỉ số này được đối chiếu với biểu đồ theo tuổi, giới tính.
Bác sĩ Phương Ân khuyến cáo vòng đầu tăng chậm hoặc tăng nhanh bất thường đều cần được đánh giá. Nguyên nhân có thể do di truyền hoặc bệnh lý. Nếu bất thường này kèm trẻ chậm biết lẫy, ngồi, đi, nôn ói kéo dài hoặc vùng thóp trên đỉnh đầu căng phồng khi nằm yên, phụ huynh cần đưa con đi khám sớm.
Ăn kém, mệt mỏi
Ăn kém, bú ít, nôn ói hoặc tiêu chảy kéo dài có thể khiến trẻ không nhận đủ năng lượng, dưỡng chất, dẫn đến chậm tăng cân và có thể ảnh hưởng chiều cao. Theo bác sĩ Ân, một số trẻ vẫn ăn đủ nhưng chậm lớn do bệnh lý làm tăng tiêu hao năng lượng, giảm hấp thu.
Ví dụ trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh có thể bú nhanh mệt, vã mồ hôi, thở nhanh và tăng cân kém do cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng. Bé mắc bệnh tiêu hóa thường đau bụng, tiêu chảy kéo dài, trong khi suy giáp có thể gây táo bón, da khô, mệt mỏi và chậm cao. Khi các biểu hiện kéo dài kèm chậm tăng cân hoặc chiều cao, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để tìm nguyên nhân.
Cha mẹ nên đưa con đi khám khi bé có những biểu hiện trên. Bác sĩ đánh giá tiền sử lúc sinh, chế độ ăn, bệnh lý đi kèm, các số đo trước đây và biểu đồ tăng trưởng. Tùy trường hợp, trẻ có thể được xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng tuyến giáp, gan, thận, đánh giá bệnh tiêu hóa hoặc chụp X-quang bàn tay để xác định tuổi xương. Xét nghiệm hormone chuyên sâu chỉ thực hiện khi cần thiết.
Trẻ được đánh giá chiều cao, cân nặng trước khi khám sức khỏe. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Ân cho hay việc can thiệp tình trạng chậm tăng trưởng phụ thuộc vào nguyên nhân. Trẻ thiếu dinh dưỡng cần điều chỉnh chế độ ăn và khắc phục tình trạng ảnh hưởng hấp thu. Trẻ mắc bệnh mạn tính hoặc rối loạn nội tiết cần điều trị bệnh nền. Hormone tăng trưởng chỉ sử dụng khi cần thiết dựa trên kết quả đánh giá chi tiết.
Bác sĩ lưu ý phụ huynh nên theo dõi chiều cao, cân nặng của trẻ định kỳ, duy trì chế độ ăn cân đối, ngủ đủ, vận động phù hợp. Phụ huynh không tự sử dụng hormone hoặc thuốc kích thích tăng chiều cao khi chưa xác định nguyên nhân.
Phương Đặng
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp