Bác sĩ chỉ ra 'thủ phạm' gây tăng cân không do ăn uống

Nguồn ảnh: VnExpress

Căng thẳng kéo dài, ngủ không đủ giấc, rối loạn nội tiết là những yếu tố có thể khiến tăng cân khó kiểm soát.

Thạc sĩ, bác sĩ Trần Đình Mạnh Long, Đơn vị Nội tiết - Đái tháo đường, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết tăng cân thường bắt nguồn từ tình trạng mất cân bằng giữa lượng calo nạp vào và tiêu hao. Yếu tố môi trường, cảm xúc, giấc ngủ cũng tác động đến quá trình chuyển hóa, cảm giác thèm ăn, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cân nặng.

Căng thẳng kéo dài

Căng thẳng kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến giảm cân khó khăn. Khi cơ thể chịu áp lực tâm lý, hormone cortisol được sản sinh với nồng độ cao, từ đó kích thích cảm giác thèm ăn, nhất là thực phẩm giàu năng lượng. Cortisol còn thúc đẩy tình trạng viêm trong cơ thể, tăng nguy cơ béo phì.

Không chỉ vậy, tâm trạng không tốt khiến nhiều người có xu hướng ăn uống để giải tỏa cảm xúc, lười vận động - yếu tố góp phần gây tăng cân.

Rối loạn nội tiết

Suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, kháng insulin hoặc thay đổi nội tiết trong giai đoạn trung niên, tiền mãn kinh, mãn kinh có thể làm giảm tốc độ chuyển hóa, thay đổi cách phân bố mỡ trong cơ thể, khó giảm cân. Người mắc các tình trạng này thường dễ tăng cân hơn dù đã thay đổi chế độ ăn uống.

Ngủ không đủ giấc

Thói quen thức khuya lướt điện thoại, áp lực công việc, lịch sinh hoạt thất thường và thời gian tiếp xúc màn hình quá nhiều đều ảnh hưởng đến thời lượng và chất lượng giấc ngủ.

Khi ngủ không đủ, nồng độ các hormone điều hòa cảm giác đói bị thay đổi. Cụ thể, hormone ghrelin - kích thích cảm giác đói tăng, trong khi hormone leptin - tạo cảm giác no giảm. Sự mất cân bằng này khiến mọi người ăn nhiều hơn và có xu hướng ít vận động hơn.

Bác sĩ Long cho biết ngủ là lúc cơ thể phục hồi và tái cân bằng các hormone kiểm soát cảm giác đói cùng mức năng lượng. Chất lượng đóng vai trò then chốt trong việc duy trì cân nặng cũng như sức khỏe tổng thể.

Bác sĩ Long khuyến cáo, nếu cân nặng tăng nhanh không rõ nguyên nhân hoặc thay đổi lối sống nhưng không giảm cân thành công, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân, điều trị phù hợp. Kiểm soát cân nặng cần có sự kết hợp đồng bộ giữa chế độ dinh dưỡng hợp lý, hoạt động thể chất thường xuyên, ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng.

Đức Hạnh

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh nội tiết tại đây để bác sĩ giải đáp

Tình trạng tăng cân ngoài tầm kiểm soát không chỉ đơn thuần bắt nguồn từ mất cân bằng calo mà còn chịu chi phối bởi các yếu tố sinh lý và môi trường sống. Theo Thạc sĩ, bác sĩ Trần Đình Mạnh Long thuộc Đơn vị Nội tiết - Đái tháo đường, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, áp lực tâm lý, thời lượng giấc ngủ cùng sự xáo trộn nội tiết tố là những rào cản lớn khiến việc duy trì vóc dáng trở nên khó khăn. Căng thẳng kéo dài kích thích cơ thể giải phóng cortisol nồng độ cao, thúc đẩy phản ứng viêm và gia tăng cảm giác thèm các loại thực phẩm giàu năng lượng. Cùng với đó, thói quen thức khuya hoặc tiếp xúc quá nhiều với màn hình điện tử làm sụt giảm hormone tạo cảm giác no leptin, đồng thời gia tăng hormone gây đói ghrelin. Sự xáo trộn này khiến người bệnh có xu hướng tiêu thụ nhiều calo hơn trong khi mức độ vận động thể chất lại suy giảm. Bên cạnh lối sống, các bệnh lý nội tiết như suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, kháng insulin hay giai đoạn tiền mãn kinh trực tiếp làm giảm tốc độ chuyển hóa và thay đổi cách phân bố mỡ. Để kiểm soát thể trọng hiệu quả, bác sĩ Long khuyến cáo người gặp tình trạng tăng cân bất thường nên sớm thăm khám chuyên khoa, kết hợp đồng bộ giữa dinh dưỡng, vận động, ngủ đủ giấc và giảm thiểu căng thẳng.