Bị doanh nghiệp nợ tiền, nông dân đòi lại lúa và ‘cầu cứu’ chính quyền

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Quá hẹn thanh toán nhưng doanh nghiệp chưa trả tiền mua lúa cho hợp tác xã, nhiều xã viên đã đến kho thu hồi lại lúa và ký đơn phản ánh đến UBND TP. Cần Thơ. Vụ nợ tiền lúa ở Cà Mau: Doanh nghiệp muốn trả gạo, nông dân nói sao? Lúa gạo rớt giá: Đừng 'đổ thừa' do chiến sự Trung Đông! Cần có gạo Việt ...

Trước mùa vụ, Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Tiến Thuận (xã Thạnh Quới, TP. Cần Thơ) hợp tác với Công ty TNHH Tập đoàn Vương Đình (địa chỉ tại TPHCM) sản xuất thử nghiệm 80ha giống lúa mới trong vụ Đông Xuân 2025-2026. Phía doanh nghiệp cam kết bao tiêu sản phẩm đầu ra cho HTX.

Tháng 4/2026, lúa vào giai đoạn thu hoạch, Công ty Vương Đình thu mua khoảng 495 tấn lúa tươi cho HTX Tiến Thuận, với giá 6.700 đồng/kg. Công ty đem lúa về nhà máy sấy và trữ tại một xã khác ở Cần Thơ, hẹn thanh toán trong 7 ngày. Tuy nhiên, tới nay công ty này vẫn chưa thanh toán tiền mua lúa cho nông dân và HTX.

Thu hoạch lúa tại HTX Tiến Thuận, Cần Thơ.

Trao đổi với phóng viên Báo Tiền Phong, ông Nguyễn Cao Khải - Giám đốc HTX Tiến Thuận cho biết, 2 tháng trôi qua, Công ty Vương Đình vẫn chưa trả tiền như đã hẹn, nhiều thành viên HTX đến kho của công ty thu hồi lúa về. Tuy nhiên, số lúa thu lại cũng không đủ khối lượng ban đầu, do một phần đã được công ty này đưa đi tiêu thụ.

Số tiền mua lúa Công ty Vương Đình còn nợ HTX Tiến Thuận gần 1,6 tỷ đồng. Nhiều thành viên HTX Tiến Thuận cũng đã ký đơn gửi đến UBND TP. Cần Thơ để chính quyền có động thái can thiệp, hỗ trợ nông dân.

Ngày 29/7, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ đã giao Chủ tịch UBND xã Thạnh Quới kiểm tra, chỉ đạo giải quyết theo thẩm quyền.

Ngày 27/8, UBND xã Thạnh Quới mời các bên đến làm việc. Tại đây, Công ty Vương Đình hứa trả tiền lúa cho bà con trước ngày 7/9, nhưng tới nay vẫn trễ hẹn.

Ngày 8/9, các bên tiếp tục họp và phía công ty cam kết ngày 15/9 sẽ trả trước 150 triệu đồng, số còn lại sẽ trả trong 45 ngày tới.

Ông Phạm Phú Cường - Phó Giám đốc Công ty Vương Đình xác nhận, doanh nghiệp còn nợ HTX Tiến Thuận hơn 1,5 tỷ đồng do công ty đang kẹt dòng tiền, do công ty bị ảnh hưởng dây chuyền từ đối tác xuất khẩu. Đặc biệt, thời gian qua tình hình thế giới biến động, khó khăn trong vận chuyển quốc tế, nên việc thanh toán bị gián đoạn.

Cũng theo ông Cường, khi lúa về kho được sấy khô, công ty khó khăn chưa kịp thanh toán, một số nông dân lo lắng nên đã đến lấy lại lúa bán cho người khác. Điều này khiến công ty bị hụt nguồn hàng để giao cho đối tác xuất khẩu, cũng không có nguồn hàng thay thế, do sản phẩm là giống lúa mới, độc quyền.

Theo ông Cường, sự cố này là bất khả kháng. Trước mắt, đến ngày 15/9, công ty sẽ dùng tài chính cá nhân để thanh toán trước khoảng 150 triệu đồng cho bà con, số tiền còn lại công ty sẽ thanh toán dần trong 45 ngày.

Thời gian qua, khu vực ĐBSCL đã xảy ra một số vụ việc doanh nghiệp nợ tiền mua lúa của nông dân. Điển hình như trong vụ lúa Đông Xuân 2023-2024, Tập đoàn Lộc Trời cũng nợ tiền thu mua lúa của nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với tổng số tiền nợ tới đầu tháng 5/2024 khoảng 300 tỷ đồng.

Hay vụ việc Công ty Toàn Cầu nợ tiền mua lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 của nông dân Cà Mau. Vụ lúa Hè Thu năm 2023, nhiều nông dân ở huyện Trần Văn Thời (cũ), tỉnh Cà Mau bán lúa cho một thương lái người địa phương cũng bị nợ tiền kéo dài.

Việc Công ty TNHH Tập đoàn Vương Đình chậm thanh toán gần 1,6 tỷ đồng tiền mua 495 tấn lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 đang gây bức xúc lớn cho xã viên Hợp tác xã nông nghiệp Tiến Thuận tại thành phố Cần Thơ. Mặc dù phía doanh nghiệp từng cam kết chi trả trong vòng 7 ngày sau khi thu hoạch vào tháng 4 năm 2026, khoản nợ đến nay vẫn chưa được giải quyết khiến nhiều nông dân phải tìm đến kho đòi lại lúa và gửi đơn đề nghị chính quyền can thiệp. Đại diện chính quyền địa phương đã tổ chức các buổi làm việc nhằm hòa giải, tuy nhiên công ty tiếp tục trễ hẹn thanh toán theo các mốc thời gian cam kết. Giải thích về sự chậm trễ này, đại diện Công ty Vương Đình cho biết doanh nghiệp đang gặp bế tắc dòng tiền do ảnh hưởng từ các đối tác xuất khẩu và những biến động phức tạp của thị trường vận tải quốc tế. Phía công ty cho biết sau khi lúa sấy khô gửi tại kho, việc người dân tự ý lấy lại hàng đã làm sụt giảm nguồn nguyên liệu bao tiêu độc quyền để giao cho khách hàng. Nhằm khắc phục tình thế bất khả kháng, đại diện doanh nghiệp cam kết sẽ dùng tài chính cá nhân chi trả trước 150 triệu đồng vào giữa tháng 9 và hoàn tất toàn bộ số nợ còn lại trong 45 ngày tiếp theo. Thực trạng doanh nghiệp nợ tiền thu mua nông sản của người dân không phải là câu chuyện mới mà đã diễn ra rải rác tại nhiều địa phương thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian qua. Trước đó, các vụ việc liên quan đến những khoản nợ hàng trăm tỷ đồng của Tập đoàn Lộc Trời hay sự cố nợ tiền lúa tại tỉnh Cà Mau cũng từng gây xôn xao dư luận. Thực tế này phản ánh những rủi ro dai dẳng trong chuỗi liên kết sản xuất bao tiêu lúa gạo, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía cơ quan quản lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nông dân.