Ảnh minh họa: AI
Từ "giận bố mẹ" thành "ghét bố mẹ", vì sao?
Một phụ huynh từng kể với tôi rằng, sau một lần nhắc con gái 16 tuổi cất điện thoại để học bài, cô bé đóng sầm cửa phòng rồi nói: "Con ghét mẹ!". Người mẹ đứng ngoài cửa, vừa giận vừa đau lòng. Chị không hiểu vì sao những điều mình làm để lo cho con lại khiến con phản ứng như vậy.
Đây không phải tình huống hiếm gặp ở các gia đình có con tuổi vị thành niên. Khi cái tôi bắt đầu hình thành rõ hơn, trẻ muốn được tôn trọng, được lựa chọn và có tiếng nói riêng.
TIN LIÊN QUAN
Nghỉ hưu sớm để được sống cuộc đời khác và được ở bên cha mẹ?
'Con ghét bố mẹ': Vì sao người trẻ chọn chia sẻ với người xa lạ?
Người trẻ quên lời chào, mắt 'dán' vào điện thoại, trách trẻ hay trách người lớn?
Trong khi đó, cha mẹ vẫn quen bảo vệ, nhắc nhở, thậm chí quyết định thay con. cha mẹ nghĩ là quan tâm, trẻ lại có thể cảm thấy bị kiểm soát. Khoảng cách vì thế xuất hiện.
Tôi từng tham vấn cho Đ.N. (18 tuổi, Tây Ninh), sau một cuộc tranh luận với ba mẹ về việc chọn trường, em phải từ bỏ ngành mình yêu thích. Cảm giác thất vọng, bất lực kéo dài khiến em luôn thường trực suy nghĩ "con ghét ba mẹ".
Trong quá trình hỗ trợ tâm lý, tôi thấu cảm được đằng sau câu nói ấy không đơn thuần chỉ là ghét. Đó còn là cách một đứa trẻ nói về sự giận dữ, tổn thương, thất vọng hoặc cảm giác không được ba mẹ hiểu.
Ngày nay, công nghệ cũng làm thay đổi cách cha mẹ và con cái kết nối. Cha mẹ và con cái có thể ở cạnh nhau nhưng ít thời gian chất lượng để trò chuyện, lắng nghe. Lâu dần, giữa cha mẹ và con cái dường như "mất kết nối".
Khi thiếu một nơi an toàn để trải lòng, trẻ dễ tìm đến mạng xã hội và các cộng đồng trực tuyến để tìm sự đồng cảm.
Đáng nói, các nhóm mở rất dễ tiếp cận. Khi tiếp xúc với những câu chuyện tương tự trẻ cảm giác mình không phải là người duy nhất. Chính nhu cầu được thuộc về và được công nhận khiến trẻ gắn bó với cộng đồng này. Tuy nhiên, sự đồng cảm tập thể cũng có mặt trái.
Khi liên tục tiếp xúc với những câu chuyện cùng chiều, trẻ dễ nhìn vấn đề qua một lăng kính phiến diện.
Từ một cảm xúc nhất thời, trẻ có thể hình thành cách nhìn tiêu cực về cha mẹ. Ban đầu, từ "mình đang giận ba mẹ" có thể đẩy lên thành "ghét ba mẹ", rồi thành hành vi chống đối, thậm chí gây hấn. Nếu kéo dài, chất lượng quan hệ cha mẹ - con cái sẽ giảm đi.
Giúp con tìm lại tình yêu với cha mẹ
Có nhiều lý do để khiến trẻ bật ra câu: "Con ghét ba mẹ!". Với cha mẹ, đó có thể là một câu nói phủ nhận tình thân và rất đau lòng. Nhưng với trẻ, "ghét" đôi khi chỉ là từ biểu thị một cảm xúc đang quá đầy: giận dữ, thất vọng, tổn thương hoặc cảm giác mình không được thấu hiểu.
Vì vậy, đừng vội trách con vì một câu nói lúc đang nóng giận. Hãy thử nhìn lại điều gì đã xảy ra trước đó: con đang giận chuyện gì, tổn thương ở đâu, hay có điều gì con muốn nói nhưng lâu nay chưa được cha mẹ lắng nghe?
Khi cảm thấy mình được lắng nghe và tôn trọng, trẻ sẽ dễ bình tĩnh hơn, hiểu được cảm xúc của mình và nói ra điều thực sự khiến mình khó chịu.
Khi con lớn, cha mẹ nên bớt quyết định thay và tăng cơ hội để con được lựa chọn.
Những việc phù hợp với lứa tuổi như sở thích, cách sắp xếp thời gian hay định hướng học tập nên có tiếng nói của con. cha mẹ có thể không đồng ý, nhưng cần cho con biết vì sao.
Muốn gần con hơn, đôi khi không cần những điều quá lớn. Một bữa cơm không điện thoại, cùng làm việc nhà hay vài phút trò chuyện trước khi ngủ cũng có thể giúp hai bên gần nhau hơn. Khi trẻ bước vào tuổi vị thành niên, cha mẹ cần thay đổi cách tương tác, bớt hỏi - đáp theo kiểu kiểm tra.
Có như vậy, cha mẹ mới thực sự lắng nghe và hiểu con hơn.
Nếu biết con tham gia nhóm "Con ghét bố mẹ", đừng vội biến chiếc điện thoại thành chiến trường mới. Hãy tìm hiểu vì sao con tìm đến nhóm: tò mò, muốn giải tỏa hay đang có mâu thuẫn thật sự. Đồng thời, giúp con hiểu rằng được nhiều người đồng cảm không có nghĩa mọi lời khuyên trên mạng đều đúng.
Nếu con ngày càng thu mình, mất ngủ, bỏ học, tuyệt vọng hoặc có hành vi gây hấn, cha mẹ không nên chỉ quy cho "tuổi mới lớn". Khi đó, gia đình nên tìm thêm sự hỗ trợ từ giáo viên, hoặc chuyên viên tâm lý.
Theo tôi, mục tiêu không phải buộc con "yêu lại" cha mẹ. Tình cảm không thể "khôi phục" bằng mệnh lệnh. Nó được xây dựng trên cảm giác an toàn, sự tôn trọng và lắng nghe.
Và đôi khi, để con tìm lại tình yêu với cha mẹ, điều người lớn cần làm không phải là yêu cầu con thay đổi, mà là thay đổi cách mình đồng hành với con.
Những 'ốc đảo' trong mỗi gia đìnhTừ hình ảnh bữa cơm im lặng đến cánh cửa phòng khép chặt, không ít người cho rằng bạo lực học đường bắt nguồn từ sự đứt gãy trong chính mỗi gia đình và sự thiếu kết nối tâm lý trong môi trường học đường.