Hàng loạt hồ sơ sổ sách
Giáo viên (GV) Trường tiểu học Tiền Phong (Hà Nội) chia sẻ với PV Thanh Niên một bản kê loạt hồ sơ sổ sách vẫn đang phải làm. Để phục vụ công tác dạy học và chủ nhiệm, mỗi GV phải duy trì cùng lúc hàng loạt đầu sổ và kế hoạch cá nhân. Trong đó gồm hồ sơ chuyên môn và hội họp: GV phải ghi chép và lưu trữ sổ dự giờ, sổ hội họp, sổ bồi dưỡng chuyên môn theo chuyên đề; hồ sơ chủ nhiệm và theo dõi học sinh: sổ chủ nhiệm (yêu cầu xây dựng kế hoạch cá nhân để đưa tới GV bộ môn); sổ theo dõi học sinh (HS) thường xuyên, cùng các danh mục kế hoạch phân loại HS như kế hoạch bồi dưỡng HS năng khiếu, phụ đạo HS có hoàn cảnh khó khăn/tiếp thu chậm; kế hoạch giảng dạy: lịch báo giảng, kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) kèm báo cáo BDTX, cùng kế hoạch dạy học soạn theo môn (thực hiện 1 tháng/lần để tải lên phần mềm quản lý).
Không chỉ hoàn thành nghĩa vụ cá nhân, các GV đảm nhận vai trò trong tổ chuyên môn (tổ trưởng, tổ phó hoặc thành viên) còn phải gánh thêm hệ thống hồ sơ, sổ sách cấp tổ phức tạp: kế hoạch hoạt động của tổ, kế hoạch chuyên môn theo nghiên cứu bài học, kế hoạch dạy các môn học và lịch báo giảng tổng hợp, sổ sinh hoạt chuyên môn tổ, kế hoạch BDTX và báo cáo BDTX cấp tổ.
Ngoài ra, thực tế quản lý tại nhiều cơ sở giáo dục hiện nay cho thấy sự thiếu đồng bộ giữa chuyển đổi số và quản lý truyền thống, nhiều ban giám hiệu vẫn áp dụng cung cách quản lý từ thời Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT. Dù đã có phần mềm quản lý giáo dục để GV đưa kế hoạch dạy học lên hệ thống (1 tháng/lần) nhưng nhiều nơi vẫn yêu cầu in bản giấy hoặc duy trì các loại sổ viết tay truyền thống.
Giáo viên phản ánh đuối sức vì những việc ngoài chuyên môn
Ảnh: Chụp màn hình
Ảnh: Chụp màn hình
Thao giảng, dự giờ "toàn diễn"
Chưa dừng lại ở đó, gánh nặng hành chính còn biến tướng sang những đòi hỏi phi lý khác. Điển hình là các đợt thao giảng, hội thi GV giỏi được tổ chức mang tính hình thức, chạy theo chỉ tiêu dự giờ. Dù quy định của Bộ GD-ĐT không bắt buộc GV phải có sổ dự giờ, nhưng ban giám hiệu nhiều nơi vẫn áp đặt định mức tiết dạy cho đồng nghiệp dự, bắt GV phải đi dự giờ hằng tháng và yêu cầu "ghi chép đầy đủ".
Dù Bộ GD-ĐT hướng dẫn không thi GV dạy giỏi cấp trường nhưng GV Trường tiểu học Vĩnh Phúc (Hà Nội) phản ánh ngay đầu năm học, ban giám hiệu đã phát động đăng ký các tiết hội giảng và chuyên đề chào mừng ngày 20.11 và chuẩn bị cho cuộc thi GV dạy giỏi của trường...
Một GV của Trường tiểu học Liệp Tuyết (Hà Nội), nhìn nhận các buổi thao giảng hiện nay "toàn diễn". Mỗi lần có tiết dự giờ, GV phải bỏ lớp học chính khóa của mình, giao bài tập cho HS tự làm để sang lớp khác ngồi nhận xét, thậm chí nhà trường còn xếp lịch thao giảng vào cả ngày thứ bảy.
Trên các diễn đàn của GV, nhiều ý kiến phàn nàn không thấy bỏ bớt mà ngày 20.10, 20.11 đều có hội giảng. Mỗi lần hội giảng 1 tiết nhưng mất hàng tuần để chuẩn bị. Tương tự, một GV mầm non tại Bắc Ninh nói về "công nghệ diễn" đằng sau những tiết dạy giỏi: "Mỗi lần thao giảng hay thi GV giỏi, để đảm bảo thời lượng và kịch bản, chúng tôi đều phải làm điêu bằng cách đổi HS giỏi của lớp khác sang, cho những em HS đặc biệt (tăng động, chậm phát triển) nghỉ ở nhà, dạy trước bài cả tuần, thậm chí ghi sẵn câu trả lời cho HS học thuộc lòng "như cháo chảy" để đến giờ các cô tới dự thì trò chỉ việc diễn".
Đủ thứ việc ngoài chuyên môn
Áp lực không chỉ dừng lại trong trường học mà còn lấn sang các cuộc thi phong trào và những nhiệm vụ ngoài ngành.
Dù Bộ GD-ĐT đã nghiêm cấm điều động GV làm nhiệm vụ hành chính ngoài chức năng, nhưng UBND xã Hải Hưng (Hải Phòng) đã ban hành văn bản yêu cầu hiệu trưởng các trường tiểu học và THCS trên địa bàn xã mỗi ngày phải cử 4 cán bộ, GV thành thạo tin học văn phòng sang UBND xã hỗ trợ lập cơ sở dữ liệu đất đai (kéo dài từ 28.9 - 15.10); riêng 2 ngày thứ bảy và chủ nhật không những không được nghỉ mà phải huy động đông hơn.
Tại Trường mầm non Giáp Hải (Bắc Ninh), ngoài công việc chăm sóc trẻ vất vả, mỗi tháng GV bị yêu cầu phải viết ít nhất 3 bài đưa tin về hoạt động của lớp để đăng lên cổng thông tin điện tử của trường, rồi bị theo dõi, tính chỉ tiêu lượt truy cập và tương tác. Có GV phản ánh bị phân công phối hợp với thôn để tổ chức hướng dẫn hỗ trợ người dân tại phong trào bình dân học vụ số. Dù điều động việc ngoài chuyên môn nhưng xã đặt ra yêu cầu rất cao: "Thực hiện theo phương châm "cầm tay chỉ việc", dễ hiểu, dễ thực hiện, phù hợp với điều kiện thực tế của từng thôn; kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc báo cáo UBND xã…".
Sau sáp nhập, nhiều vị trí trong trường học có khối lượng công việc tăng so với năm trước khi phải kiêm nhiệm nhưng cứ nhận được yêu cầu là kèm theo chữ "gấp"; GV chủ nhiệm phải tự nhập dữ liệu khám sức khỏe đầu năm của HS lên hệ thống thay cho nhân viên y tế nhà trường... "GV sinh ra là để giảng dạy, nghiên cứu, không phải để làm việc phong trào hay chạy thủ tục hành chính!", một GV bình luận.
Ngoài ra, GV còn trở thành "cánh tay nối dài" để chạy chỉ tiêu cho các cuộc thi trực tuyến. Trong thông báo chỉ đạo tại một trường học ở Hà Nội, ban giám hiệu yêu cầu toàn thể cán bộ, GV, nhân viên tham gia cuộc thi trực tuyến không liên quan đến chuyên môn, chụp màn hình kết quả bài thi gửi về tổ trưởng tổng hợp. Chưa hết, GV còn bị giao chỉ tiêu "tích cực tuyên truyền, vận động phụ huynh HS và người thân cùng tham gia thi", sau đó phải gom kết quả của phụ huynh để gửi báo cáo thành tích về trường.
Bộ trưởng GD-ĐT: Giảm tối thiểu 50% hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức
Giảm tải áp lực hành chính cho giáo viên mầm non
Mong Bộ giám sát chặt chẽ
Theo các GV, Bộ GD-ĐT quyết liệt chỉ đạo giảm hồ sơ để tập trung vào chất lượng thực chất, các sở GD-ĐT cũng triển khai nhưng ở nhà trường vẫn yêu cầu, từ đó GV chỉ thấy thêm chứ chưa thấy bớt. Bộ và các sở GD-ĐT bỏ sổ dự giờ thì trường làm tập phiếu dự giờ, sổ minh chứng dự giờ… Cứ thế, những hồ sơ Bộ yêu cầu bỏ thì sẽ có một tên mới. Trước thực tế này, có GV đề nghị Bộ GD-ĐT lập đường dây nóng để chính nhà giáo có thể phản ánh những yêu cầu sai quy định.
Phía Bộ GD-ĐT cho biết đã yêu cầu rà soát trong toàn ngành các loại hồ sơ, sổ sách, báo cáo, kỳ thi, cuộc thi, hội thi, hội thao, phong trào thi đua; tinh gọn hoặc bãi bỏ những hoạt động không thiết thực, gây áp lực thành tích. Việc báo cáo, thống kê được định hướng thực hiện trên môi trường số theo nguyên tắc "một dữ liệu chỉ thu thập một lần", sử dụng cho nhiều mục đích quản lý, giảm tối đa hồ sơ và báo cáo trùng lặp.
Ngay đầu năm học, ngày 3.9.2026, Bộ GD-ĐT có Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT chỉ đạo các địa phương thực hiện đúng, đủ hồ sơ theo quy định; tuyệt đối không tự đặt ra, không yêu cầu GV thực hiện thêm hồ sơ, sổ sách, biểu mẫu, báo cáo, minh chứng không có căn cứ pháp lý.
Trước đó, Quyết định số 2758/QĐ-BGDĐT ngày 18.9.2026 của Bộ GD-ĐT cũng khẳng định nguyên tắc: "Không huy động, điều động GV thực hiện nhiệm vụ hành chính, tham gia phong trào ngoài chức năng, nhiệm vụ". Cán bộ quản lý có trách nhiệm bảo vệ thời gian làm chuyên môn của nhà giáo, để nhà giáo dành tâm sức cho nghiên cứu bài giảng, đổi mới phương pháp và hỗ trợ người học. Nhiều nhiệm vụ về quản trị, trách nhiệm giải trình, liêm chính khoa học, giảm hồ sơ, sổ sách tiếp tục được xác định hoàn thành ngay trong những tháng cuối năm 2026.
"Tăng cường kỷ cương nhưng không làm tăng hình thức; đề cao trách nhiệm nhưng đồng thời bảo vệ hoạt động chuyên môn của nhà giáo; đổi mới quản lý phải hướng tới chất lượng và kết quả thực chất; trung thực, liêm chính phải từng bước trở thành văn hóa và giá trị nền tảng trong mỗi cơ sở giáo dục", Bộ GD-ĐT khẳng định quan điểm.