Ủng hộ bỏ cộng điểm IELTS
Tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết đề xuất điều chỉnh điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ được đưa ra trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh.
Theo Bộ trưởng, nếu một ngành yêu cầu năng lực tiếng Anh đầu vào thì trường phải đưa tiếng Anh vào tổ hợp hoặc tiêu chí xét tuyển; không nên xét tuyển bằng các môn khác như Toán, Hóa, Sinh rồi tiếp tục cộng thêm điểm cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh.
Theo ông Hoàng Minh Sơn, cách làm này có thể dẫn tới tình trạng một năng lực được tính hai lần, đồng thời tạo ra bất lợi cho những thí sinh không có điều kiện tiếp cận chứng chỉ quốc tế.
Bộ trưởng dẫn thực tế có những ngành điểm chuẩn lên tới 28 điểm nhưng mức điểm cộng có thể chênh lệch tới 1,5 điểm. Khi đó, nhiều thí sinh đạt 26,5-28 điểm vẫn có thể không trúng tuyển chỉ vì không có chứng chỉ được cộng điểm.
“Đây là vấn đề cấp bách liên quan đến sự công bằng trong tuyển sinh”, Bộ trưởng nói, đồng thời cho biết Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến chuyên gia để hoàn thiện quy chế.
Dù việc sử dụng chứng chỉ quốc tế thuộc quyền tự chủ của các trường, Bộ GD-ĐT đã có những quy định nhằm hạn chế mức độ tác động của điểm cộng. Bộ trưởng dẫn quy định từ năm trước, tổng điểm ưu tiên của mỗi thí sinh không được vượt quá 10% mức điểm tối đa.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh việc học tiếng Anh vẫn rất cần thiết cho quá trình học đại học và nghề nghiệp sau này. Việc hạn chế điểm cộng chứng chỉ trong tuyển sinh không đồng nghĩa với việc phủ nhận giá trị của việc học ngoại ngữ.
Đại diện Trường ĐH Bách khoa TPHCM cũng cho rằng việc cộng điểm chứng chỉ không giới hạn có thể làm méo mó thang điểm xét tuyển, khiến điểm chuẩn tăng bất thường và tạo ra khác biệt về cơ hội tiếp cận giữa thí sinh các vùng miền.
“Chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế nếu cộng quá nhiều vào thang điểm xét tuyển sẽ đẩy những thí sinh không có điều kiện thi chứng chỉ vào thế yếu, dù các em có thể có năng lực học tập tốt”, đại diện trường phân tích.
ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật, tán thành việc bỏ điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ.
Theo ông Tiến, mỗi trường xây dựng một bảng quy đổi riêng nên cùng một chứng chỉ nhưng có thể có giá trị khác nhau tùy trường. Đáng chú ý, nếu tổ hợp xét tuyển đã có môn Tiếng Anh mà trường tiếp tục cộng điểm chứng chỉ thì một năng lực có thể được tính hai lần.
Trong khi đó, dự thảo vẫn cho phép các trường quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển. Vì vậy, thí sinh có chứng chỉ vẫn có thể sử dụng kết quả này trong xét tuyển, thay vì mất hoàn toàn lợi thế.
PGS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, cũng ủng hộ bỏ điểm cộng IELTS.
Theo ông, cơ hội tiếp cận các chứng chỉ quốc tế phụ thuộc đáng kể vào điều kiện kinh tế và nơi sinh sống. Khi IELTS được cộng 1,5-3 điểm trên thang 30, tại những ngành có điểm chuẩn sát nhau, mức điểm này có thể làm thay đổi thứ tự trúng tuyển.
Bỏ ngay hay cần lộ trình?
Nếu nhiều ý kiến đồng tình với việc bỏ điểm cộng IELTS, cách thức thực hiện lại có quan điểm khác nhau.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc tuyển sinh và truyền thông Trường ĐH Công Thương TPHCM, cho rằng không nên bỏ ngay mà cần có lộ trình giảm dần.
Theo ông Sơn, việc bỏ ngay có thể khiến phụ huynh, thí sinh phản ứng, đặc biệt những người đã dành thời gian và chi phí để học, thi chứng chỉ với kỳ vọng sử dụng trong xét tuyển đại học.
“Bỏ luôn thì có thể gây phản ứng từ phụ huynh, thí sinh đã chuẩn bị chứng chỉ. Theo tôi, giảm dần sẽ hợp lý hơn. Năm nay giảm còn tối đa 0,75 điểm, năm sau bỏ hẳn quy định này thì tốt hơn”, ông Sơn nói.
Theo ông, lộ trình chuyển tiếp sẽ giúp thí sinh, phụ huynh và các trường có thời gian thích ứng, đồng thời hạn chế tác động đột ngột đến kế hoạch tuyển sinh đã được chuẩn bị từ trước.
Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, cũng cho rằng cần có lộ trình.
Ông Nhân cho rằng khi thay đổi chính sách tuyển sinh cần tính đến những thí sinh đã chuẩn bị từ trước, đặc biệt những em đã dành thời gian, chi phí học và thi chứng chỉ ngoại ngữ với kỳ vọng sử dụng trong xét tuyển.
“Cần có lộ trình để các em đã có sự chuẩn bị không bị hụt hẫng. Lộ trình có thể kéo dài 1-2 hoặc 3 năm, tùy cách thiết kế chính sách”, ông Nhân nói.
Theo ông, chuyển tiếp từng bước giúp thí sinh, phụ huynh và các trường chủ động điều chỉnh kế hoạch học tập, tuyển sinh.
Ở chiều ngược lại, PGS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, cho rằng thực tế Bộ GD-ĐT đã có lộ trình điều chỉnh theo hướng bỏ điểm cộng IELTS từ năm 2026.
Theo ông Phương, nếu đã xác định việc cộng điểm chứng chỉ IELTS tạo ra bất cập về công bằng giữa các thí sinh thì có thể bỏ ngay, không nhất thiết phải kéo dài lộ trình.
Ông cho rằng khi một quy định được xác định không còn phù hợp, việc điều chỉnh ngay có thể giúp bảo đảm nguyên tắc công bằng trong tuyển sinh. Tuy nhiên, dù lựa chọn phương án nào, việc thông tin sớm và rõ ràng vẫn cần thiết để thí sinh, phụ huynh chủ động với kế hoạch học tập và tuyển sinh.