Loạt trường lo rủi ro khi chỉ dùng 1 phương thức xét tuyển cho mỗi ngành
Nguồn ảnh: VietnamNet
Bộ GD-ĐT dự kiến từ năm 2028, các trường chỉ được dùng một phương thức xét tuyển duy nhất cho một ngành, chương trình đào tạo. Tuy nhiên, hầu hết các trường đều cho rằng điều này sẽ rất rủi với các trường và hạn chế cơ hội cho thí sinh.
Chiều 21/9, Bộ GD-ĐT tổ chức tọa đàm xin ý kiến cho dự thảo thông tư sửa đổi các quy định liên quan đến tuyển sinh và đào tạo. Một trong những nội dung được nhiều trường quan tâm là dự kiến từ năm 2027, các trường chỉ được sử dụng 3 phương thức và từ năm 2028 giảm xuống 1 phương thức xét tuyển cho một ngành đào tạo, không bao gồm xét tuyển thẳng, xét tuyển đối tượng cử tuyển.
“Chỉ có một con đường duy nhất sẽ rất rủi ro”
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long, nhìn nhận việc điều chỉnh giảm số lượng phương thức tuyển sinh là hợp lý, đảm bảo một chương trình không thể dùng quá nhiều phương thức nhằm “gạt được bao nhiêu thí sinh thì gạt”, không đảm bảo chất lượng đầu vào.
Tuy nhiên theo bà, nếu “siết” chỉ còn một phương thức cho mỗi ngành sẽ gây khó khăn cho công tác tuyển sinh của các trường và việc lựa chọn nguyện vọng của thí sinh.
Thực tế, thí sinh hiện nay có nhiều nguồn điểm như kết quả kỳ thi THPT, học bạ, thi đánh giá năng lực, chứng chỉ quốc tế... Việc giới hạn sẽ làm giảm sự đa dạng và bỏ sót thí sinh có năng lực.
Chẳng hạn, đặt giả định chỉ sử dụng phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực. Trong khi số thí sinh tham dự các kỳ thi này hiện không nhiều, những trường tổ chức kỳ thi có thể tuyển đủ chỉ tiêu. Các trường còn lại khó mạo hiểm lựa chọn phương thức này vì lo nguồn thí sinh quá ít, “miếng bánh còn quá nhỏ”, qua đó có thể bỏ lỡ một nguồn tuyển chất lượng.
Việc chỉ được dùng một phương thức cũng khiến nhiều trường chọn phương thức xét học bạ thay vì những phương thức khác, để đủ chỉ tiêu. Điều này dẫn đến chất lượng đầu vào có thể không đảm bảo.
Vì vậy, để vừa tạo cơ hội cho thí sinh, vừa giúp các trường tuyển chọn được thí sinh có năng lực, bà Hà đề xuất mỗi ngành/chương trình đào tạo có thể sử dụng tối thiểu hai phương thức tuyển sinh.
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long.
Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Anh Dũng, Trưởng phòng đào tạo Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cũng băn khoăn nếu các trường chỉ còn được dùng một phương thức cho một ngành.
“Hiện nay, rất nhiều trường sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT là phương thức chính cho tất cả các ngành. Các phương thức khác được dùng để bổ trợ, tăng chất lượng nguồn tuyển và cơ hội cho thí sinh. Nếu giờ mỗi ngành chỉ còn một con đường duy nhất sẽ rất rủi ro”, ông nói.
Đại diện các trường Đại học Văn hóa Hà Nội hay Đại học Giao thông vận tải cũng đồng tình rằng quy định chỉ dùng một phương thức “quá khó với các trường, hạn chế cơ hội cho thí sinh”. Vì vậy, các trường này đề xuất nên quy định tối thiểu hai phương thức ngoài xét tuyển thẳng.
Trong khi đó, GS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng việc sử dụng một phương thức sẽ khó “phân tầng giáo dục đại học”. Ví dụ, các trường top trên sẽ chọn những phương thức phân hóa tốt, trong khi trường top dưới có thể sẽ chỉ dùng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT.
“Giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng”
Liên quan đến vấn đề này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT cho hay khi có nhiều phương thức, công bằng giữa các phương thức sẽ không đảm bảo. Do đó, lộ trình giảm số lượng phương thức là phù hợp, đặc biệt với việc xét tuyển ở các nhóm ngành có độ cạnh tranh cao.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT.
“Giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung.
Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình. Kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố”, ông nói.
Tuy nhiên, ông Thảo cho biết vẫn sẽ ghi nhận ý kiến của các nhà trường, đồng thời sẽ tiếp tục nghiên cứu, với mục tiêu cuối cùng nhằm đơn giản hóa, đảm bảo công bằng cao nhất cho thí sinh.
Chiều 21/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tọa đàm lấy ý kiến về dự thảo thông tư sửa đổi các quy định liên quan đến tuyển sinh và đào tạo.
Điểm được nhiều trường đặc biệt quan tâm là lộ trình rút gọn phương thức xét tuyển, dự kiến còn ba phương thức từ năm 2027 và một phương thức từ năm 2028.
Quy định dự kiến này không bao gồm xét tuyển thẳng và xét tuyển đối tượng cử tuyển, nhưng vẫn đang tạo ra nhiều tranh luận trong các cơ sở giáo dục đại học.
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long, cho rằng giảm số lượng phương thức là hướng hợp lý nhằm hạn chế tình trạng một chương trình sử dụng quá nhiều cách tuyển sinh.
Theo bà, việc này có thể giúp các trường tránh cuộc chạy đua tuyển càng nhiều thí sinh càng tốt mà không kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào.
Tuy nhiên, nếu mỗi ngành chỉ còn một phương thức duy nhất, nhà trường sẽ gặp khó khăn trong tuyển sinh, còn thí sinh cũng bị thu hẹp lựa chọn nguyện vọng.
Thực tế, thí sinh hiện có thể sở hữu nhiều loại kết quả khác nhau, từ điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ đến điểm thi đánh giá năng lực và chứng chỉ quốc tế.
Nếu chỉ được sử dụng một phương thức, các trường có thể bỏ lỡ những thí sinh phù hợp nhưng thể hiện năng lực qua kênh khác với phương thức đã lựa chọn.
Bà Hà nhận định yêu cầu này cũng làm giảm tính đa dạng của tuyển sinh, trong khi năng lực học tập của thí sinh không phải lúc nào được phản ánh đầy đủ bằng một nguồn điểm.
Bà đưa ra giả định nếu một trường chỉ xét điểm thi đánh giá năng lực, trong bối cảnh số thí sinh tham dự các kỳ thi này chưa nhiều, nguồn tuyển sẽ trở nên rất hạn chế.
Những trường tổ chức kỳ thi riêng có thể tuyển đủ chỉ tiêu, nhưng các trường khác sẽ khó mạo hiểm vì quy mô thí sinh nhỏ, dễ bỏ lỡ nguồn tuyển chất lượng.
Ngược lại, khi lo thiếu người học, nhiều trường có thể ưu tiên xét học bạ để bảo đảm chỉ tiêu, từ đó làm dấy lên quan ngại về chất lượng đầu vào.
Từ thực tế đó, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long đề xuất mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo nên được sử dụng tối thiểu hai phương thức tuyển sinh.
Cách làm này, theo bà, vừa duy trì thêm cơ hội cho thí sinh, vừa giúp các trường có điều kiện chọn người học phù hợp hơn với yêu cầu của ngành.
Đề xuất cũng nhận được sự đồng tình của PGS.TS Trần Anh Dũng, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, trong bối cảnh các phương thức đang bổ trợ lẫn nhau.
Ông Dũng cho biết nhiều trường hiện sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT làm phương thức chính cho tất cả ngành đào tạo, còn các phương thức khác nhằm tăng chất lượng nguồn tuyển.
Những phương thức bổ trợ này đồng thời mở rộng cơ hội cho thí sinh có năng lực, nhưng không đạt kết quả nổi bật qua một kỳ thi duy nhất.
Vì vậy, ông cảnh báo việc mỗi ngành chỉ còn một con đường xét tuyển sẽ tạo ra rủi ro lớn cho cả nhà trường lẫn người học.
Đại diện Trường Đại học Văn hóa Hà Nội và Trường Đại học Giao thông vận tải cũng cho rằng quy định một phương thức là quá khó thực hiện, đồng thời hạn chế cơ hội của thí sinh.
Các trường này đề xuất quy định tối thiểu hai phương thức, bên cạnh diện xét tuyển thẳng, để bảo đảm sự linh hoạt cần thiết trong tuyển sinh.
GS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, còn lo ngại một phương thức sẽ khiến việc phân tầng giáo dục đại học trở nên khó khăn hơn.
Theo GS Vũ Văn Yêm, các trường tốp trên có thể lựa chọn phương thức phân hóa tốt, trong khi trường tốp dưới có khả năng chỉ dùng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT.
Cách phân bổ đó có thể làm khác biệt giữa các nhóm trường thêm rõ rệt, đồng thời ảnh hưởng đến cách thí sinh cân nhắc và sắp xếp nguyện vọng.
Những ý kiến này cho thấy bài toán tuyển sinh không chỉ nằm ở số lượng phương thức, mà còn liên quan chất lượng, công bằng và khả năng tiếp cận.
Ở chiều ngược lại, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT, cho rằng quá nhiều phương thức có thể khiến sự công bằng giữa các nhóm thí sinh không được bảo đảm.
Ông giải thích lộ trình giảm phương thức nhằm mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải cắt giảm cơ hội tiếp cận giáo dục đại học của người học.
Theo ông, mỗi phương thức phải cho phép mọi thí sinh đủ điều kiện tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung minh bạch.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của từng chương trình đào tạo.
Kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ quốc tế vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc rõ ràng, minh bạch trong phương thức đã công bố.
Ông cho biết Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục ghi nhận ý kiến của các trường, nghiên cứu thêm để hướng tới tuyển sinh đơn giản hơn và bảo đảm công bằng cao nhất cho thí sinh.
