Trong báo cáo tóm tắt gửi Thủ tướng về các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026-2030 và điều chỉnh Quy hoạch điện 8 mới đây, Bộ Công Thương cho biết Việt Nam đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng từ năm 2015.
Tỷ trọng năng lượng nhập khẩu ròng trên tổng nhu cầu năng lượng sơ cấp (NLSC) tăng từ 8,4% năm 2015 lên 43,9% năm 2025, tương đương lượng nhập khẩu 53,6 triệu TOE (tấn dầu quy đổi). Đến năm 2030, tỷ trọng này được dự báo ở mức 43,6%, tương đương lượng năng lượng nhập khẩu ròng khoảng 83,3 triệu TOE.
Theo cơ quan này, một số khu vực ghi nhận phụ tải tăng đột biến, không theo quy luật trong quá khứ, như Bắc Trung Bộ và Đồng bằng sông Hồng. Bộ Công Thương cho rằng cần rà soát toàn bộ nhu cầu phụ tải của các trung tâm dữ liệu, trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng trạm sạc xe điện, phụ tải làm mát, sưởi ấm... để đồng bộ với không gian phát triển của 34 địa phương sau sáp nhập và định hướng phát triển các vùng.
Nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, trong khi tiến độ đầu tư nhiều dự án nguồn và lưới điện chưa đáp ứng yêu cầu. Theo tính toán cập nhật của Bộ Công Thương, năm 2026 tổng sản lượng điện sản xuất ước đạt 354,4 tỷ kWh, tăng khoảng 9,7% so với năm 2025. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537MW, cao hơn 6,4% so với mức kỷ lục năm trước.
Riêng miền Bắc, công suất cực đại năm nay ước đạt 30.248MW, tăng 7,3%. Bộ Công Thương đánh giá việc cung cấp điện của hệ thống điện quốc gia trong năm 2026 cơ bản được bảo đảm, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, tiến độ triển khai các dự án nguồn điện và lưới điện còn chậm so với yêu cầu của Quy hoạch điện 8.
Đối với lưới điện truyền tải, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị thành viên dự kiến hoàn thành 292 công trình trong giai đoạn 2026-2030, gồm 78 công trình 500kV và 214 công trình 220kV, với tổng khối lượng khoảng 16.665km đường dây và 91.263MVA dung lượng máy biến áp.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Công nhân ngành điện thi công đường dây 500kV mạch 3 (Ảnh: Nam Anh).
Ngoài ra, các dự án điện LNG còn gặp khó khăn trong thu xếp tài chính, cung cấp tuabin, đàm phán hợp đồng mua bán điện, trong khi giá LNG nhập khẩu cao và biến động mạnh.
Tổng nhu cầu vốn đầu tư cho nguồn và lưới điện theo Quy hoạch điện 8 rất lớn, tạo thêm áp lực huy động vốn đối với doanh nghiệp.
Bộ Công Thương đề xuất xem xét bổ sung một số dự án nguồn điện, trong đó có ưu tiên bổ sung nguồn điện gió, điện mặt trời tại một số địa phương có tiềm năng tốt, có đặc tính phát phù hợp với yêu cầu của hệ thống điện. Đảm bảo tiến độ đưa vào vận hành năm 2029 là 5.500 MW, năm 2030 là 3.000 MW nguồn điện mặt trời tập trung và 4.000 MW điện gió trên bờ và gần bờ năm 2029, 3.000 MW điện gió trên bờ và gần bờ năm 2030.
Bộ cũng đề xuất xem xét bổ sung một số trục đường dây truyền tải 500 kV xoay chiều để bảo đảm khả năng giải tỏa công suất nguồn điện tại khu vực Quảng Trị ra phía Bắc và từ khu vực Tây Bắc về khu vực Hà Nội, đưa vào vận hành trước năm 2029.
Cũng theo Bộ Công Thương, cần triển khai hiệu quả các chương trình quản lý nhu cầu điện, tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đặc biệt, sớm ban hành quy chuẩn đối với thiết bị điều hòa nhiệt độ theo hướng nâng giá trị nhiệt độ thấp nhất ở ngưỡng 25-26°C; phấn đấu dịch chuyển, điều chỉnh khoảng 3.000 MW phụ tải điện ra khỏi khung giờ cao điểm của hệ thống; tiết kiệm điện tối thiểu 3,0%, trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7), thực hiện tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ.