Từ chiếc iPhone 2G đầu tiên
Gần 20 năm sau ngày chiếc iPhone 2G đầu tiên xuất hiện, khi những thế hệ smartphone mới liên tục được giới thiệu với màn hình lớn, camera ngày càng hiện đại và hàng loạt tính năng trí tuệ nhân tạo, anh Nguyễn Trọng Tân (SN 1990, TPHCM) vẫn dành một góc riêng để lưu giữ những chiếc điện thoại đã thuộc về quá khứ.
Anh Nguyễn Trọng Tân bên bộ sưu tập iPhone "cổ" được gìn giữ gần 20 năm (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Trong bộ sưu tập của người đàn ông 9X là những cái tên từng gắn với từng giai đoạn phát triển của Apple như iPhone 2G, iPhone 3G, 3GS, iPhone 4, 4S, iPhone 5, 5s hay iPhone SE thế hệ đầu tiên.
Nhiều chiếc vẫn còn hộp, phụ kiện đi kèm. Thậm chí, có máy vẫn giữ được tình trạng chưa kích hoạt hay nguyên seal sau nhiều năm.
Ít ai biết rằng thú vui này của anh Tân lại bắt đầu khá tình cờ.
Khi đang chuẩn bị cho kỳ thi đại học, anh lần đầu được nhìn thấy một chiếc iPhone 2G do người quen từ nước ngoài mang về Việt Nam. Khi đó, anh Tân vẫn sử dụng điện thoại Nokia như phần đông người dùng.
"Thời điểm đó tôi rất hiếu kỳ, không biết chiếc điện thoại này tên gọi là gì mà có màn hình cảm ứng lớn như vậy, nhạy đến vậy. Chơi game hay giải trí trên đó mang đến cảm giác rất khác. Lúc đó tôi mượn cầm chơi hoài như không muốn rời".
Đến thời điểm iPhone 3G chuẩn bị ra mắt, người quen này tặng lại anh Tân chiếc iPhone 2G.
Đó cũng trở thành chiếc iPhone đầu tiên của anh.
Chiếc iPhone 2G là thiết bị mở đầu cho niềm yêu thích iPhone của anh Tân từ thời sinh viên (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Từ chiếc máy này, chàng sinh viên bắt đầu mày mò phần mềm, game, ứng dụng và tham gia các diễn đàn công nghệ để tìm hiểu cách tự sửa chữa, thay thế cơ bản về phần cứng, có khi là ngồi suốt nhiều đêm chỉ để đọc và hiểu các bài viết chia sẻ về phần mềm.
Sau đó, khi iPhone 3G, iPhone 3GS xuất hiện, anh chủ động mua máy mới ngay từ những ngày đầu để trải nghiệm.
Tân từng tự học sửa chữa, mua bán điện thoại và nhờ người thân ở nước ngoài mang những thiết bị mới về Việt Nam. Tuy nhiên, việc này chủ yếu giúp anh có thêm chi phí để tiếp tục theo đuổi sở thích công nghệ, thay vì xác định đây là một công việc kinh doanh.
Một thói quen đặc biệt bắt đầu hình thành từ thế hệ iPhone 4.
"Mỗi đời máy tôi thường mua hai chiếc, một chiếc dùng bình thường và vẫn cập nhật phần mềm như bình thường, chiếc còn lại tôi giữ trong hộp, những phụ kiện như cục sạc, cáp, tai nghe zin theo máy tôi đều giữ lại. Tính cả vài năm mua bán máy, tôi cũng giữ được vài trăm bộ phụ kiện như vậy".
Cứ như vậy, qua nhiều năm, những chiếc điện thoại và phụ kiện ngày một nhiều hơn.
Bộ sưu tập của anh Tân gồm nhiều thế hệ iPhone đời đầu cùng hộp và phụ kiện đi kèm. Một số mẫu iPhone đời đầu hiện rất khó tìm trong tình trạng còn đầy đủ hộp và phụ kiện (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Cứ như vậy, qua từng năm, những chiếc điện thoại và phụ kiện ngày một nhiều hơn. "Mỗi lần chuyển nhà, tôi sẽ bỏ máy và phụ kiện vào thùng giấy, xếp chúng lại cẩn thận và mang theo, cũng đã rất nhiều lần như thế", anh Tân kể lại.
Ban đầu, chính chủ nhân cũng không nghĩ những món đồ này lại được nhiều người ngoài kia gọi với cái tên là "đồ sưu tầm".
Cho tới tận bây giờ anh cũng không dám nhận mình là một người sưu tầm, anh đơn giản thích trải nghiệm sản phẩm Apple và những chiếc máy cũ được cất lại để thỉnh thoảng lấy ra ngắm, hay mở vài bài nhạc và nghe trên đó.
Chỉ đến nhiều năm sau, khi tìm kiếm những mẫu iPhone cũ trên mạng và tiếp xúc với các cộng đồng có cùng sở thích, Tân mới nhận ra những món đồ mình đã gìn giữ suốt thời gian dài có giá trị đặc biệt với một nhóm người chơi.
Có những chiếc iPhone, tiền chưa chắc đã mua được
Theo anh Tân, trong thế giới iPhone cổ, giá trị của một chiếc điện thoại không đơn thuần nằm ở việc thiết bị còn bật lên và sử dụng được hay không.
Tình trạng nguyên bản của máy, hộp, phụ kiện, nguồn gốc thị trường, số serial hay thậm chí phiên bản phần mềm đều có thể trở thành những yếu tố được người sưu tầm quan tâm.
Đó cũng là lý do hai chiếc iPhone cùng một đời nhưng mức giá có thể chênh lệch rất lớn.
Những chiếc iPhone 2G, iPhone 3G, iPhone 4 còn nguyên seal được anh Tân gìn giữ nhiều năm, hiện rất khó tìm trên thị trường (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Trong bộ sưu tập của mình, Tân đặc biệt quan tâm tới các thế hệ từ iPhone 2G đến những sản phẩm mang kiểu dáng của dòng iPhone 5. Anh cho rằng iPhone 2G, iPhone 3G và iPhone 4 là những dòng ngày càng khó tìm được máy ở tình trạng đẹp, nguyên bản.
Riêng với những thế hệ iPhone đầu như iPhone 2G, iPhone 3G khi đó iPhone vẫn chưa trở thành xu hướng được quan tâm và chưa được phân phối chính hãng ở Việt Nam, anh còn lưu giữ nhiều máy có nguồn gốc từ nhiều thị trường như Mỹ, Pháp hay Anh, Úc.
iPhone 2G bản 4GB là một trong những mẫu khó tìm nhất trong bộ sưu tập của anh Tân (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Trong số đó, một trong những chiếc máy khiến anh tốn nhiều công sức nhất là chiếc iPhone 2G còn seal máy và chưa kích hoạt.
Để có được thiết bị này, Tân từng nhờ một người em trong nhóm chơi chung bay từ TPHCM ra Nha Trang chỉ để gặp chủ nhân chiếc máy.
Ngoài tiền mua điện thoại, anh còn chịu chi phí vé máy bay, ăn ở và đi lại.
"Tìm được người đang giữ chiếc máy mình cần mới là chuyện khó. Không phải cứ có tiền là mua được, bởi còn phải biết ai đang sở hữu và họ có muốn nhượng lại hay không", anh chia sẻ.
Để sở hữu một chiếc iPhone cổ ưng ý, anh Tân có khi phải mất nhiều thời gian tìm kiếm, liên hệ và nhờ người đi xa để mua giúp (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Tân cho biết khi gặp đúng những người từng gìn giữ máy trong thời gian dài, việc tạo được niềm tin cũng rất quan trọng. Có những chủ sở hữu đồng ý để lại thiết bị bởi biết người mua thực sự hiểu chiếc máy và sẽ tiếp tục bảo quản nó.
Bản thân anh gần như chưa từng mua máy với mục đích bán lại kiếm lời.
Một kỷ niệm khác đến từ cuộc điện thoại bất ngờ của một người vốn sưu tầm tiền USD và vàng.
Người này từng mua nhiều loại điện thoại nhưng sau đó cất trong thời gian dài. Khi biết anh tìm máy cổ, ông chủ động liên hệ.
Tối hôm đó, anh Tân đến nhà người bán và ngồi khoảng 4 tiếng, từ tối đến gần nửa đêm, để xem từng thiết bị, phân biệt máy nào còn nguyên bản và lựa chọn những mẫu mình muốn giữ.
"Tôi nhớ đã phải mua khoảng gần ba mươi chiếc máy, chỉ để có được bốn tới năm chiếc máy mà tôi thực sự cần. Vì người ta không bán lẻ, nếu bạn muốn bạn phải lấy hết. Và tôi đã làm vậy, những máy không phù hợp đó tôi đành nhờ người khác bán lại sau", anh kể lại.
Điều anh quan tâm nhất vẫn là những thế hệ iPhone đời thấp nằm trong số thiết bị được cất giữ nhiều năm.
Những chiếc điện thoại cũ tiêu tốn hơn một tỷ đồng
Sưu tầm iPhone cổ cũng không chỉ dừng lại ở việc tìm mua điện thoại.
Theo anh Tân, muốn gìn giữ một thiết bị lâu dài, người chơi còn phải tìm hộp, cáp, tai nghe, linh kiện và nhiều phụ kiện đúng đời máy.
Trong khi đó, những phụ kiện dành cho các thiết bị đã ra mắt hơn chục năm trước gần như không còn được bán phổ biến.
Ngoài iPhone, anh Tân còn sưu tầm hàng trăm phụ kiện như ốp, bao da, cáp và tai nghe dành cho các thế hệ máy cũ (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Anh từng phải tìm kiếm trên eBay, Amazon, đặt hàng về địa chỉ người thân ở nước ngoài, sau đó chờ dịp có người về Việt Nam mang theo. Có những chiếc ốp hay bao da lên tới cả triệu đồng. Anh cũng đang giữ 200-300 ốp và bao da cho đủ mọi thiết bị anh đang có.
"Có những lúc chi phí linh kiện, phụ kiện và công sửa chữa còn tốn hơn tiền mua máy", anh nói.
Một trường hợp đặc biệt trong bộ sưu tập là chiếc iPhone 2G được hoàn thiện với lớp vỏ mạ vàng.
Theo anh Tân, tổng chi phí để hoàn thiện thiết bị này lên tới hơn 30 triệu đồng, tính cả giá máy.
Để lớp vỏ sau khi mạ có thể lắp khít như máy nguyên bản, anh phải chuẩn bị 5-6 bộ vỏ và khung, thử trước từng phím bấm, đánh bóng rồi mới tiến hành mạ.
Ước tính tổng chi phí anh Tân dành cho máy, phụ kiện, linh kiện và quá trình phục hồi lên tới hơn một tỷ đồng (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Sau công đoạn này, các chi tiết tiếp tục được thử lại nhiều lần. Người thợ mất khoảng 2-3 ngày chỉ để hoàn thiện việc lắp ráp một chiếc máy.
Anh Tân từng cùng những người bạn thử cộng lại khoản tiền dành cho thú chơi này. Ở thời điểm bộ sưu tập còn ít hơn hiện tại, riêng những máy nguyên bản có hộp cùng số linh kiện dự phòng đã có giá trị mua vào hơn 700 triệu đồng.
Khi tính thêm những chiếc máy có serial đặc biệt, máy được độ lại, máy mạ vàng cùng chi phí linh kiện, công sửa chữa và đi lại, anh ước tính tổng số tiền đã bỏ ra vào khoảng 1,3-1,4 tỷ đồng.
Để hoàn thiện một chiếc iPhone mạ vàng, anh Tân phải lựa chọn nhiều bộ vỏ, thử linh kiện và mất nhiều ngày lắp ráp (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Tuy nhiên, những con số này không đồng nghĩa bộ sưu tập có thể dễ dàng được bán với mức giá tương tự.
Có chiếc iPhone 2G còn seal từng được một người trả tới 60 triệu đồng nhưng anh Tân từ chối.
Trong khi đó, chiếc iPhone 3G nguyên seal mà anh đặc biệt yêu thích từng được mua từ Amazon với giá khoảng 24 triệu đồng từ nhiều năm trước. Theo anh, đây lại là một trong những phiên bản ít người giữ và ngày càng khó tìm trong tình trạng nguyên vẹn.
"Giá trị chỉ tồn tại với người thực sự thích nó"
Điều thú vị là dù đã dành số tiền lớn cho những chiếc điện thoại cũ, anh Tân không xem bộ sưu tập như một khoản đầu tư.
Anh cho rằng thị trường iPhone cổ rất đặc thù.
Một chiếc máy có thể được người sưu tầm trả hàng chục triệu đồng, nhưng nếu mang tới một cửa hàng điện thoại thông thường, giá trị ấy gần như không còn ý nghĩa.
"Những món đồ này chỉ có giá trị với một nhóm người nhất định. Có người trả tôi 60 triệu đồng cho một chiếc máy, nhưng nếu mang ra ngoài cửa hàng nhờ thu lại, có khi người ta còn không hiểu tại sao chiếc điện thoại ấy có giá như vậy", anh nói.
Vì vậy, thứ anh nhận được sau gần 20 năm không phải câu chuyện lời hay lỗ, mà là niềm vui khi tìm thấy một chiếc máy mình thích hoặc gặp những người cùng đam mê.
Dù từng có người trả giá cao cho một số thiết bị, anh Tân cho biết phần lớn máy được giữ lại vì giá trị tinh thần hơn là mục đích kinh doanh (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Có người từng nhắn tin cho anh Tân từ năm này sang năm khác chỉ để hỏi một chiếc máy trong bộ sưu tập. Với một vài trường hợp thực sự yêu thích thiết bị, anh có thể đồng ý "chia lại", thậm chí theo giá mình từng mua hoặc mức giá hợp lý trên thị trường, thay vì cố kiếm lời.
Nhóm bạn nhỏ cùng chơi iPhone "cổ" với anh tại TPHCM đôi khi còn gom một số thiết bị không sử dụng, bán được khoảng 10-15 triệu đồng rồi dùng số tiền này cho các hoạt động thiện nguyện.
"Nếu cứ để những chiếc máy nằm nguyên một chỗ thì chúng gần như không làm được gì cho ai", anh chia sẻ.
Mỗi năm, nhóm bạn của anh Tân gom một số điện thoại cũ để bán, dùng số tiền thu được cho các hoạt động thiện nguyện (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Anh cũng không còn có ý định sưu tầm đầy đủ những thế hệ iPhone mới như trước.
Theo anh Tân, những sản phẩm hiện nay vẫn có số lượng lớn và tương đối dễ tìm. Bản thân anh vẫn mua thiết bị công nghệ mới để trải nghiệm, nhưng cảm giác tò mò, bất ngờ mà những thế hệ đầu tiên từng tạo ra đã khó lặp lại.
Có những năm, số tiền anh dành cho các sản phẩm công nghệ mới lên đến 700-800 triệu đồng. Tuy nhiên, anh cho rằng việc mua các sản phẩm hiện đại chủ yếu phục vụ trải nghiệm, còn thú sưu tầm vẫn dành cho những thiết bị gắn với giai đoạn đầu của iPhone.
Những chiếc iPhone chưa bóc seal được anh Tân gìn giữ như những dấu mốc còn nguyên vẹn của một thời kỳ công nghệ (Ảnh: nhân vật cung cấp).
Và người đàn ông 9X vẫn còn một mong muốn chưa thực hiện.
"Mong muốn của mình là sau này khi có thời gian và điều kiện, mình sẽ tới Apple Park, những nơi trong bao năm qua gắn với việc giới thiệu biết bao thế hệ iPhone mà mình đang giữ và đang sử dụng. Chắc chắn khi tới đó, mình sẽ mang theo chiếc iPhone 2G đầu tiên", anh chia sẻ.
Với anh Tân, hành trình ấy có lẽ không đơn thuần là đưa một chiếc điện thoại gần 20 năm tuổi trở lại nơi gắn với lịch sử của Apple.
Đó còn là cách khép lại một vòng tròn kéo dài từ chàng sinh viên từng ngạc nhiên trước chiếc điện thoại cảm ứng đầu tiên, đến người đàn ông dành gần hai thập kỷ lưu giữ những dấu mốc của một trong những dòng sản phẩm công nghệ nổi tiếng nhất thế giới.