Sáng 22/10, góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đề nghị bổ sung cơ chế ưu tiên sử dụng trụ sở, cơ sở nhà đất công dôi dư sau sắp xếp bộ máy và đất thu hồi từ quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước để phát triển các công trình văn hóa, thể thao.
Theo bà, quá trình sắp xếp, sáp nhập cơ quan, đơn vị làm phát sinh nhiều trụ sở không còn sử dụng, trong khi nhu cầu về địa điểm sinh hoạt văn hóa, thể thao của người dân vẫn lớn. Khảo sát của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho thấy chỉ hơn 50% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đáp ứng các tiêu chí, số còn lại chưa đạt yêu cầu.
"Đề nghị rà soát, sửa chữa, nâng cấp và chuyển đổi công năng các trụ sở dôi dư thành nhà văn hóa, thư viện, điểm sinh hoạt cộng đồng, vừa đáp ứng nhu cầu của người dân, vừa tránh lãng phí tài sản công", bà nói.
Theo Bộ trưởng, bên cạnh tận dụng cơ sở hiện có, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải ưu tiên quỹ đất dành cho thiết chế văn hóa, thư viện và không gian sinh hoạt công cộng, đặc biệt tại các khu đô thị, khu dân cư mới. Dự thảo luật cần quy định rõ tỷ lệ và tiêu chí bố trí đất cho công trình văn hóa. Dù chủ trương dành đất cho cây xanh, công trình văn hóa đã được đề cập trong nhiều văn bản, việc thực hiện chưa hiệu quả. Nhiều khu đô thị phát triển dày đặc nhà ở nhưng thiếu không gian công cộng phục vụ cư dân.
Bà lấy ví dụ về hệ thống rạp chiếu phim. Muốn phát triển điện ảnh phải có địa điểm để người dân xem phim, trong khi cơ sở phục vụ hoạt động này còn thiếu so với nhu cầu. Hiện TP HCM và một số địa phương, doanh nghiệp đã tận dụng nhà văn hóa cấp quận dôi dư sau sắp xếp để cải tạo thành trung tâm chiếu phim, thu hút người dân đến xem và tham gia các hoạt động giải trí.
Bộ trưởng đánh giá đây là hướng khai thác cơ sở hiện có cần được quan tâm khi xây dựng chính sách đất đai, giúp mở rộng không gian văn hóa và nâng cao khả năng tiếp cận các hoạt động giải trí của người dân.
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu sáng 22/10. Ảnh: Ngọc Thành
Hiện cả nước còn 9.662 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa có phương án xử lý hoặc chưa được đưa vào sử dụng, theo thống kê của Bộ Tài chính và Thanh tra Chính phủ công bố đầu tháng 10. Trong đó, 10 tỉnh, thành phố còn trên 500 cơ sở mỗi địa phương, gồm Gia Lai, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Ninh Bình, Phú Thọ, Cần Thơ, Lâm Đồng, Quảng Trị, Quảng Ngãi và Hưng Yên.
Tính đến ngày 17/9, các bộ, ngành, địa phương đã xử lý, đưa vào khai thác, sử dụng 11.573 cơ sở nhà, đất dôi dư. Số còn lại được yêu cầu hoàn thành xử lý trước cuối năm 2026.
Tại công điện ngày 7/10, Thủ tướng yêu cầu bộ trưởng, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chịu trách nhiệm về tiến độ, kết quả xử lý nhà đất dôi dư. Kết quả thực hiện được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu; các trường hợp chây ỳ, đùn đẩy trách nhiệm hoặc để tài sản bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả sẽ bị xem xét xử lý.
Đề nghị bảo đảm chỗ ở cho người cao tuổi khi cải tạo chung cư cũ
Cũng góp ý dự án luật, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình đề nghị chính sách bồi thường, tái định cư khi cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ cần tính đến khả năng ổn định cuộc sống của cư dân, đặc biệt là người cao tuổi và cán bộ hưu trí.
Theo dự thảo, trường hợp quy hoạch không tiếp tục xây dựng chung cư tại vị trí cũ nhằm giảm mật độ dân cư nội đô, dành đất làm công viên hoặc hạ tầng công cộng, chủ sở hữu được bồi thường bằng tiền hoặc bố trí tái định cư tại địa điểm khác trong cùng xã hoặc khu vực lân cận.
Ông Bình cho rằng tại nhiều khu vực nội thành, quỹ đất dành cho tái định cư rất hạn chế. Nếu chỉ nhận tiền bồi thường, người dân có thể không đủ khả năng mua căn hộ mới, nhất là những người cao tuổi đã nghỉ hưu, thu nhập không còn ổn định.
Vì vậy, ông đề nghị ưu tiên bố trí nhà ở tại các dự án trong cùng địa bàn hoặc khu vực lân cận khi chung cư cũ không được xây dựng lại, giúp cư dân tiếp tục tiếp cận các cơ sở y tế, giao thông và dịch vụ xã hội quen thuộc, hạn chế xáo trộn cuộc sống sau di dời. Ngoài ra, các cơ quan cần nghiên cứu chính sách hỗ trợ phù hợp để người dân, đặc biệt là người cao tuổi, ổn định cuộc sống lâu dài tại nơi ở mới.
Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tại ngày cuối kỳ họp.
Sơn Hà