Đây là vấn đề được nhấn mạnh tại Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân cán bộ trẻ ngành năng lượng nguyên tử lần thứ IX, khai mạc sáng 8/10, diễn ra trong hai ngày 8 và 9/10.
Chuẩn bị năng lực cho những nhiệm vụ mới
Phát biểu tại hội nghị, Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, cho biết ngành đang đứng trước những nhiệm vụ lớn, trong đó có triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và nghiên cứu công nghệ lò phản ứng module nhỏ (SMR).
Theo ông, đây là những nhiệm vụ quan trọng, đồng thời đặt ra nhiều khó khăn khi Việt Nam còn thiếu nhân lực và kinh nghiệm triển khai các dự án điện hạt nhân. Bên cạnh việc phối hợp các đối tác, Việt Nam cần xây dựng đội ngũ đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ. Cán bộ lãnh đạo, quản lý cũng phải hiểu về khoa học, công nghệ hạt nhân, quy trình và các yêu cầu của dự án.
Đặc biệt, an toàn phải được đặt lên hàng đầu. Việc chưa hiểu đầy đủ các yêu cầu về công nghệ, quy trình và an toàn sẽ gây khó khăn cho quá trình triển khai dự án điện hạt nhân.
Cùng với các nhiệm vụ phát triển điện hạt nhân, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đang xây dựng đề án để báo cáo cấp có thẩm quyền về định hướng phát triển, hình thành công nghiệp năng lượng nguyên tử. Các nội dung bao gồm lò phản ứng công suất lớn và SMR, sản xuất thiết bị ghi đo bức xạ, nội địa hóa máy gia tốc cùng các thiết bị, công nghệ liên quan.
“Trong tất cả những câu chuyện này thì nguồn nhân lực là quan trọng nhất”, Tiến sĩ Trần Chí Thành nhấn mạnh.
Yêu cầu về nhân lực vì vậy gắn với cả phát triển điện hạt nhân và mở rộng năng lực nghiên cứu, chế tạo, ứng dụng công nghệ. Những nhiệm vụ này đòi hỏi đội ngũ có nền tảng chuyên môn vững, hiểu các yêu cầu an toàn và có khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Mở rộng cơ hội nghiên cứu cho cán bộ trẻ
Theo Tiến sĩ Trần Chí Thành, các thế hệ đầu tiên của ngành năng lượng nguyên tử đều bắt đầu sự nghiệp khoa học khi còn rất trẻ. Tâm huyết, tinh thần ham học hỏi và khát vọng đóng góp cho xã hội đã giúp họ kiên trì theo đuổi lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu này.
Đối với đội ngũ hiện nay, cơ hội đào tạo và nghiên cứu đã rộng mở hơn. Các nhà khoa học trẻ có thể tham gia nghiên cứu tại Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân (JINR) ở Dubna, nơi có lò phản ứng nghiên cứu, máy gia tốc và nhiều phòng thí nghiệm; đồng thời tiếp cận các chương trình đào tạo, nghiên cứu do Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) hỗ trợ.
Tuy nhiên, để tận dụng những cơ hội đó, cán bộ trẻ cần sự kiên trì, tâm huyết và chủ động nâng cao năng lực chuyên môn.
Giáo sư Trần Đức Thiệp, Chủ tịch Hội Vật lý hạt nhân, cũng nhận định, ngành năng lượng nguyên tử đang có những cơ hội lớn với nhiều chủ trương, chính sách mới. Trước các nhiệm vụ khó, ông cho rằng cần tìm cách thực hiện, thay vì chỉ bàn lùi. Các nhà khoa học trẻ phải nhận thức rõ trách nhiệm, tận dụng cơ hội và không ngừng nỗ lực.
Tại hội nghị, các báo cáo trải rộng từ vật lý hạt nhân, kỹ thuật lò phản ứng, mô phỏng tính toán, kiểm tra không phá hủy đến ứng dụng bức xạ và kỹ thuật hạt nhân trong y tế, công nghiệp. Nhiều nghiên cứu kết hợp trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và các phương pháp mô phỏng tiên tiến để giải quyết những bài toán thực tiễn.
Phiên toàn thể ngày 8/10 có 5 báo cáo của các nhà khoa học trẻ và chuyên gia đến từ các viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ trong và ngoài Bộ Khoa học và Công nghệ. Đây là dịp để cán bộ trẻ trao đổi kết quả nghiên cứu, tiếp nhận góp ý chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và kết nối hợp tác.
Sự đa dạng của các hướng nghiên cứu cho thấy khoa học và công nghệ hạt nhân ngày càng gắn với nhu cầu trong y tế, công nghiệp, năng lượng và môi trường. Việc tạo điều kiện để cán bộ trẻ tham gia giải quyết những bài toán cụ thể cũng góp phần bồi dưỡng đội ngũ kế cận, chuẩn bị năng lực cho các nhiệm vụ phát triển ngành năng lượng nguyên tử trong thời gian tới.
MAI LOAN