Tập 2 Sinh viên Thế hệ mới 2026 tiếp tục hành trình tìm kiếm những sáng kiến giải quyết vấn đề thực tế tại địa phương. Sau khi 4 đại diện miền Bắc được xác định ở tập trước, cuộc cạnh tranh chuyển đến miền Nam và miền Trung, nơi các nhóm sinh viên phải thuyết phục giám khảo để giành bốn tấm vé còn lại.
Các dự án trải rộng từ tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, chăm sóc người cao tuổi, bảo tồn nghề truyền thống đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ người khuyết tật. Dù khác nhau về lĩnh vực, các nhóm đều đối diện những câu hỏi về tính mới, khả năng triển khai và hiệu quả đối với cộng đồng.
Không chỉ giới thiệu ý tưởng, tập 2 còn ghi lại quá trình sinh viên tiếp nhận phản biện, bổ sung nhân sự và đưa sản phẩm đến thử nghiệm với người sử dụng. Những trải nghiệm này trở thành cơ sở để các đội tiếp tục hoàn thiện dự án trước chặng thi tiếp theo.
Cuộc cạnh tranh giành ba suất miền Nam
Tại vòng Tuyển quân phía Nam, hàng loạt dự án được giới thiệu với hội đồng giám khảo, từ ứng dụng AI trong giáo dục, chăm sóc sức khỏe đến vật liệu thân thiện môi trường và các sáng kiến bảo tồn văn hóa.
Ở khu vực chờ, các nhóm sinh viên tranh thủ kiểm tra sản phẩm, rà soát bài thuyết trình và động viên nhau. Không khí căng thẳng khi mỗi đội phải chứng minh ý tưởng của mình không chỉ có ý nghĩa mà còn đủ khả năng triển khai trong thực tế.
Một số dự án gây chú ý bởi cách tiếp cận những vấn đề gần gũi. Có nhóm phát triển sách đa giác quan cho trẻ khiếm thị, nhóm đưa nghệ thuật đến với bệnh nhi ung thư, hay xây dựng công cụ hỗ trợ người cao tuổi sống độc lập hơn.
Tuy nhiên, giám khảo liên tục đặt câu hỏi về sự khác biệt của sản phẩm, tính khả thi, chi phí và khả năng duy trì hoạt động. Những ý tưởng giàu tính nhân văn vẫn phải chứng minh được giá trị sử dụng, thay vì chỉ dừng lại ở mục tiêu tốt đẹp.
Việc lựa chọn ba đại diện không dễ dàng khi một số đội có điểm số rất sát nhau. Hội đồng phải cân nhắc thêm khả năng phát triển và tác động xã hội trước khi đưa ra quyết định.
Kết quả, trường Đại học Nguyễn Tất Thành, trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP HCM và trường Đại học Kinh tế - Luật - Đại học Quốc gia TP HCM giành ba suất đại diện miền Nam.
Đội thi trường Đại học Nguyễn Tất Thành với dự án "Logitop - Phát triển vật liệu bao bì sinh học từ thân chuối sau thu hoạch". Ảnh: Ban tổ chức
Những sáng kiến từ nhu cầu thực tế
Đến từ trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nhóm Logitop phát triển vật liệu bao bì sinh học từ thân chuối sau thu hoạch, hướng đến thay thế lớp lót nhựa trong đóng gói và vận chuyển nông sản.
Ý tưởng xuất phát từ quan sát tại Đồng Nai, nơi phần thân chuối thường bị bỏ lại sau khi thu hoạch quả. Nhóm muốn tận dụng phụ phẩm này để tạo sản phẩm có giá trị, đồng thời góp phần giảm sử dụng vật liệu nhựa.
Tuy nhiên, khi kiểm tra mẫu vật liệu, giám khảo nhận xét sản phẩm dễ rách và đặt câu hỏi về khả năng chống ẩm mốc. Những góp ý buộc nhóm tiếp tục nghiên cứu quy trình xử lý, thử nghiệm lớp phủ sinh học và cải thiện độ bền. Nhóm còn bổ sung một thành viên có chuyên môn phù hợp để hỗ trợ quá trình kiểm nghiệm chất lượng.
Đội thi trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM với dự án "VieGrand AI Plus - Hệ thống hỗ trợ người cao tuổi gồm camera thông minh". Ảnh: Ban tổ chức
Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, nhóm trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP HCM giới thiệu VieGrand AI Plus, hệ thống hỗ trợ người cao tuổi gồm camera thông minh, ứng dụng di động, thiết bị đeo và robot VieBot.
Giải pháp hướng đến phát hiện những tình huống bất thường như té ngã, hỗ trợ cảnh báo cho người thân và kết nối người cao tuổi với gia đình.
Khi mang robot đến một viện dưỡng lão để giới thiệu, nhóm nhận được phản hồi từ một cụ bà từng bị đột quỵ. Bà tiếc vì không biết đến giải pháp như vậy sớm hơn. Câu chuyện khiến các thành viên xúc động, đồng thời nhận ra ngoài chức năng theo dõi sức khỏe, sản phẩm cần quan tâm hơn đến nhu cầu giao tiếp và kết nối của người sử dụng.
Trong khi đó, nhóm trường Đại học Kinh tế - Luật - Đại học Quốc gia TP HCM lựa chọn bảo tồn nghề dệt thổ cẩm tại Gia Lai với dự án "Giữ một nghề, dệt nên tương lai".
Khởi đầu từ trăn trở của sinh viên Mai Thị Cẩm Tú về đầu ra của sản phẩm thủ công và việc thiếu người trẻ tiếp nối nghề, dự án xây dựng website số hóa thông tin về hoa văn, nghệ nhân và nguồn gốc sản phẩm.
Những chiếc khăn thổ cẩm được gắn mã QR để khách hàng tìm hiểu câu chuyện văn hóa phía sau từng họa tiết. Nhóm cũng tìm cách kết nối sản phẩm với homestay, quán cà phê và điểm du lịch, mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho nghệ nhân.
Từ ý tưởng ban đầu của một sinh viên, dự án dần có thêm các thành viên với chuyên môn về du lịch, công nghệ, luật và marketing. Sự kết hợp này giúp nhóm tiếp cận bài toán bảo tồn nghề truyền thống từ nhiều góc độ, thay vì chỉ tập trung vào quảng bá sản phẩm.
Đội thi trường Đại học Kinh tế - Luật – Đại học Quốc gia TP HCM với dự án "Giữ một nghề, dệt nên tương lai" - bảo tồn nghề dệt thổ cẩm tại Gia Lai. Ảnh: Ban tổ chức
Đại diện miền Trung hoàn thiện top 8
Sau vòng Tuyển quân miền Nam, chương trình tiếp tục đến Đà Nẵng để tìm đại diện cuối cùng. Dù thời tiết mưa lớn, nhiều nhóm sinh viên vẫn có mặt, mang đến những dự án về du lịch, nông nghiệp, công nghệ và hỗ trợ người yếu thế.
Các sáng kiến được giới thiệu gồm robot diệt cỏ bằng laser, vật liệu sinh học từ rong biển, nền tảng kết nối nông sản, đệm ghế thông minh và hệ thống ứng dụng AI hỗ trợ người khiếm thính.
Trong số này, "SignSound AI" của trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng được lựa chọn, trở thành đội thứ tám bước tiếp.
Dự án sử dụng AI và công nghệ thực tế tăng cường (AR) để chuyển lời nói thành phụ đề hoặc hình ảnh ngôn ngữ ký hiệu 3D hiển thị trên kính, giúp người khiếm thính thuận tiện hơn khi giao tiếp.
Đội thi trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng với dự án "SignSound AI". Ảnh: Ban tổ chức
Trong phần phản biện, giám khảo đánh giá cao tác động xã hội của giải pháp nhưng khuyên nhóm thay đổi định hướng phát triển. Thay vì đầu tư vào phần cứng, các sinh viên nên tập trung hoàn thiện công nghệ lõi để phần mềm có thể tích hợp trên nhiều loại kính AR. Góp ý khiến nhóm phải tính toán lại kế hoạch trong thời gian ngắn. Các thành viên lo ngại về khả năng tương thích, chi phí và tốc độ xử lý khi triển khai trên những thiết bị khác nhau.
Sau khi trao đổi với giảng viên hướng dẫn, nhóm tiếp tục đưa sản phẩm đến một trung tâm hỗ trợ người khuyết tật tại Đà Nẵng để người khiếm thính trực tiếp trải nghiệm.
Tại đây, giáo viên góp ý cần điều chỉnh tốc độ thể hiện ngôn ngữ ký hiệu, đặc biệt với trẻ nhỏ và người mới học. Phản hồi giúp nhóm nhận ra những yêu cầu thực tế mà quá trình nghiên cứu kỹ thuật trước đó chưa tính đến đầy đủ.
Với bốn đại diện miền Bắc, ba đội miền Nam và một đội miền Trung, top 8 Sinh viên Thế hệ mới 2026 chính thức hoàn thiện. Các dự án được lựa chọn hướng đến những vấn đề khác nhau, từ môi trường, sức khỏe, an toàn đến bảo tồn di sản và hỗ trợ người khuyết tật.
Điểm chung của các nhóm là nỗ lực đưa kiến thức và sáng kiến của sinh viên vào giải quyết nhu cầu cộng đồng. Những góp ý từ giám khảo, giảng viên và người sử dụng cũng cho thấy các dự án vẫn còn nhiều việc phải làm trước khi có thể triển khai rộng rãi.
Với chủ đề "Quê mình có việc, Gen Z Việt có cách", chương trình bước sang chặng thi tiếp theo, nơi tám đội phải tiếp tục chứng minh khả năng hoàn thiện và triển khai ý tưởng.
Hành trình tiếp theo của 8 đội thi trong chương trình truyền hình Sinh viên Thế hệ mới 2026, phát sóng lúc 21h30 thứ Bảy hàng tuần trên VTV3. Chương trình có sự đồng hành của Herbalife Việt Nam trong vai trò nhà tài trợ chính thức và đồng kiến tạo nội dung.
Mai Thương