Từ biến cố sức khỏe đến cơ duyên với triết học
Phạm Minh Hiếu, sinh năm 2003, quê Quảng Bình cũ (nay thuộc Quảng Trị), là con thứ ba trong gia đình có 4 anh chị em. Gia đình làm nông, quanh năm lam lũ, Hiếu luôn thấm thía lời dạy của bố mẹ “một kho vàng không bằng nang chữ”.
“Có thể với nhiều người, học không phải là con đường duy nhất để thoát nghèo, nhưng em luôn có một niềm tin giản dị rằng học tập chính là cánh cửa mở ra tương lai tốt đẹp hơn”, Hiếu nói.
Năm 2021, Hiếu thi, trúng tuyển vào Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Tuy nhiên, ngay trước ngày nhập học, em phải đi cấp cứu vì nhiễm trùng đường tiết niệu. Quá trình điều trị 2 tháng khiến nam sinh không thể đến trường làm thủ tục nhập học theo kế hoạch. Cơ hội vào đại học vì thế bị bỏ lỡ.
Trong thời gian ở nhà điều trị, Hiếu nhìn lại bản thân và suy ngẫm về những điều vừa xảy đến. Những câu hỏi trước đây nam sinh ít khi nghĩ tới dần xuất hiện: “Khi những điều mong đợi không diễn ra như ý muốn, phải làm gì để tiếp tục bước về phía trước? Điều gì làm nên ý nghĩa cuộc đời? Liệu mỗi người có thực sự tự do lựa chọn cách sống trước những giới hạn của hoàn cảnh?”…
Ban đầu, Hiếu chỉ muốn tìm lời giải cho những trăn trở của chính mình. Nhưng càng tìm hiểu, Hiếu càng nhận ra những câu hỏi ấy không chỉ của riêng mình mà là những vấn đề con người đã suy tư từ lâu.
Từ sự tò mò ban đầu, Hiếu bắt đầu tìm đọc các tác phẩm thuộc lĩnh vực triết học. Càng đọc, nam sinh càng bị cuốn hút bởi những cách lý giải về con người, cuộc sống và thế giới xung quanh. Những câu hỏi nảy sinh từ trải nghiệm cá nhân đã đưa Hiếu đến với một lĩnh vực trước đó chưa từng nằm trong dự định.
Năm 2022, Hiếu đăng ký thi lại đại học, chọn nguyện vọng 1 là ngành Triết học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội. Năm ấy, Hiếu trúng tuyển với 27 điểm ở tổ hợp C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý).
Khi quyết định theo học ngành này, Hiếu thừa nhận bản thân chưa có nhiều kiến thức nền tảng hay phương pháp tiếp cận bài bản. Em chủ yếu đọc bằng sự tò mò và mong muốn tìm lời giải cho những vấn đề mình quan tâm.
Bố mẹ Hiếu cũng không hình dung rõ triết học nghiên cứu những gì, cơ hội nghề nghiệp ra sao. Dẫu vậy, cả hai vẫn ủng hộ lựa chọn của con.
“Sự động viên ấy chính là điểm tựa tinh thần và là niềm tin giúp em quay trở lại sau quãng thời gian gián đoạn học hành”, Hiếu nói.
Nhận gần 200 triệu học bổng suốt 4 năm
Bước vào giảng đường, Hiếu nhận ra sự khác biệt giữa việc đọc triết học vì tò mò và học tập, nghiên cứu lĩnh vực này một cách bài bản.
Những khái niệm, nguyên lý, phạm trù, quy luật cùng khối kiến thức lịch sử triết học rộng lớn khiến Hiếu không ít lần lúng túng. Tuy nhiên, nếu chỉ học thuộc lòng từng nội dung riêng lẻ, sinh viên rất khó nắm được bản chất vấn đề.
Hiếu xác định, việc tự học, tự đọc và tự nghiên cứu đóng vai trò quan trọng. Quá trình chủ động đào sâu những vấn đề chưa hiểu sẽ giúp hình thành lối tư duy riêng.
Trong quá trình học tập, Hiếu không đặt mục tiêu phải đạt danh hiệu thủ khoa hay giành một thành tích cụ thể. Thay vào đó, nam sinh cố gắng hoàn thành tốt từng môn học, nhiệm vụ và công việc nghiên cứu.
“Áp lực trong học tập khó tránh khỏi, nhưng nếu biết nhìn nhận và chuyển hóa, áp lực có thể trở thành động lực để tiến bộ”, Hiếu nói.
Trong 4 năm, Hiếu giành học bổng khuyến khích học tập cả 8 học kỳ, đồng thời nhận học bổng thu hút tài năng trong 7 học kỳ liên tiếp. Nam sinh còn nhận một số học bổng ngoài ngân sách và hai lần được vinh danh Gương mặt trẻ tiêu biểu cấp cơ sở.
Tổng số tiền học bổng Hiếu nhận được trong thời gian học đại học ước tính gần 200 triệu đồng.
Bên cạnh học tập, nam sinh dành nhiều thời gian cho nghiên cứu khoa học. Hiếu nhiều lần giành giải Nhất, giải Nhì tại cuộc thi nghiên cứu khoa học sinh viên cấp trường, là tác giả/đồng tác giả của 4 công bố khoa học trên các tạp chí chuyên ngành và kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia.
Tốt nghiệp thủ khoa ngành Triết học, Hiếu là đại diện của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn được vinh danh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào tháng 11 tới.
Tuy nhiên, nam sinh không xem danh hiệu này là đích đến cuối cùng.
Thời gian tới, Hiếu mong muốn học tập ở bậc cao hơn, nghiên cứu chuyên sâu về triết học, đặc biệt là lịch sử triết học và tôn giáo phương Tây.
“Có thể con đường phía trước sẽ khác với những gì em từng hình dung, nhưng em tin rằng mỗi trải nghiệm, dù thuận lợi hay khó khăn, đều có thể trở thành chất liệu, chất xúc tác để bản thân ngày càng trưởng thành”, Hiếu chia sẻ.