Kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải vào hệ thống Bắc Hưng Hải
Theo tổng hợp của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Quốc hội, một trong những nội dung kiến nghị của cử tri Hưng Yên gửi đến Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI liên quan đến đề xuất cải tạo thủy lợi Bắc Hưng Hải.
Theo đó, cử tri tỉnh Hưng Yên tiếp tục phản ánh tình trạng ô nhiễm nguồn nước sông Bắc Hưng Hải diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe nhân dân và sản xuất nông nghiệp.
Cử tri đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai các giải pháp đồng bộ, căn cơ và quyết liệt để kiểm soát, xử lý ô nhiễm, tập trung rà soát, xác định và kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải vào hệ thống Bắc Hưng Hải; tăng cường quan trắc, giám sát, công khai thông tin về chất lượng nước.
Đại biểu Quốc hội Lê Thị Thúy Sen (Ảnh: QH).
Đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các địa phương trong lưu vực xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên, có giải pháp xử lý dứt điểm từng nguồn gây ô nhiễm, đảm bảo nguồn nước phục vụ dân sinh và sản xuất.
Đây là một yêu cầu chính đáng và đã được cử tri quan tâm trong nhiều năm. Việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên đã tổ chức Lễ khởi công dự án Nâng cấp, hiện đại hóa và cải thiện môi trường nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải tại thôn Ngọc Trai, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên là đáp ứng được nguyện vọng của cử tri gửi đến Kỳ họp Quốc hội.
Cử tri rất tin tưởng, yên tâm và phấn khởi khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đến dự và phát biểu chỉ đạo: “Phải đặc biệt coi trọng tổ chức thực hiện, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư. Tôi đề nghị các đồng chí thực hiện công trình không quá 2 năm chúng ta phải hoàn thành toàn bộ công trình này. Hôm nay 9/10 làm sao đến tháng 10/2028 khi mà 70 năm trước chúng ta động thổ công trình này thì lúc này phải hoàn thiện việc tu tạo, chỉnh trang. Ô nhiễm đã kéo dài nên làm càng nhanh ngày nào thì người dân càng mừng ngày đó”.
Thông điệp này là thông điệp của niềm tin, trách nhiệm và cam kết của Đảng và Nhà nước với Nhân dân. Nhân dân mong muốn sớm nhìn thấy kết quả cụ thể để dòng sông trong xanh trở lại.
Ông Phạm Quang Ngọc, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên nhấn mạnh: “Tỉnh Hưng Yên cam kết phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và các địa phương liên quan, thực hiện nhiệm vụ với tinh thần “nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm có hiệu quả”, phấn đấu hoàn thành công trình trong năm 2028 theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước”.
Như vậy, đến năm 2028 dòng sông Bắc Hưng Hải sẽ có diện mạo mới. Hiện nay, hệ thống sông phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.
Hệ thống kênh thủy lợi Bắc Hưng Hải. (Ảnh: Đỗ Quân).
Nguyên nhân chính của sự ô nhiễm này là do tiếp nhận lượng lớn nước thải sinh hoạt (chiếm khoảng 60-70%) chưa qua xử lý, cùng với nguồn nước thải từ các khu công nghiệp, làng nghề, cơ sở chăn nuôi và y tế. Tổng lượng nước thải xả vào hệ thống ước tính khoảng 439.000m3/ngày đêm.
Vậy có một vấn đề cần được đặt ra. Ai đã làm ô nhiễm dòng sông? Đó là những nguồn nước thải trực diện ra dòng sông, hay là do hành vi hằng ngày của những người còn thiếu ý thức vứt rác bẩn, đổ nước thải của chính nhà mình ra dòng sông?
Nhà nước đã dành nhiều nguồn lực để làm sạch dòng sông bằng các biện pháp kỹ thuật, thậm chí là các thiết chế phát hiện, xử phạt nặng doanh nghiệp, người gây ra ô nhiễm. Nhưng người sẽ giữ sạch dòng sông chính là người dân.
Lắp camera giám sát việc xả thải gây ô nhiễm dòng sông
Nếu mỗi doanh nghiệp, người dân hãy giữ dòng Bắc Hưng Hải như chính bể nước nhà mình như không đổ chất thải, xử lý nước thải, rác thải ra sông thì sông mới trong xanh bền vững.
Nhà nước có thể lắp camera giám sát việc xả thải gây ô nhiễm dòng sông, nhưng mỗi người dân hãy là một “camera” để giám sát mình và giám sát những người xung quanh. Người dân tự ý thức và cảm thấy xấu hổ nếu như chính mình làm bẩn dòng sông bằng những hành vi nhỏ. Mỗi chính quyền địa phương cần có giải pháp cụ thể, trách nhiệm giữ dòng sông khi chảy qua địa phận địa lý của mình.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải được khởi công ngày 1/10/1958. Gần 70 năm qua, hệ thống đã cấp nước phục vụ khoảng 116.655ha đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản; tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho khoảng 3,3 triệu người và tiêu, chống ngập úng cho khoảng 198.995ha.
Hệ thống bao gồm 232km kênh trục chính, 491km bờ kênh, 14 công trình cống và trạm bơm, hơn 400 trạm bơm tiêu, hơn 800 cống tưới và hàng nghìn km kênh cấp II. Công trình phục vụ tưới tiêu cho khoảng 135.000ha đất nông nghiệp và tiêu úng cho gần 200.000ha đất canh tác thuộc các tỉnh Hải Phòng, Hưng Yên, Bắc Ninh và một phần Hà Nội.
Dòng sông Bắc Hưng Hải được làm sạch không chỉ đáp ứng nguyện vọng của cử tri Hưng Yên mà của nhiều tỉnh, thành có dòng sông chảy qua. Đây có thể là mô hình điểm để nhân rộng làm sạch các dòng sông khác một cách hiệu quả.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo: “Bộ Nông nghiệp và Môi trường; các bộ, ngành, các địa phương và nhân dân cả nước tiếp tục mở rộng mô hình, cách làm này, triển khai đối với các công trình, các dòng sông, các hệ thống thủy lợi khác để đảm bảo mục tiêu cả nước về bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế xã hội của đất nước và nâng cao đời sống, môi trường sống và sức khỏe của nhân dân".
Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã cho thấy, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cũng là nhân tố quan trọng để công trình hoàn thành đúng tiến độ. Điều đó còn thể hiện sự biết ơn với thế hệ đi trước dù bao khó khăn, vất vả nhưng đã cố gắng xây dựng và để lại cho hậu thế một công trình ý nghĩa, phục vụ phát triển đất nước.
Ô nhiễm kênh Bắc Hưng Hải (Ảnh: Đỗ Quân).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh: "Tôi mong muốn đồng bào, nhân dân trong vùng tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, đồng thuận, tích cực tham gia cùng chính quyền các cấp trong triển khai các dự án; chung tay bảo vệ công trình, giữ gìn nguồn nước và xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp”.
Dự án cải tạo hệ thống Bắc Hưng Hải được khởi công, cùng những cam kết mạnh mẽ về nguồn lực và tiến độ hoàn thành trong hai năm tới, đã mở ra hy vọng hồi sinh dòng sông bị ô nhiễm suốt nhiều năm. Tuy nhiên, điều người dân mong đợi không chỉ là một công trình hoàn thành đúng hạn, mà còn là nguồn nước thực sự được cải thiện và bảo vệ lâu dài. Đó mới là thước đo rõ nhất của trách nhiệm và hiệu quả thực hiện những cam kết với nhân dân.
Một trong những chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Quốc hội thực hiện Thẩm tra dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về trưng cầu ý dân, thực hiện dân chủ ở cơ sở, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân, về hoạt động giám sát và các báo cáo, dự án, đề án khác thuộc lĩnh vực phụ trách hoặc do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao, chủ trì giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân gửi đến Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội.
Tác giả: Lê Thị Thúy Sen, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XVI