Cửa biển Lạch Vạn là đoạn cuối của sông Bùng, một trong những cửa lạch lớn của Nghệ An và là tuyến đường thủy quan trọng để tàu cá của ngư dân ra vào, vươn khơi đánh bắt hải sản.
Khu vực này thường xuyên có hàng trăm phương tiện neo đậu, cùng các hoạt động cung ứng nhiên liệu, ngư cụ, thu mua hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá.
Tuy nhiên, dọc khu vực cửa biển hiện xuất hiện nhiều xác tàu cá cũ. Có chiếc vẫn còn nguyên phần thân nhưng đã hư hỏng, có phương tiện mục ruỗng, nằm lâu ngày ven bờ.
Những con tàu này từng có giá trị hàng tỷ đồng khi đóng mới. Sau thời gian khai thác, nhiều phương tiện xuống cấp, không còn khả năng ra khơi. Các thiết bị còn giá trị như tời, cẩu, motor, chân vịt... được chủ tàu tháo bán.
Ông Bùi Xuân Anh (52 tuổi, trú xã Diễn Châu), người có gần 30 năm làm nghề sửa tàu cá, cho biết công việc của ông gần như quanh năm, với tiền công khoảng 600.000 đồng/ngày.
“Sau mỗi chuyến đi biển, tàu đều cần sửa chữa. Có chiếc chỉ hỏng nhẹ nhưng cũng có phương tiện xuống cấp nhiều, chi phí sửa chữa lớn nên chủ tàu không làm nữa”, ông Anh nói.
Theo ông Anh, một số tàu cá bị bỏ lại sau khi không còn khả năng khai thác. Những xác tàu nằm lâu ngày không chỉ ảnh hưởng cảnh quan mà còn có thể cản trở dòng chảy, việc neo đậu và đi lại trong khu vực.
Sống cạnh cửa biển Lạch Vạn, ông Hoàng Văn Minh (49 tuổi) có gần 30 năm làm nghề biển. Khoảng 3 năm nay, ông chuyển sang mua bán tàu cũ.
Theo ông Minh, giá tàu cũ dao động từ 150-300 triệu đồng, những phương tiện còn tốt có thể lên tới 700-900 triệu đồng. Hiện khu vực trước nhà ông đang neo đậu hơn 10 chiếc.
Tùy tình trạng, những chiếc còn khả năng sử dụng được tân trang để bán lại. Với tàu quá cũ, ông Minh tháo dỡ, bán làm củi với giá khoảng 1,7 triệu đồng/tấn.
“Ngư dân bán tàu nhiều nhưng người mua ít. Lớp trẻ không còn mặn mà với nghề biển, nhiều người chọn đi xuất khẩu lao động hoặc làm công ty. Chi phí nhiên liệu cũng thất thường nên nhiều chủ tàu muốn bán phương tiện”, ông Minh chia sẻ.
Với những xác tàu đang neo đậu, ông Minh cho biết muốn tháo dỡ để bán làm củi nhưng khó thuê nhân công, dù trả 700-800 nghìn đồng/ngày.
Tuy nhiên, không phải tàu cũ nào cũng trở thành phế liệu. Từ xã Quỳnh Lưu, ông Nguyễn Văn Mừng (50 tuổi) tìm đến Lạch Vạn để mua phương tiện tân trang, tiếp tục đi biển.
Sau khi kiểm tra một tàu cá công suất khoảng 200CV, ông Mừng đánh giá phương tiện còn khoảng 60% chất lượng. Nhiều vị trí gỗ đã mục, đinh đóng tàu hoen rỉ. Giá chủ tàu đưa ra khoảng 1,2 tỷ đồng. Nếu mua, ông dự kiến phải đại tu trong vài tháng, chi thêm khoảng 600-700 triệu đồng.
Ông Nguyễn Duy Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Diễn Châu, cho biết qua thống kê, tại cửa biển Lạch Vạn hiện có 37 tàu cá của 3 xóm Quang Minh, Hải Lộc và Hải Lý bị hư hỏng, không còn khả năng hoạt động.
Theo ông Anh, với những phương tiện xác định được chủ, địa phương vận động chủ tàu tự giác tháo dỡ, di chuyển phương tiện ra khỏi khu vực luồng lạch...
Đối với tàu, bè mảng bị bỏ hoang, chìm lâu năm, không xác định được chủ sở hữu, ông Anh cho biết UBND tỉnh đang dự kiến thực hiện dự án nạo vét, khơi thông luồng lạch trên địa bàn. Khi triển khai, địa phương sẽ phối hợp xử lý các xác tàu, từng bước giải phóng mặt nước, tạo điều kiện cho các phương tiện ra vào và neo đậu thuận lợi.