Căn cứ xét tình tiết định khung, tăng nặng với hung thủ vụ thảm án Đồng Nai

Công an TP Đồng Nai đã tống đạt quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Đức Anh (21 tuổi, ở phường Hố Nai, TP Đồng Nai) về tội Giết người và Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. 

Theo công an, rạng sáng 3/9, Đức Anh mang dao đến nhà bạn gái cũ với ý định sát hại cô gái nhưng không thể đột nhập nhà để thực hiện hành vi phạm tội. Đối tượng sau đó trèo sang nhà ông Q. ở bên cạnh rồi cạy cửa, đột nhập từ tầng 2, dùng dao đâm gục chủ nhà trước khi ra tay sát hại vợ và 2 con của ông Q. 

Dấu hiệu của nhiều tình tiết định khung, tăng nặng

Bình luận dưới góc độ pháp lý, luật sư Lưu Thị Kiều Trang (Giám đốc Công ty Luật Khải Hoàn Tâm, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) đánh giá việc cơ quan điều tra khởi tố bị can đối với Đức Anh về các tội Giết người (Điều 123) và Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng (Điều 304) theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 là hoàn toàn phù hợp quy định pháp luật. 

Đối với tội Giết người, với diễn biến hành vi đã thực hiện với gia đình nạn nhân, luật sư nhìn nhận Đức Anh có thể bị xem xét áp dụng hàng loạt tình tiết định khung trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1, Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 như Giết 2 người trở lên (điểm a) hay Giết người dưới 16 tuổi (điểm b). 

Ngoài ra, do hành vi có dấu hiệu của việc coi thường pháp luật, sẵn sàng sử dụng vũ lực, có hành vi hung hãn, coi thường tính mạng, sức khỏe của người khác một cách vô cớ nên theo hướng dẫn tại khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, đối tượng có thể bị xem xét thêm dấu hiệu tình tiết "có tính chất côn đồ" theo quy định tại điểm n, khoản 1 Điều này. 

Tuy nhiên, do các tình tiết định khung nêu trên đều đồng thời là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015 nên theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 5 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP, trong trường hợp người phạm tội có nhiều tình tiết vừa là tình tiết định khung, vừa là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì chỉ áp dụng 1 tình tiết định khung. Các tình tiết còn lại không được coi là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. 

Như vậy, trong trường hợp này, dù hành vi có dấu hiệu của 3 tình tiết đồng thời là tình tiết định khung và tăng nặng trách nhiệm hình sự, Đức Anh sẽ chỉ bị áp dụng 1 tình tiết định khung theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 04 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao. 

Về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự khác, đối với hành vi đâm và truy sát chủ nhà dù người này đã chống trả và bỏ chạy, đây là hành vi có thể bị áp dụng tình tiết "Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng" theo hướng dẫn tại điểm e, khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015. 

Ngoài ra, nếu kết quả xác minh cho thấy 3 nạn nhân còn lại bị sát hại trong trạng thái đang ngủ say, mất khả năng tự vệ, tình tiết tăng nặng "Phạm tội đối với người ở trong tình trạng không thể tự vệ được" theo điểm k, khoản 1 Điều 52 Bộ luật này cũng có thể được xem xét áp dụng. 

Có thể xem xét thêm tội danh? 

Cũng theo dõi vụ việc, luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhìn nhận ngoài 2 tội danh đã bị khởi tố, còn một điểm đáng lưu ý là việc hung thủ hoàn toàn không quen biết từ trước và không xảy ra mâu thuẫn với gia đình nạn nhân. Bởi vậy, nếu kết quả xác minh cho thấy việc đột nhập hoàn toàn không nhằm phục vụ những mục đích đã chuẩn bị trước, hành vi này nếu được đưa ra để bóc tách thành một hành vi riêng biệt có thể dẫn tới hậu quả pháp lý khác, đó là dấu hiệu của tội Xâm phạm chỗ ở của người khác theo Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015. 

Cụ thể, Điều luật này quy định người nào thực hiện các hành vi bao gồm Khám xét trái pháp luật chỗ ở của người khác; Đuổi trái pháp luật người khác ra khỏi chỗ ở của họ; Chiếm giữ chỗ ở hoặc cản trở trái pháp luật người đang ở hoặc người đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở của họ và Xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác thì bị xử lý hình sự theo Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015. Mức phạt cơ bản của tội danh này là phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

"Thông thường, trong những vụ đột nhập nhà người khác, hung thủ thường đột nhập nhằm phục vụ những mục đích nhất định như trộm cắp, cướp tài sản hay thậm chí giết người. Khi đó, người phạm tội chỉ bị xử lý về một tội danh duy nhất. 

Đối với trường hợp này, nếu kết quả xác minh cho thấy đối tượng Đức Anh không quen biết, không có mâu thuẫn với gia đình nạn nhân và đột nhập nhà mà không nhằm phục vụ những mục đích đã chuẩn bị trước, đây có thể được coi là một hành vi độc lập và có thể bị xử lý thêm về tội danh mới theo quy định pháp luật", luật sư bình luận.