Chiều 3/10, tại xã Đông Thuận (thành phố Cần Thơ), chuỗi nhà máy chế biến lúa gạo công suất 500.000 tấn/năm và Trung tâm cung ứng nhiên liệu sinh khối chính thức được khởi công.
Dự án mở ra hướng phát triển mới, gắn kết ngành lúa gạo với lĩnh vực năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Dự án tại Cần Thơ là một trong 5 chuỗi nhà máy chế biến gạo kết hợp trung tâm cung ứng nguyên liệu sinh khối do Công ty Cổ phần Green CT đầu tư.
Để xây dựng chuỗi giá trị bền vững từ cánh đồng đến sản phẩm cuối cùng, doanh nghiệp đã chủ động liên kết với 20 hợp tác xã tại 4 địa phương gồm Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang và Cà Mau; đồng thời tích cực tham gia Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp của Chính phủ.
Phát biểu tại lễ khởi công, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Green CT nhấn mạnh trong xu hướng chuyển dịch xanh của kinh tế thế giới, việc hiện đại hóa công nghệ chế biến gắn với tối ưu hóa phế phụ phẩm nông nghiệp là yêu cầu tất yếu.
Doanh nghiệp xác định vùng nguyên liệu là nền tảng cốt lõi và mục tiêu phát triển phải luôn gắn với lợi ích của nông dân và sự phát triển bền vững của địa phương. Sau dự án tại Cần Thơ, Green CT dự kiến tiếp tục nhân rộng mô hình này tại tỉnh An Giang và Vĩnh Long.
Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, trong bối cảnh toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ sang phát triển xanh, việc hiện đại hóa chế biến gắn liền với tối ưu hóa phế phụ phẩm là yêu cầu tất yếu. Dự án ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu mà còn tận dụng tối đa vỏ trấu-phụ phẩm xay xát-làm nhiên liệu sinh khối (biomass).
"Từ một hạt lúa, giá trị được nối dài theo chuỗi: lúa-gạo-phụ phẩm-năng lượng. Việc tận dụng trấu giúp doanh nghiệp đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của Chính phủ, đồng thời tăng thu nhập cho nông dân và thúc đẩy kinh tế địa phương," ông Tuấn nhấn mạnh.
Điểm nổi bật của dự án là sự kết nối chuỗi cung ứng nguyên liệu dài hạn giữa Green CT và Tập đoàn Erex - đơn vị phát điện sinh khối tại Nhật Bản. Trấu thu hồi từ các nhà máy chế biến của Green CT sẽ được cung cấp cho Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang do Erex đầu tư.
Thông qua hợp tác chiến lược lâu dài với Tập đoàn Erex, nguồn trấu - phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến gạo - sẽ được tận dụng triệt để làm nhiên liệu cho các nhà máy điện sinh khối (Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang).
Việc biến phụ phẩm thành nguồn tài nguyên năng lượng sạch không chỉ nâng cao giá trị hạt lúa Việt Nam, tăng thu nhập cho người nông dân, tạo thêm việc làm địa phương mà còn đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).
Ông Tomoki Kakuta, Giám đốc điều hành cấp cao Tập đoàn Erex cho biết Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang - dự án điện sinh khối thương mại đầu tiên tại Việt Nam phát điện trực tiếp phục vụ đời sống - tiêu thụ hơn 100.000 tấn trấu/năm và cung cấp điện cho khoảng 50.000 hộ gia đình. Erex hiện có kế hoạch đầu tư 18 nhà máy điện sinh khối tại Việt Nam.
Đồng bằng sông Cửu Long là trung tâm sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước, với diện tích gieo trồng khoảng 3,6 triệu ha, đạt sản lượng hơn 24 triệu tấn lúa và đóng góp khoảng 7 triệu tấn gạo xuất khẩu mỗi năm. Việc hình thành các chuỗi chế biến sâu khép kín, tuần hoàn được kỳ vọng sẽ tạo động lực nâng tầm giá trị nông sản chủ lực của vùng.
Tại buổi lễ, ông Lê Công Lý, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ đánh giá cao mô hình kết nối giữa lợi thế nông nghiệp với nhu cầu phát triển công nghiệp – năng lượng tái tạo của thành phố. Định hướng này hoàn toàn phù hợp với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
Để dự án vận hành hiệu quả và bền vững, lãnh đạo Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ đề nghị nhà đầu tư và các đối tác tập trung thi công đúng tiến độ; xây dựng vùng nguyên liệu minh bạch, gắn kết lợi ích thực chất với hợp tác xã và nông dân. Bên cạnh đó, các bên cần tổ chức đồng bộ chuỗi cung ứng sinh khối, đảm bảo nguồn nhiên liệu ổn định quanh năm cho nhà máy điện.
Chính quyền thành phố Cần Thơ giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp hỗ trợ kết nối vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất phát thải thấp; Sở Công Thương kết nối nhu cầu nhiên liệu và các dự án năng lượng, đồng hành giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp./.