Cha đẻ của ChatGPT: Bỏ ngang đại học đến khối tài sản tỷ USD

Chiếc Macintosh và cậu bé mê công nghệ

Sam Altman sinh năm 1985 tại Chicago (Mỹ), sau đó lớn lên chủ yếu ở Clayton, Missouri. Ông là con cả trong gia đình có 4 người con. Cha ông, Jerry Altman, hoạt động trong lĩnh vực bất động sản, trong khi mẹ ông là bác sĩ da liễu.

Altman theo học trường tư thục John Burroughs School ở St. Louis. Gia đình có điều kiện kinh tế tốt và ông được tiếp cận với máy tính từ khá sớm.

Bước ngoặt đến khi Altman 8 tuổi, thời điểm cha mẹ tặng ông một chiếc Macintosh. Trong một cuộc phỏng vấn với Esquire, ông từng mô tả chiếc máy tính này như một giai đoạn chuyển giao quan trọng trong cuộc đời: Trước và sau khi có máy tính.

Altman nhanh chóng học lập trình và tìm cách khám phá cách chiếc Macintosh vận hành. Với ông, máy tính không chỉ là thiết bị để sử dụng mà còn là một hệ thống có thể được tìm hiểu, thay đổi và tạo ra những thứ mới.

Tờ The New Yorker mô tả Altman từ nhỏ có xu hướng tìm hiểu cách các hệ thống vận hành. Sự tò mò đó sau này tiếp tục xuất hiện trong lựa chọn nghề nghiệp của ông, từ mạng xã hội, startup (khởi nghiệp), đầu tư công nghệ cho đến trí tuệ nhân tạo AI.

Tuổi thơ khá giả nhưng nhiều trải nghiệm khác biệt

Altman không xuất thân từ một gia đình nghèo khó hay phải khởi nghiệp vì hoàn cảnh kinh tế. Ông lớn lên trong môi trường khá giả, học trường tư và được tiếp cận công nghệ từ sớm. Tuy nhiên, những trải nghiệm xã hội thời niên thiếu của ông lại phức tạp hơn.

Altman công khai mình là người đồng tính từ khi còn ở tuổi thiếu niên và đã kết hôn với bạn trai Oliver Mulherin vào đầu năm 2024. Trong bối cảnh xã hội tại Missouri thời điểm đó, việc công khai xu hướng tính dục không phải điều dễ dàng.

Theo The New Yorker, Altman từng kể rằng việc là một thiếu niên đồng tính khiến ông từng có cảm giác cô lập. Mạng Internet và các phòng trò chuyện trực tuyến trở thành một trong những cách giúp ông tìm kiếm những người có hoàn cảnh tương đồng.

Nhà báo Keach Hagey, tác giả cuốn sách về Altman, cho rằng những trải nghiệm này liên quan đến khả năng tự khẳng định và sự tự tin của ông sau này. Tuy nhiên, chính Altman từng nói với The New Yorker rằng ông không cho rằng việc là người đồng tính đóng vai trò quá lớn trong việc định hình con người mình.

Sớm bộc lộ tính cạnh tranh và khả năng thuyết phục

Một đặc điểm khác thường được nhắc đến khi nói về Altman là tính cạnh tranh. Theo The New Yorker, em trai ông từng mô tả Sam khi còn nhỏ là người luôn muốn chiến thắng và muốn trở thành người quyết định. Đặc điểm này được cho là tiếp tục xuất hiện trong quá trình trưởng thành và sự nghiệp sau này.

Ở trường, Altman quan tâm đến máy tính, khoa học, toán học và khoa học viễn tưởng. Một số giáo viên nhận thấy ông có khả năng giao tiếp và thuyết phục tốt, không nhất thiết chỉ phù hợp với công việc kỹ thuật.

Đây cũng là một đặc điểm quan trọng trong sự nghiệp của Altman. Ông không trực tiếp xây dựng các hệ thống AI với vai trò kỹ sư trưởng, mà tập trung nhiều vào việc xác lập tầm nhìn, tìm kiếm vốn, tuyển dụng nhân sự và xây dựng quan hệ với các đối tác.

Chính điểm này cũng khiến Altman trở thành nhân vật nhận nhiều đánh giá trái chiều. Một số nhân sự và cựu nhân viên cho rằng thế mạnh của Altman nằm ở khả năng tổ chức, thuyết phục và định hướng con người hơn là chuyên môn kỹ thuật. 

Quyết định bỏ ngang đại học để khởi nghiệp

Sau khi tốt nghiệp John Burroughs năm 2003, Altman vào Đại học Stanford học khoa học máy tính. Tuy nhiên, ông chỉ học khoảng 2 năm trước khi rời trường để khởi nghiệp.

Năm 2005, khi mới 19 tuổi, Altman cùng các cộng sự phát triển Loopt, một ứng dụng cho phép người dùng chia sẻ vị trí với bạn bè. Startup này tham gia chương trình Y Combinator và trở thành bước khởi đầu cho sự nghiệp kinh doanh công nghệ của ông.

Loopt sau đó được Green Dot mua lại với giá khoảng 43,4 triệu USD vào năm 2012. Sau thương vụ, Altman chuyển trọng tâm sang đầu tư và hỗ trợ các startup. Năm 2011, ông gia nhập Y Combinator và đến năm 2014 trở thành chủ tịch tổ chức này.

Trong thời gian lãnh đạo Y Combinator, Altman tham gia hỗ trợ nhiều startup ở giai đoạn đầu. Những công ty từng xuất hiện trong hệ sinh thái Y Combinator sau đó có Airbnb, Reddit, DoorDash và Instacart.

Giai đoạn này giúp Altman xây dựng mạng lưới rộng trong giới công nghệ và đầu tư mạo hiểm, đồng thời tạo nền tảng để ông bước vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

OpenAI và bước ngoặt ChatGPT

Năm 2015, Altman cùng Elon Musk và một nhóm nhà đầu tư, nhà nghiên cứu thành lập OpenAI. Tổ chức ban đầu được xây dựng theo mô hình phi lợi nhuận với mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng có lợi cho con người.

Năm 2019, Altman trở thành CEO OpenAI. Ba năm sau, công ty ra mắt ChatGPT. Ngày 30/11/2022, ChatGPT được giới thiệu tới công chúng dưới dạng một sản phẩm thử nghiệm.

Phản ứng của người dùng nhanh chóng vượt xa kỳ vọng, đưa AI tạo sinh từ một lĩnh vực tương đối chuyên biệt trở thành công nghệ được công chúng sử dụng rộng rãi. Sự bùng nổ của ChatGPT đưa Altman trở thành một trong những gương mặt được nhắc đến nhiều nhất trong cuộc đua AI toàn cầu.

Tuy nhiên, vị trí của ông tại OpenAI cũng trải qua biến động lớn. Tháng 11/2023, Altman bất ngờ bị hội đồng quản trị sa thải. Sau vài ngày đàm phán và sức ép từ một bộ phận lớn nhân viên, ông trở lại vị trí CEO.

Những quan điểm khác biệt về đầu tư

Altman nhiều lần nói về việc tìm kiếm những cơ hội mà số đông chưa chú ý. Trong một cuộc trò chuyện được công bố hồi đầu năm nay, ông cho biết những cơ hội đáng chú ý đôi khi nằm ở những lĩnh vực chưa trở thành xu hướng phổ biến.

Quan điểm này tương đối phù hợp với hành trình lập nghiệp của chính Sam. Khi Loopt mới xuất hiện, mạng xã hội chưa phải một thị trường lớn. Khi OpenAI được thành lập, AI tạo sinh cũng chưa trở thành sản phẩm đại chúng như hiện nay.

Khác với nhiều nhà sáng lập công nghệ sở hữu phần lớn tài sản thông qua cổ phần tại công ty do chính mình thành lập, tài sản của Altman được phân bổ trên một danh mục đầu tư rộng hơn gồm phần mềm, mạng xã hội, năng lượng và công nghệ sinh học.

Khi được hỏi về một lời khuyên dành cho những người đang khởi nghiệp, Sam chia sẻ: “Bạn chỉ thực sự trở nên giàu có khi sở hữu những thứ tăng giá trị nhanh chóng”. Với Altman, tài sản không chỉ đến từ tiền lương, mà còn từ quyền sở hữu và những khoản đầu tư vào các công ty có khả năng tạo ra giá trị lớn.