Từ những mẻ tôm khô OCOP vươn ra thị trường toàn quốc đến các vùng trồng dừa lấy củ hủ đắt hàng, tư duy đổi mới của tuổi trẻ đang từng bước thổi luồng sinh khí mới, góp phần làm giàu bền vững cho quê hương.
Quyết tâm khởi nghiệp từ sản phẩm quê nhà
Miệt Thứ vốn nổi tiếng với mô hình canh tác tôm-lúa đặc trưng. Nguồn tài nguyên sinh thái dồi dào là vậy, nhưng nhiều năm về trước, giá trị nông sản nơi đây chỉ quẩn quanh ở mức bán thô, phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Trăn trở trước thực tế đó, anh Phạm Văn Nhớ, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thanh Thanh, xã Vĩnh Bình đã quyết định khởi nghiệp từ sản phẩm quê nhà.
Trước năm 2021, gia đình anh Nhớ chỉ kinh doanh nhỏ lẻ các mặt hàng khô tại chợ truyền thống. Nhận thấy tiềm năng lớn từ thị trường tôm khô, anh lặn lội tới Cà Mau, Bạc Liêu để học hỏi kỹ thuật chế biến.
Nhưng con đường khởi nghiệp chưa bao giờ trải đầy hoa hồng. Thiếu kinh nghiệm thực tế trong việc căn chỉnh độ muối, thời gian phơi và sấy, những mẻ tôm đầu tiên không đạt tiêu chuẩn. “Chỉ sau 2 tháng khởi nghiệp, tôi lỗ gần 90 triệu đồng. Quyết không bỏ cuộc, tôi tiếp tục tìm tòi, học hỏi bằng nhiều cách và cuối cùng thành công”, anh Nhớ nhớ lại thời điểm khó khăn nhất.
Khi sản phẩm đạt chất lượng, anh lại đối mặt với bài toán đầu ra. Chào hàng thì bị ép giá, anh gom hàng đi khắp các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, lên Bình Dương, Tây Ninh nhưng kết quả vẫn chưa khả quan.
Sự kiên trì chỉ thực sự đơm hoa kết trái khi anh tiếp cận chợ đầu mối Bình Điền, Thành phố Hồ Chí Minh-trung tâm phân phối nông sản lớn nhất miền nam. Các đối tác tại đây gật đầu hợp tác, mở đường cho hàng tấn tôm khô xứ Vĩnh Bình vươn xa.
Để quy chuẩn hóa quy trình và bảo đảm nguồn cung, cuối năm 2021, anh Nhớ liên kết cùng 8 hộ dân thành lập Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thanh Thanh.
Nhận thức rõ “thương hiệu là chìa khóa sinh tồn”, hợp tác xã bắt tay vào đăng ký nhãn hiệu và nâng cấp quy trình để tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Năm 2023, “Tôm khô Thanh Thanh” chính thức đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh.
Tại xã ven biển Tân Thạnh, một mô hình khởi nghiệp khác từ cây dừa cũng đang khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội trên đất nhiễm mặn. Người tiên phong là anh Lê Trọng Đáng, nguyên Bí thư Chi đoàn ấp Xẻo Lá B, xã Tân Thạnh. Tận dụng diện tích bờ bao vuông tôm và các khoảng đất trống nhàn rỗi, anh Đáng đã phủ xanh vùng đất mặn bằng hơn 20 nghìn gốc dừa.
Cây dừa có ưu điểm chịu mặn tốt, chi phí đầu tư thấp và ít sâu bệnh. Sau khoảng ba năm xuống giống, dừa bắt đầu cho thu hoạch củ hủ (còn gọi đọt dừa hay cổ hũ dừa, là phần nõn nằm sâu trên ngọn thân cây dừa) - một loại đặc sản rất được ưa chuộng tại nhà hàng, chợ đầu mối với giá khoảng 50 nghìn đồng/kg (mỗi củ hủ nặng từ 4-10 kg).
Đặc biệt, tư duy “không bỏ phí bất kỳ bộ phận nào” đã giúp mô hình mang lại hiệu quả kinh tế tối đa: lá dừa non được bán cho các cơ sở gói bánh, thân tàu dừa phơi khô làm giá thể nuôi tôm, cua.
“Trồng dừa là mô hình ít rủi ro. Dù thị trường có biến động thì cây vẫn tiếp tục sinh trưởng, không lo hư hao”, anh Đáng chia sẻ.
Năm 2022, khi sản phẩm củ hủ dừa đạt chứng nhận OCOP 3 sao, anh Đáng vận động 11 thành viên thành lập Tổ hợp tác trồng dừa thương phẩm, giúp quy hoạch vùng nguyên liệu và bảo đảm đầu ra cho nông dân.
Hình thành mạng lưới hỗ trợ đồng bộ
Đồng chí Lê Văn Sỹ, Bí thư Xã đoàn Tân Thạnh khẳng định: “Mô hình trồng dừa không chỉ giải quyết bài toán sinh kế mà còn thích ứng hoàn hảo với biến đổi khí hậu, giúp giữ đất, chống sạt lở bờ kênh ở vùng ven biển”.
Sự vươn lên của các mô hình kinh tế tại Vĩnh Bình và Tân Thạnh không tách rời trách nhiệm cộng đồng. Tại Vĩnh Bình, Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thanh Thanh thường xuyên trích quỹ duy trì các hoạt động hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn.
Ông Huỳnh Hữu Thái, Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Bình, nhận định: “Các sản phẩm của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thanh Thanh không chỉ quảng bá thương hiệu cho địa phương mà còn giải quyết đầu ra nguyên liệu cho nông dân và tạo việc làm cho người lao động. Xã luôn khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát triển các mô hình hợp tác xã, nâng cao giá trị nông sản”.
Để chắp cánh cho những ý tưởng khởi nghiệp của thanh niên ngày càng vươn xa, mới đây, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã phối hợp Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lễ chuyển giao mô hình khởi nghiệp sáng tạo tỉnh An Giang.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh: Việc tiếp nhận mô hình không chỉ dừng lại ở giải pháp kỹ thuật, mà quan trọng hơn là tiếp nhận tư duy phát triển, phương pháp tổ chức và cách tiếp cận hiện đại trong xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Theo Trung tâm Hoạt động thanh thiếu nhi và Khởi nghiệp thanh niên tỉnh An Giang, qua 8 năm (từ 2017-2025), tỉnh tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, trong đó có tổ chức cuộc thi ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp, tổ chức gặp gỡ, đối thoại giữa doanh nhân trẻ với thanh niên khởi nghiệp, ngày hội khởi nghiệp, tập huấn kiến thức về khởi nghiệp... thu hút gần 700 ý tưởng/dự án tham gia gắn với đặc trưng của địa phương.
Từ năm 2018-2025, Quỹ Hỗ trợ Thanh niên khởi nghiệp đã hỗ trợ cho 99 dự án với số tiền giải ngân hơn 7,2 tỷ đồng, trong đó có 84 dự án cá nhân, 15 dự án doanh nghiệp. Đến nay, nguồn vốn này đã mang lại tiền lãi hơn 760 triệu đồng, góp phần tiếp sức cho nhiều mô hình khởi nghiệp của thanh niên phát triển hiệu quả.
QUỐC TRINH