Theo Reuters, Nhà Trắng ngày 23/10 thông báo Nga và Ukraine đã đạt thỏa thuận ngừng bắn nhân đạo tại thành phố Oleshky thuộc tỉnh Kherson, miền nam Ukraine. Thỏa thuận được thúc đẩy với vai trò trung gian của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump, dự kiến có hiệu lực từ ngày 29/10.
Theo thông cáo của Nhà Trắng, hai bên nhất trí tạm thời đình chỉ toàn bộ hoạt động quân sự tại Oleshky nhằm tạo điều kiện vận chuyển hàng viện trợ nhân đạo vào thành phố, đồng thời chuẩn bị sơ tán dân thường thông qua một hành lang an toàn được chỉ định. Đây là bước tiến đáng chú ý trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực, thuốc men và nước sạch nghiêm trọng.
Chi tiết thỏa thuận ngừng bắn
Theo Reuters, thỏa thuận ngừng bắn tại Oleshky tập trung vào ba nội dung chính, gồm tạm dừng các hoạt động quân sự, vận chuyển hàng viện trợ nhân đạo vào thành phố và tổ chức sơ tán dân thường qua hành lang an toàn.
Hình ảnh trích từ video quay bằng máy bay không người lái ghi lại cảnh những phương tiện bị phá huỷ nằm trên một con đường tại thành phố Oleshky. (Ảnh: Reuters)
Tuy nhiên, thông tin từ hai phía đang có sự khác biệt về thời điểm bắt đầu ngừng bắn. Nhà Trắng thông báo thỏa thuận dự kiến có hiệu lực từ ngày 29/10, trong khi Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga Valery Gerasimov tuyên bố lực lượng Moskva sẽ ngừng bắn từ 4h ngày 27/10 (theo giờ địa phương).
Ủy viên Nhân quyền Ukraine Dmytro Lubinets cho biết các bên đang tiếp tục giải quyết những vấn đề chưa thống nhất liên quan đến lệnh ngừng bắn và việc sơ tán dân thường đến các khu vực do Ukraine kiểm soát.
Quan chức Ukraine nhấn mạnh việc triển khai thỏa thuận sẽ rất khó khăn do tình hình an ninh tại Oleshky vẫn đặc biệt nguy hiểm. Thành phố nằm sát chiến tuyến, trong khi nhiều tuyến đường bị gài mìn và thường xuyên chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công quân sự.
Đáng chú ý, người dân được quyền lựa chọn địa điểm sơ tán. Đệ nhất phu nhân Mỹ cho biết lệnh ngừng bắn sẽ cho phép các nhóm nhân sự phi quân sự của cả hai nước đến tận nhà thăm hỏi người dân, phối hợp bố trí phương tiện di chuyển cho những người muốn sơ tán sang Nga hoặc đến các khu vực do Ukraine kiểm soát.
“Những người dân muốn sơ tán sẽ được hỗ trợ và bố trí phương tiện di chuyển đến địa điểm mà họ lựa chọn. Tôi dự đoán một số người sẽ muốn đến Nga, trong khi những người khác muốn đến Ukraine”, Đệ nhất phu nhân Mỹ cho biết.
Nhà Trắng cũng thông báo một cơ quan truyền thông Mỹ sẽ đi cùng các nhóm nhân sự để ghi lại quá trình triển khai hoạt động nhân đạo. Theo Reuters, đài Newsmax cho biết các nhóm quay phim của hãng được trao quyền tiếp cận độc quyền để ghi lại hoạt động này.
Tuy nhiên, theo Kyiv Post, thông cáo của Nhà Trắng chưa công bố đầy đủ các chi tiết liên quan đến cách thức giám sát lệnh ngừng bắn, hoạt động vận chuyển hàng viện trợ hay tuyến đường sơ tán. Thời hạn duy trì thỏa thuận và số lượng người dự kiến được sơ tán cũng chưa được xác định.
Trước đó, Ukraine và Nga đã thảo luận phương án sơ tán dân thường khỏi Oleshky và 6 khu dân cư lân cận. Theo ước tính của Ukraine, khoảng 6.000 người, trong đó có tới 200 trẻ em, vẫn đang sinh sống tại 7 khu vực này.
Ông Lubinets cho biết các cuộc đàm phán liên quan đến hoạt động sơ tán đã diễn ra hằng ngày, song vẫn còn nhiều vấn đề khó khăn cần giải quyết. Việc công bố thỏa thuận ngừng bắn được kỳ vọng tạo điều kiện để các bên chuyển từ giai đoạn đàm phán sang triển khai hoạt động cứu trợ thực tế.
Vai trò của bà Melania Trump
Oleshky nằm bên kia sông Dnipro, đối diện thành phố Kherson do Ukraine kiểm soát. Khu vực này nằm dưới sự kiểm soát của quân đội Nga từ tháng 2/2022 và liên tục chịu ảnh hưởng của các hoạt động quân sự.
Theo Nhà Trắng, trước khi xung đột bùng phát, Oleshky có khoảng 24.000 cư dân. Hiện thành phố chỉ còn khoảng 1.700-2.000 người, trong đó có khoảng 50 trẻ em. Phần lớn những người ở lại là người cao tuổi, gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
Bà Melania Trump giúp Nga-Ukraine đạt thỏa thuận ngừng bắn tại Oleshky. (Ảnh: Reuters)
“Phần lớn những người còn ở lại Oleshky là người cao tuổi, đang rất cần được chăm sóc y tế, cung cấp thuốc men, thực phẩm và nước sạch. Người dân Oleshky chỉ được tiếp cận nguồn điện hạn chế, phải sinh sống giữa những con đường bị gài mìn và thường xuyên hứng chịu các cuộc tấn công quân sự”, bà Melania Trump cho biết.
Tình hình càng nghiêm trọng sau khi đập Kakhovka bị phá hủy vào tháng 6/2023. Theo Nhà Trắng, khoảng 90% diện tích Oleshky từng bị ngập lụt sau sự cố này, gây thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng và đời sống người dân.
Theo Reuters, thỏa thuận ngừng bắn là kết quả của quá trình đàm phán kéo dài với sự tham gia của Đệ nhất phu nhân Mỹ và Giáo hoàng Leo. Trưởng đoàn đàm phán Ukraine David Arakhamia xác nhận các hoạt động nhân đạo sẽ được triển khai sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Về phía Nga, Điện Kremlin hoan nghênh thỏa thuận. Cơ quan này đánh giá cao vai trò của bà Melania Trump trong việc thúc đẩy các bên đạt được đồng thuận, đồng thời cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã trao đổi về các chi tiết của thỏa thuận.