Chuyển đổi số ở đây bắt đầu từ những việc cụ thể như mã QR thanh toán, hóa đơn điện tử, eTax Mobile, số hóa gian hàng, đưa sản phẩm lên nền tảng trực tuyến.
Tại chợ Linh Lang, 70/73 tiểu thương đã tham gia mô hình “Chợ 4.0”; 70 gian hàng này được đưa lên nền tảng “Chợ quen”, với thông tin về sản phẩm, giá cả và các nội dung liên quan đến hoạt động kinh doanh. Tại chợ Thành Công, 167/173 gian hàng đã được số hóa, đưa lên nền tảng này với tổng số gần 1.000 mặt hàng được giới thiệu. Theo cách làm của phường Giảng Võ, ngoài việc trang bị mã QR để thanh toán, các tiểu thương còn được hướng dẫn mở tài khoản ngân hàng, sử dụng eTax Mobile, tra cứu, kê khai doanh thu, thực hiện nghĩa vụ thuế; đồng thời được hỗ trợ tạo gian hàng, đăng sản phẩm, quản lý danh mục và theo dõi đơn hàng trên nền tảng số.
Tại các chợ truyền thống, thay đổi thói quen kinh doanh không phải là việc có thể thực hiện trong thời gian ngắn. Vì vậy, phường Giảng Võ lựa chọn cách tiếp cận trực tiếp, hướng dẫn từng hộ thay vì chỉ tuyên truyền chung. Ông Hoàng Đình Thanh, Trưởng ban Quản lý chợ số 2, phường Giảng Võ cho biết, với đặc thù của chợ truyền thống, việc hướng dẫn trực tiếp có ý nghĩa quan trọng. Một bộ phận tiểu thương, nhất là người lớn tuổi, còn tâm lý e ngại khi tiếp cận công nghệ, cho nên quá trình chuyển đổi cần có người hỗ trợ trong từng thao tác. Từ cách tiếp cận này, mã QR thanh toán được xem là bước đầu để người bán và người mua làm quen với giao dịch điện tử.
Sau đó, các công cụ số được mở rộng sang quản lý gian hàng, sản phẩm, đơn hàng và nghĩa vụ thuế. Chị Nguyễn Thu Huyền, tiểu thương tại chợ Linh Lang, cho biết: “Tôi được cán bộ hướng dẫn chi tiết các thao tác thanh toán, đưa sản phẩm lên nền tảng, giờ đi chợ không cần chuẩn bị tiền mặt trả lại khách, tôi đã có những đơn hàng đầu tiên trên nền tảng Chợ quen, chuyển đổi số như thế này rất có ích cho người dân như chúng tôi”.
Một điểm đáng chú ý trong mô hình “Chợ 4.0” tại Giảng Võ là chuyển đổi số gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của chợ. Tại chợ Linh Lang, bên cạnh số hóa gian hàng, phường triển khai mô hình “Chợ dân sinh bảo đảm an toàn thực phẩm”. Trong số 73 tiểu thương, có 70 gian hàng, sản phẩm có đầy đủ hồ sơ đáp ứng an toàn thực phẩm, đạt 95,9%. Phường phối hợp công ty chuyển đổi khắc phục những hạn chế về thiết bị, hạ tầng mạng, kỹ năng sử dụng công nghệ. Bà Trịnh Thị Thu Hường, Giám đốc nền tảng “Chợ quen” cho biết, để hỗ trợ các tiểu thương, đơn vị cung cấp miễn phí hệ thống wifi, biển tên có mã QR và thông tin, số điện thoại của từng gian hàng, đồng thời miễn phí tính năng đăng bài lên nền tảng trong một năm. Theo bà Hường, việc hỗ trợ ban đầu có ý nghĩa quan trọng để tiểu thương hình thành thói quen sử dụng. Khi người bán thấy các thao tác trên nền tảng không quá phức tạp và có thể phục vụ trực tiếp việc kinh doanh, khả năng duy trì sử dụng sẽ cao hơn.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Lê Thị Thu Hà cho biết: “Chúng tôi xác định kết quả của chuyển đổi số không nằm ở số lượng mã QR hay số lượng gian hàng được đưa lên nền tảng, mà ở việc tiểu thương có sử dụng thường xuyên hay không, có thêm khách hàng, quản lý thuận tiện hơn và giảm thời gian cho các công việc trước đây hay không. Sau giai đoạn triển khai ban đầu, phường sẽ đánh giá những chỉ số này để điều chỉnh cách làm”. Đây cũng là cơ sở để phường dự kiến tiếp tục mở rộng mô hình tới khoảng 4.000 cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn. Nếu mở rộng, yêu cầu đặt ra sẽ lớn hơn nhiều so với giai đoạn thí điểm tại hai chợ.
Chuyển đổi số tại chợ Linh Lang và chợ Thành Công đang được triển khai theo hướng có sự tham gia của chính quyền, ban quản lý chợ, cơ quan thuế, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ. Mỗi đơn vị đảm nhận một phần công việc, từ hướng dẫn thanh toán, thuế đến vận hành gian hàng và hỗ trợ kỹ thuật. Đằng sau một mã QR là thay đổi phương thức thanh toán, đằng sau một gian hàng trực tuyến là thay đổi cách giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng và quản lý đơn hàng. Dữ liệu về hộ kinh doanh, hàng hóa và giao dịch có thể tạo thêm cơ sở cho công tác quản lý.
MINH MINH