Chủ tịch Quốc hội: Bảo đảm tiến độ dự án nhưng không để người dân thiệt thòi

Cho ý kiến về chủ trương đầu tư 03 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc, gồm cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La tại Phiên họp thứ 8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào chiều tối nay, 2/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Quốc hội quyết định chủ trương dựa trên niềm tin của Nhân dân.

Chính phủ và các địa phương phải đáp ứng bằng chất lượng, tiến độ, tính minh bạch; làm nhanh nhưng không làm ẩu; có thể có cơ chế đặc thù nhưng không có đặc quyền; bảo đảm tiến độ nhưng không để người dân thiệt thòi.

Các cơ quan của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước phải giám sát ngay từ khâu chuẩn bị

Dự án có sơ bộ tổng mức đầu tư 50.990 tỷ đồng, sử dụng toàn bộ vốn đầu tư công, đáp ứng tiêu chí sử dụng vốn đầu tư công từ 30.000 tỷ đồng.

Dự án nhằm thực hiện chủ trương phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, tăng cường liên kết vùng Trung du và miền núi phía Bắc; kết nối trung tâm tỉnh Lai Châu với Thủ đô Hà Nội và các trung tâm kinh tế trong vùng; khắc phục hạn chế của các tuyến quốc lộ hiện hữu, giảm nguy cơ gián đoạn giao thông do mưa lũ, sạt lở.

Dự án còn có ý nghĩa đối với phát triển sản xuất, thương mại, du lịch, giảm nghèo, cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục, y tế và dịch vụ thiết yếu của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số; nâng cao khả năng cơ động lực lượng, cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm quốc phòng, an ninh địa bàn miền núi, biên giới.

Cho ý kiến về dự án, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Chính phủ trình đầu tư 3 tuyến đường cao tốc hết sức cần thiết cho các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên; có ý nghĩa chính trị rất lớn, giúp phát triển kinh tế - xã hội cho các tỉnh trong vùng, được người dân và doanh nghiệp rất quan tâm.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, về hồ sơ, Chính phủ cần bảo đảm hoàn thiện một cách chuẩn xác. Đây là nghị quyết đặc thù của Quốc hội nhưng không thể là đặc quyền, các bộ, ngành, địa phương hết sức lưu ý; cần thống nhất trước khi trình về nguồn vốn; đồng thời hết sức lưu ý vấn đề đền bù, tái định cư, thu hồi đất.

“Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện; các bộ, ngành chịu trách nhiệm theo lĩnh vực; các tỉnh chịu trách nhiệm về mặt bằng, tái định cư, vật liệu và đường kết nối. Đề nghị Ủy ban Kinh tế - Tài chính hoàn thiện báo cáo thẩm tra chính thức.

Các cơ quan của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước phải giám sát ngay từ khâu chuẩn bị. Quốc hội quyết định chủ trương dựa trên niềm tin của nhân dân; Chính phủ và các địa phương phải đáp ứng bằng chất lượng, tiến độ, tính minh bạch.

Làm nhanh nhưng không làm ẩu; có thể có cơ chế đặc thù nhưng không có đặc quyền; bảo đảm tiến độ nhưng không để người dân thiệt thòi; đặc biệt không để xảy ra tiêu cực như một số dự án vừa qua”.

Mỗi con đường là một lời cam kết với Nhân dân vùng cao

Cơ bản nhất trí về một số cơ chế cụ thể của dự án, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, Tư pháp Phan Chí Hiếu băng khoăn về chỉ định thầu:

“Cả ba dự án đều đề nghị chỉ định thầu tất cả các gói thầu. Điểm này tôi rất phân vân. Luật Đấu thầu đã quy định rất rõ về các trường hợp chỉ định thầu và ngày càng mở rộng các trường hợp được chỉ định thầu.

Hiện nay, Chính phủ đang trình Quốc hội xem xét thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu cũng tiếp tục mở rộng các trường hợp này. Nay chúng ta thực hiện các dự án trong bối cảnh Luật Đấu thầu sửa đổi tới đây sẽ có hiệu lực mà tất cả các gói đều chỉ định thầu thì tôi rất băn khoăn, không hiểu tác dụng của Luật Đấu thầu sẽ như thế nào. Ta cứ quy định, rồi cuối cùng lại có cơ chế đặc thù, đặc biệt. Đây là vấn đề hết sức quan trọng và nhạy cảm, đề nghị các đồng chí cân nhắc kỹ”.

Dưới một góc nhìn khác, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh quan tâm đến tái định cư và an sinh, bởi có sự ảnh hưởng rất lớn đến số lượng dân cư liên quan đến ba dự án này.

“Đề nghị quan tâm đến các công trình thiết yếu như điều kiện về y tế, trường học, điện, nước; việc hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo sinh kế bền vững cho người dân đến nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Ở đây toàn bộ là đồng bào dân tộc, điều kiện cũng khó khăn. Tôi nghĩ rằng mỗi con đường là một lời cam kết với Nhân dân vùng cao. Đề nghị chúng ta cần tập trung: làm nhanh nhưng phải làm chắc, làm đúng và làm vì lợi ích lâu dài của đất nước.

Do vậy, các địa phương có ba dự án này đi qua cần cùng với Chính phủ, các bộ của Trung ương chuẩn bị thật tốt mặt bằng, tái định cư ngay từ bây giờ; phấn đấu khởi công năm 2027, cơ bản hoàn thành năm 2030 và đưa vào khai thác năm 2031”.

Phát biểu giải trình, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết: “Về nguồn vốn, các dự án bị chậm do quá trình thu xếp vốn. Hiện nay đã thu xếp được khoảng 118.000 tỷ trên tổng số nhu cầu. Quá trình triển khai sẽ tiếp tục cân đối từ nguồn tăng thu ngân sách các năm, kêu gọi phương thức đối tác công tư (PPP) để bảo đảm đủ vốn.

Về cơ chế chỉ định thầu, Chính phủ xin cơ chế tương tự các dự án trước đây và phù hợp với tinh thần Luật Đấu thầu sửa đổi sắp ban hành. Cơ chế chỉ định thầu giúp triển khai nhanh, chọn được nhà thầu đáp ứng tiến độ; Chính phủ cam kết chịu trách nhiệm chỉ đạo bảo đảm đúng pháp luật, phòng chống lãng phí, tiêu cực”.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, rà soát kỹ cơ sở xác định tổng mức đầu tư, đơn giá định mức, so sánh với các dự án tương tự; cập nhật các yếu tố chi phí có khả năng biến động; làm rõ khả năng bố trí vốn của từng dự án; nghiên cứu hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư, chuyển mục đích sử dụng đất rừng, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp; bảo đảm nguồn cung ứng vật liệu xây dựng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý rà soát, đánh giá cơ sở chính trị, pháp lý, sự cần thiết và tính khả thi của từng cơ chế, chính sách đặc thù theo dự án; chỉ đề xuất chính sách thực sự cần thiết, xác định rõ phạm vi áp dụng, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm tổ chức thực hiện, cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ bảo đảm công khai, minh bạch.

Đối với dự án Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La: Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu rà soát việc phân chia, điều phối dự án thành phần; đánh giá kỹ cơ sở pháp lý, phạm vi, thời gian áp dụng, khả năng tạo nguồn và tác động ngân sách đối với đề xuất cơ chế đặc thù cho phép tỉnh giữ lại 100% tiền sử dụng đất tại các địa bàn dự án đi qua.

Đối với dự án Bảo Hà - Lai Châu: Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị nghiên cứu tối ưu hướng tuyến, hạn chế tác động đến rừng và khu bảo tồn; xử lý chồng lấn quy hoạch khoáng sản; làm rõ khả năng cân đối vốn của địa phương, nhất là việc tỉnh Lào Cai không tham gia kinh phí đền bù, tái định cư và khả năng bố trí vốn ngân sách địa phương của tỉnh Lai Châu.

Đối với dự án Quảng Ngãi - Kon Tum, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị nghiên cứu hoàn thiện phương án đầu tư quy mô 4 làn xe; tiếp tục khảo sát địa chất, thủy văn để tối ưu hóa giải pháp cầu, hầm; xử lý dứt điểm chồng lấn tại 6 vị trí quy hoạch khai thác khoáng sản nhóm 3 và nhóm 4.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết về chủ trương đầu tư 3 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc tại Kỳ họp này.

Cũng trong chiều tối nay, với 100% đại biểu có mặt tán thành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết quy định việc các cơ quan thanh tra được trích một phần từ các khoản tiền thu hồi, phát hiện qua thanh tra sau khi nộp vào ngân sách nhà nước để chi cho hoạt động và nâng cao năng lực của cơ quan thanh tra.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch.

Link: https://vov.vn/chinh-tri/chu-tich-quoc-hoi-bao-dam-tien-do-du-an-nhung-khong-de-nguoi-dan-thiet-thoi-post1346715.vov