Thận yếu: 3 yếu tố quyết định khả năng phục hồi

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Thận có thể phục hồi sau một số dạng tổn thương, nhưng không phải trường hợp nào chức năng thận cũng trở lại bình thường. Khả năng hồi phục phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và thời điểm điều trị.

Dưới đây là những yếu tố quyết định khả năng phục hồi của thận.

Nguyên nhân gây tổn thương thận

Nguyên nhân gây bệnh là yếu tố đầu tiên cần xem xét khi đánh giá khả năng phục hồi của thận. Về cơ bản, tổn thương thận được chia thành hai nhóm chính là tổn thương thận cấp tính và bệnh thận mạn tính. Hai tình trạng này có đặc điểm tiến triển và khả năng hồi phục khác nhau, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).

Tổn thương thận cấp xảy ra khi chức năng thận suy giảm đột ngột trong vài giờ đến vài ngày. Nguyên nhân thường gặp là mất nước nghiêm trọng do tiêu chảy, nôn ói, mất máu hoặc nhiễm trùng nặng, khiến lượng máu đến thận giảm.

Một số loại thuốc cũng có thể gây tổn thương thận, đặc biệt là thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, nhất là khi dùng không đúng cách hoặc trong bối cảnh cơ thể bị mất nước. Ngoài ra, sỏi thận và các tình trạng gây tắc nghẽn đường tiết niệu có thể cản trở dòng nước tiểu, làm suy giảm chức năng thận.

Khả năng phục hồi phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương. Nếu được phát hiện, xử trí kịp thời, chức năng thận có thể cải thiện đáng kể. Chẳng hạn, tổn thương do mất nước có thể hồi phục sau khi được bù dịch phù hợp và khắc phục nguyên nhân gây mất nước. Tuy nhiên, một số trường hợp tổn thương nặng vẫn có thể để lại suy giảm chức năng thận lâu dài.

Ngược lại, bệnh thận mạn tính thường khó phục hồi hơn. Đây là tình trạng thận bị tổn thương hoặc suy giảm chức năng kéo dài, thường liên quan đến tiểu đường, huyết áp cao, viêm cầu thận và một số bệnh di truyền.

Mức độ và thời gian tổn thương

Tổn thương càng nghiêm trọng và kéo dài, nguy cơ để lại di chứng càng cao. Khi tổn thương còn nhẹ, các tế bào trong ống thận có khả năng sửa chữa và tái tạo khi nguyên nhân gây bệnh được xử lý.

Tuy nhiên, nếu thận bị tổn thương nghiêm trọng hoặc lặp đi lặp lại, khả năng phục hồi hoàn toàn sẽ giảm. Một phần mô thận có thể bị xơ hóa, khiến số lượng nephron còn hoạt động suy giảm. Nephron là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của thận, đảm nhiệm nhiệm vụ lọc máu, tái hấp thu các chất cần thiết và tạo nước tiểu.

Thời điểm điều trị

Thời điểm điều trị có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng phục hồi của thận. Khi nguyên nhân gây tổn thương được phát hiện sớm, bác sĩ sẽ can thiệp trước khi các tế bào thận bị tổn thương nghiêm trọng hoặc hình thành mô xơ, bác sĩ chuyên khoa thận Rajiv Saran, Đại học Michigan (Mỹ), cho biết.

Đối với tổn thương thận cấp, điều trị sẽ tập trung vào giải quyết nguyên nhân. Chẳng hạn, người bệnh có thể được bù dịch nếu mất nước, điều trị nhiễm trùng, điều chỉnh huyết áp hoặc xử lý tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu.

Với bệnh thận mạn, những tổn thương đã hình thành thường khó thay đổi. Tuy nhiên, kiểm soát tốt bệnh nền vẫn giúp làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Người mắc tiểu đường cần kiểm soát đường huyết, trong khi người bị huyết áp cao cần duy trì huyết áp trong giới hạn nhất định, theo Healthline.

Khả năng hồi phục của thận phụ thuộc chặt chẽ vào căn nguyên gây suy giảm chức năng, được phân định rõ giữa tổn thương cấp tính và mạn tính. Theo chuyên trang sức khỏe Healthline, tổn thương thận cấp tính khởi phát đột ngột do mất nước nghiêm trọng, nhiễm trùng, tác dụng phụ của thuốc chống viêm không steroid hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu hoàn toàn có cơ hội phục hồi nếu được can thiệp kịp thời. Trái lại, bệnh thận mạn tính xuất phát từ đái tháo đường hay tăng huyết áp thường khó đảo ngược tiến trình tổn thương. Mức độ nghiêm trọng cùng thời gian duy trì trạng thái bệnh lý là yếu tố trực tiếp chi phối tiên lượng bảo tồn mô thận. Khi tình trạng thương tổn ở mức độ nhẹ, các tế bào ống thận vẫn duy trì tiềm năng tái tạo tự nhiên sau khi loại bỏ tác nhân gây hại. Trường hợp bệnh kéo dài hoặc tái diễn liên tục, quá trình xơ hóa sẽ diễn ra và làm suy giảm vĩnh viễn số lượng nephron, đơn vị lọc máu cốt lõi của cơ thể. Thời điểm can thiệp y tế giữ vai trò then chốt trong việc ngăn chặn các biến chứng vĩnh viễn trước khi mô xơ hình thành. Bác sĩ chuyên khoa thận Rajiv Saran tại Đại học Michigan nhấn mạnh việc phát hiện sớm cho phép đội ngũ điều trị xử lý triệt để nguyên nhân cấp tính thông qua bù dịch, kiểm soát nhiễm trùng hoặc giải tỏa tắc nghẽn. Đối với các bệnh cảnh mạn tính, việc duy trì chỉ số đường huyết và huyết áp mục tiêu là giải pháp thiết yếu nhằm làm chậm tốc độ suy thoái chức năng thận.