Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế đào tạo trình độ ĐH đưa ra những quy định cụ thể về việc cấp chứng chỉ giáo dục ĐH, công nhận, chuyển đổi tín chỉ từ chứng chỉ này.
Theo dự thảo, trường ĐH sẽ xác nhận, cấp chứng chỉ giáo dục ĐH cho kết quả học tập đã tích lũy của người học khi hoàn thành học phần hoặc một phần của chương trình đào tạo. Kết quả học tập của sinh viên đã tích lũy từ một trình độ/ngành/chương trình/khóa học hoặc cơ sở đào tạo khác sẽ được xem xét công nhận, chuyển đổi sang tín chỉ của những học phần trong chương trình đào tạo theo học dựa trên khối lượng học tập, chuẩn đầu ra của học phần, môn học.
Phù hợp xu hướng giáo dục mở
Chia sẻ về điểm mới này, Nhà giáo ưu tú, PGS-TS Lương Minh Cừ, Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, nhận định: "Việc bổ sung quy định về chứng chỉ giáo dục ĐH là điểm mới quan trọng và mang tính đột phá. Quy định này không chỉ phù hợp với xu hướng giáo dục mở và học tập suốt đời trên thế giới mà còn đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập đa dạng của người dân trong bối cảnh hiện nay".
Chứng chỉ giáo dục ĐH và việc công nhận tín chỉ đã tích lũy trong chứng chỉ này sẽ giúp sinh viên xây dựng lộ trình học tập phù hợp với điều kiện cá nhân và nghề nghiệp của mình
ẢNH: MỸ QUYÊN
Theo PGS-TS Lương Minh Cừ, chứng chỉ ghi nhận chính thức những kết quả học tập mà người học đã hoàn thành ở từng giai đoạn học tập, thay vì phải chờ đến khi kết thúc toàn bộ chương trình đào tạo mới được công nhận.
"Việc được công nhận các kết quả học tập đã tích lũy giúp người học có thể rút ngắn thời gian đào tạo, tiết kiệm chi phí và có thêm động lực để tiếp tục học tập theo lộ trình phù hợp với điều kiện cá nhân và nghề nghiệp của mình. Đặc biệt, đối với những người vừa học vừa làm, người phải tạm dừng việc học, chứng chỉ sẽ giúp bảo lưu và khẳng định giá trị những học phần đã hoàn thành. Khi có điều kiện, họ có thể tiếp tục học tập mà không phải bắt đầu lại từ đầu", ông Cừ cho hay.
Cùng với đó, cơ chế này còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc liên thông, tích lũy và chuyển đổi kết quả học tập giữa các chương trình đào tạo, giữa các cơ sở giáo dục ĐH và giữa các hình thức đào tạo khác nhau.
PGS-TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt, Hiệu trưởng Trường ĐH Hoa Sen, khẳng định việc luật hóa chứng chỉ giáo dục ĐH là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị ĐH, khi giáo dục ĐH không còn chỉ được nhìn như một hành trình khép kín kéo dài nhiều năm để nhận văn bằng cuối cùng, mà được tổ chức như một hệ sinh thái học tập linh hoạt, tích lũy, liên thông và học suốt đời.
"Đối với người học, ý nghĩa lớn nhất là kết quả học tập từng phần được ghi nhận chính thức, được xác nhận phần năng lực đã đạt được. Đây là một thay đổi nhân văn, vì thừa nhận hành trình học tập của mỗi người không nhất thiết phải tuyến tính, liên tục và giống nhau", PGS-TS Huy Nhựt nhận định.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Vũ, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Đồng Tháp, cũng cho rằng điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với những người phải tạm dừng việc học, người vừa làm vừa học hoặc có nhu cầu bổ sung kiến thức chuyên môn theo từng giai đoạn, được tạo điều kiện có nhiều lựa chọn và lộ trình học tập linh hoạt hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí đào tạo.
Ở một góc độ khác, thạc sĩ Trịnh Hữu Chung, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Gia Định, đánh giá chứng chỉ giáo dục ĐH không phải là sự chia nhỏ bằng cấp, mà là sự ghi nhận linh hoạt quá trình học tập.
"Người học có thể tích lũy dần các học phần, tạm dừng học tập khi cần thiết và quay lại tiếp tục học mà không phải bắt đầu lại từ đầu. Đây là xu hướng tất yếu của giáo dục ĐH hiện đại, tạo điều kiện cho học tập suốt đời và tăng khả năng liên thông giữa các chương trình đào tạo", thạc sĩ Chung nhìn nhận.
Sinh viên tham gia học phần về thẩm định tin tức tại Báo Thanh Niên
ảnh: Ngọc Dương
Thiết kế chương trình ra sao ?
Theo tiến sĩ Nguyễn Quốc Vũ, đối với các cơ sở giáo dục ĐH, quy định mới tạo động lực để các trường thiết kế chương trình đào tạo theo hướng mô-đun hóa, linh hoạt và lấy người học làm trung tâm, đồng thời thúc đẩy việc xây dựng hệ thống quản lý đào tạo dựa trên chuẩn đầu ra, khối lượng học tập và năng lực đạt được của người học.
"Chương trình đào tạo phải xây dựng theo hướng tích lũy tín chỉ và chuẩn đầu ra, quy định cụ thể về điều kiện, tiêu chí, hồ sơ, quy trình xét công nhận và chuyển đổi tín chỉ; thông tin rõ ràng để mọi người học đều có thể tiếp cận và thực hiện. Người học thuộc các nhóm khác nhau (học chính quy, vừa làm vừa học, từ xa, học chuyển tiếp, học từ các cơ sở khác) đều phải được áp dụng cùng một hệ thống tiêu chí đánh giá qua thông qua hồ sơ học tập, đề cương học phần, nội dung đào tạo...", tiến sĩ Vũ chia sẻ.
Trong khi đó, PGS-TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt cho rằng các trường phải tái thiết kế chương trình theo logic năng lực và theo hướng mô-đun hóa, chuẩn hóa đầu ra, tăng khả năng liên thông giữa các chương trình. Mỗi học phần hoặc cụm học phần muốn cấp chứng chỉ phải trả lời rõ: người học đạt năng lực gì, ở mức độ nào, được đánh giá bằng cách nào và có thể được công nhận vào chương trình nào. "Nguyên tắc quan trọng nhất là không được biến chứng chỉ giáo dục ĐH thành một sản phẩm hành chính tách rời khỏi chương trình đào tạo", ông Nhựt nhận định.
Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung lưu ý việc công nhận chứng chỉ không nên chỉ căn cứ vào tên học phần hoặc số tín chỉ mà phải xem xét toàn diện nội dung học tập, chuẩn đầu ra và minh chứng năng lực của người học.
"Các cơ sở giáo dục ĐH cần nghiên cứu chuyển đổi từ tư duy quản lý theo chương trình đào tạo truyền thống sang năng lực người học và chuẩn đầu ra. Đồng thời, cần ứng dụng công nghệ số để quản lý hồ sơ học tập, chứng chỉ và dữ liệu tín chỉ nhằm hạn chế tính chủ quan trong quá trình xét công nhận", ông Chung chia sẻ.
PGS-TS Lương Minh Cừ cho biết để thực hiện đào tạo cấp chứng chỉ này, trường ĐH phải rà soát, hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định nội bộ liên quan đến công nhận tín chỉ, chuyển đổi kết quả học tập, đánh giá năng lực đầu vào.
"Các quy trình phải được xây dựng minh bạch, chặt chẽ, bảo đảm tính công bằng và chất lượng đào tạo. Các học phần phải được mô tả rõ ràng về mục tiêu, nội dung, khối lượng kiến thức và chuẩn đầu ra để việc đối sánh, công nhận và chuyển đổi tín chỉ giữa các chương trình đào tạo sẽ thuận lợi và chính xác hơn", chuyên gia này đề nghị.
Để chứng chỉ có giá trị thực tiễn cao hơn
Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt, trước mắt sẽ có 3 nhóm có nhu cầu lấy chứng chỉ giáo dục ĐH. Một là sinh viên muốn tích lũy thêm năng lực ngoài ngành chính, chứng chỉ giúp hình thành hồ sơ năng lực đa ngành, thay vì chỉ có một văn bằng đơn ngành. Hai là người học có lộ trình không liên tục như tạm dừng học, chuyển ngành, chuyển trường, hoặc đi làm rồi quay lại học. Ba là người đi làm có nhu cầu nâng cấp năng lực nhanh, cần một chứng chỉ có hàm lượng học thuật, được bảo đảm chất lượng bởi trường ĐH và có khả năng tích lũy về sau.
"Do vậy, chứng chỉ giáo dục ĐH không nên được xem là sản phẩm cạnh tranh với bằng ĐH mà sẽ là những "nấc thang học tập" trong hành trình học suốt đời", ông Nhựt nhìn nhận.
Mặt khác, tiến sĩ Nguyễn Quốc Vũ cho rằng cần tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục ĐH với doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp để các chứng chỉ được cấp có giá trị thực tiễn cao hơn, phản ánh đúng nhu cầu của thị trường lao động và tạo thêm cơ hội việc làm, phát triển nghề nghiệp cho người học.