Chứng khoán Trung Quốc lao dốc, bước vào thị trường con gấu
Thị trường chứng khoán Trung Quốc đang trải qua đợt điều chỉnh mạnh khi hàng loạt chỉ số chủ chốt giảm sâu, làm dấy lên lo ngại về triển vọng tăng trưởng kinh tế và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
Trong phiên sáng 26/10, chỉ số CSI 300 giảm khoảng 0,5%, xuống 4.060 điểm. Từ đỉnh khoảng 5.059 điểm cuối tháng 6, chỉ số đại diện cho 300 cổ phiếu vốn hóa lớn nhất Trung Quốc đại lục đã giảm rất mạnh tới 20%, chính thức bước vào thị trường gấu.
Tính từ đầu năm, CSI 300 giảm hơn 12,3%, trong khi Shanghai Composite mất gần 14% so với tháng 5. Tổng vốn hóa thị trường chứng khoán Trung Quốc đã bốc hơi khoảng 3.500 tỷ USD trong vài tháng.
Đà bán tháo ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp lớn, từ nhà sản xuất pin xe điện CATL, tập đoàn rượu Quý Châu Mao Đài đến các ngân hàng, công ty bảo hiểm và doanh nghiệp công nghệ.
Nguyên nhân khiến nhà đầu tư bi quan không chỉ nằm ở diễn biến giá cổ phiếu, mà còn ở triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp suy yếu, tiêu dùng nội địa trì trệ và sự thiếu vắng các biện pháp kích thích kinh tế đủ mạnh.
Thanh khoản thị trường giảm, dư nợ giao dịch ký quỹ xuống mức thấp nhất trong một năm, phản ánh tâm lý thận trọng ngày càng tăng. Nhà đầu tư lo ngại sức mạnh sản xuất và xuất khẩu của Trung Quốc không chuyển hóa tương xứng thành nhu cầu nội địa, khả năng tăng giá bán và lợi nhuận doanh nghiệp.
Thách thức lớn nhất của Trung Quốc
Đợt giảm mạnh của chứng khoán Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế nước này đối mặt với nhiều thách thức kéo dài, như khó khăn trên thị trường bất động sản, sức tiêu dùng yếu, tình trạng dư thừa công suất và áp lực cạnh tranh về giá.
Thị trường bất động sản chưa thoát khỏi khó khăn, ngân sách địa phương chịu áp lực do nguồn thu liên quan đến đất đai đi xuống.
Tiêu dùng yếu khiến doanh nghiệp khó tăng doanh thu, ngay cả khi năng lực sản xuất vẫn lớn. Trong khi đó, nhiều ngành công nghiệp, từ xe điện, pin đến thương mại điện tử, đang cạnh tranh bằng cách giảm giá để giữ thị phần.
Tình trạng dư thừa công suất tạo ra nghịch lý: sản lượng có thể tăng nhưng lợi nhuận không tăng tương ứng. CATL ghi nhận lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Nhiều doanh nghiệp khác cũng chịu áp lực từ chi phí đầu tư, giá bán giảm và triển vọng kinh doanh kém tích cực.
Giá cả leo thang còn làm gia tăng nguy cơ giảm phát. Khi hàng hóa vượt quá khả năng hấp thụ của thị trường, doanh nghiệp phải giảm giá, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp. Nếu người tiêu dùng tiếp tục trì hoãn mua sắm vì kỳ vọng giá sẽ giảm, sức cầu càng suy yếu.
Bên cạnh đó, giới đầu tư vẫn theo dõi hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ của chính quyền đối với tiêu dùng và lợi nhuận doanh nghiệp. Căng thẳng thương mại, nguy cơ áp thuế và các hạn chế về công nghệ cũng là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu và định giá cổ phiếu.
Theo dự báo của OECD công bố năm 2026, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc có thể giảm xuống 4,5% trong năm 2026 và 4,3% năm 2027.
Kinh tế và hệ thống tài chính Trung Quốc đang đối mặt với những rủi ro nào?
Việc vốn hóa thị trường chứng khoán giảm 3.500 tỷ USD không đồng nghĩa nền kinh tế mất đi lượng tiền mặt tương ứng. Tuy nhiên, nếu giá cổ phiếu tiếp tục đi xuống trong khi thị trường bất động sản và lợi nhuận doanh nghiệp chưa phục hồi, hiệu ứng suy giảm tài sản có thể khiến hộ gia đình thận trọng hơn trong chi tiêu, đồng thời làm suy yếu niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Hệ thống tín dụng cũng có thể chịu tác động nếu khả năng trả nợ của doanh nghiệp suy giảm, giá trị tài sản bảo đảm giảm và nợ xấu tăng.
Tuy nhiên, diễn biến giảm của thị trường chứng khoán chưa đủ cơ sở để đánh giá nguy cơ khủng hoảng ngân hàng hoặc tài chính tại Trung Quốc. Việc đánh giá cần dựa trên các yếu tố khác, như chất lượng tài sản của ngân hàng, khả năng thanh toán của doanh nghiệp và diễn biến thị trường bất động sản.
Hơn thế, Trung Quốc vẫn có những công cụ chính sách tiền tệ và tài khóa để hỗ trợ nền kinh tế, cũng như cung cấp thanh khoản khi cần thiết. Tuy nhiên, các biện pháp hỗ trợ thị trường tài chính khó giải quyết tận gốc những vấn đề như tiêu dùng yếu, dư thừa công suất và lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm nếu sức cầu trong nước chưa cải thiện đáng kể.
Vì vậy, triển vọng phục hồi của thị trường chứng khoán không chỉ phụ thuộc vào các biện pháp nâng đỡ giá cổ phiếu, mà còn vào khả năng phục hồi nhu cầu tiêu dùng, ổn định bất động sản và cải thiện hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Thách thức lớn nhất của Trung Quốc không chỉ là vực dậy thị trường chứng khoán, mà còn là khôi phục sức cầu nội địa và cải thiện lợi nhuận doanh nghiệp. Khi những nền tảng này chưa phục hồi rõ rệt, đà tăng của cổ phiếu sẽ khó bền vững.