Ngày 16/9, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất tham chiếu lần đầu tiên sau hơn 3 năm, thêm 25 điểm cơ bản (0,25%) lên 3,75-4%. Đây là động thái đã được thị trường dự báo, trong bối cảnh lạm phát Mỹ vượt mục tiêu 2% của Fed suốt hơn 5 năm qua và chưa có dấu hiệu sớm hạ nhiệt.
Lãi suất tham chiếu của Fed áp dụng cho các khoản vay qua đêm liên ngân hàng. Dù đây không phải mức lãi mà người tiêu dùng phải trả, động thái của Fed vẫn có thể ảnh hưởng đến lãi suất cho vay và tiết kiệm mà họ tiếp cận hàng ngày. Họ sẽ phải vay lãi suất cao hơn khi mua nhà, mua xe.
"Mức tăng 25 điểm cơ bản là tin tốt với người gửi tiền, nhưng không tốt lắm với người đi vay. Dù sao, đây cũng không phải là thay đổi quá lớn với hầu hết người tiêu dùng", Matt Schulz - nhà phân tích tài chính tiêu dùng tại nền tảng dịch vụ tài chính trực tuyến LendingTree cho biết
Lãi suất thẻ tín dụng
"Với người vay, tăng lãi suất luôn khiến các khoản nợ đắt đỏ hơn. Những khoản vay có lãi suất thả nổi sẽ chịu ảnh hưởng đầu tiên", Doug Boneparth - Giám đốc công ty tư vấn tài chính Bone Fide Wealth cho biết. Ông nói rằng lãi suất thẻ tín dụng được điều chỉnh rất nhanh, vì vậy, người dân lúc này nên ưu tiên trả thẻ nếu đang có dư nợ.
Theo hãng dữ liệu tín dụng TransUnion, một người tiêu dùng có dư nợ thẻ tín dụng ở mức trung bình 6.610 USD với lãi suất hàng năm (APR) 22% có thể phải trả thêm 1,38 USD thanh toán tối thiểu hàng tháng. "Dù tác động ngắn hạn lên khoản trả hàng tháng tương đối nhỏ, chi phí vay có thể tăng lên theo thời gian, đặc biệt với những người có dư nợ lớn hoặc chỉ thanh toán tối thiểu", Michele Raneri - Phó giám đốc TransUnion cho biết.
Nền tảng tài chính trực tuyến WalletHub thì ước tính mức lãi suất hiện tại sẽ khiến người tiêu dùng tốn thêm khoảng 2 tỷ USD tiền trả lãi trong 12 tháng tới.
Lãi vay mua nhà
Dù vậy, tin tốt với người mua nhà tại Mỹ là việc nâng lãi lần này đã được phản ánh vào lãi vay từ trước đó. Lãi suất cho vay thế chấp tại đây bám sát diễn biến lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm - vốn đã tăng từ vài tuần qua do lo ngại về nợ công Mỹ, làn sóng AI và xung đột Trung Đông. Hồi đầu tháng, lãi suất cho vay cố định kỳ hạn 30 năm đã lên 6,71% - cao nhất một năm.
Nếu bạn đang có khoản vay thế chấp với lãi suất cố định, khoản vay hiện tại sẽ không chịu ảnh hưởng từ động thái của Fed. Tuy nhiên, với các khoản có lãi suất có thể điều chỉnh, câu chuyện sẽ phức tạp hơn.
"Hãy xem lại hợp đồng để biết ngày đầu tiên lãi suất có thể được điều chỉnh và mức tối đa là bao nhiêu", Jeff DerGurahian - kinh tế trưởng tại tổ chức cho vay thế chấp loanDepot cho biết. Nếu khoản thanh toán sắp tăng trong những tháng tới, bạn sẽ phải tính lại khoản tăng này vào ngân sách hàng tháng.
Công nhân tại một công trường xây dựng ở California tháng 7/2025. Ảnh: Reuters
Dù vậy, với những người đang cân nhắc mua nhà mới bằng vay thế chấp, DerGurahian cho rằng họ không nên quá lo lắng: "Đừng quá ám ảnh về mức lãi suất, bởi bạn có thể đảo nợ nếu lãi suất giảm sau này".
Trái phiếu
Lợi suất trái phiếu diễn biến ngược chiều với giá. Vì vậy khi lãi suất tăng, giá trị của các trái phiếu đang lưu hành sẽ giảm và ngược lại.
"Đây là lý do đầu tư trái phiếu rất khó để đạt hiệu quả tốt. Phần lớn người muốn tiết kiệm và nhà đầu tư cá nhân chỉ ‘mua để đó’", Greg Welborn - Cố vấn tài chính tại First Financial Consulting cho biết.
Dù vậy, với một số nhà đầu tư, lợi suất mới lại rất hấp dẫn. "Trái phiếu hiện hành sẽ mất giá khi lãi suất tăng, nhưng lô phát hành mới lại có lợi suất cao hơn. Vì vậy, hãy xây dựng danh mục đầu tư theo kiểu bậc thang", Boneparth khuyến nghị. Bằng việc mua các trái phiếu có thời điểm đáo hạn khác nhau, bạn có thể tái đầu tư số tiền thu được vào mức lãi suất cao hơn. Chiến lược này cũng giúp tăng khả năng dự đoán của danh mục.
Lãi suất tiết kiệm
Việc Fed nâng lãi sẽ là tin vui với người gửi tiết kiệm. "Các tài khoản tiền gửi lãi suất cao, quỹ thị trường tiền tệ (MMF), chứng chỉ tiền gửi và tín phiếu Bộ Tài chính Mỹ liên quan chặt chẽ với lãi suất ngắn hạn. Vì vậy, chúng thường hưởng lợi trực tiếp hơn từ việc Fed tăng lãi suất", Patrick Huey, chuyên gia tài chính tại Victory Independent Planning giải thích.
Dù vậy, ông cho biết các ngân hàng không phải lúc nào cũng nhanh chóng chuyển hoàn toàn mức tăng lãi suất sang người gửi tiền. Vì vậy, người gửi cần so sánh để tìm nơi có mức lãi suất tốt.
Các thị trường khác điều chỉnh theo
Lãi suất thấp kìm hãm nhu cầu trái phiếu chính phủ và đẩy nhà đầu tư đến các tài sản rủi ro, như cổ phiếu. Vì thế, lãi suất cao sẽ là thách thức với thị trường chứng khoán, vốn đã quen thuộc với "tiền rẻ". Ít nhất, việc nâng lãi cũng đồng nghĩa thị trường chứng khoán sẽ phải cạnh tranh nhiều hơn với trái phiếu chính phủ.
Chứng khoán Mỹ mất điểm trong phiên 16/9, sau thông báo tăng lãi suất của Fed. Đồng USD cũng lên cao nhất 7 tuần sáng 17/9. Tuy nhiên, tác động dài hạn sẽ còn phụ thuộc vào việc Fed nâng lãi nhanh đến mức nào, và các yếu tố kinh tế nền tảng, lợi nhuận doanh nghiệp biến động ra sao sau đó.
Sau khi Fed nâng lãi suất, Hong Kong và các nước Vùng Vịnh - vốn neo nội tệ vào đôla Mỹ - cũng có động thái tương tự. Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hong Kong (HKMA) hôm 17/9 nâng lãi suất cơ bản thêm 0,25% lên 4,25%. Trong khi đó, Arab Saudi, Các tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE), Qatar, Bahrain và Oman cũng nâng tương tự.
Hà Thu (theo Reuters, AP)