Chuyên gia cảnh báo rủi ro khi 'san phẳng' núi Một ở Quy Nhơn - Thanh Niên

Viện Địa công nghệ và Môi trường kiến nghị giữ núi Một ở Quy Nhơn làm công viên, đồng thời cảnh báo nguy cơ mất cảnh quan, thay đổi dòng chảy và tác động đến khu dân cư nếu san bằng ngọn núi.

Ngày 2.11, Viện Địa công nghệ và Môi trường (Tổng hội Địa chất Việt Nam) vừa có văn bản góp ý về giải pháp phòng tránh sạt lở và định hướng sử dụng núi Một, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai.

Giữ núi Một làm công viên

Theo tổ chức này, nguy cơ sạt lở tập trung chủ yếu ở chân núi, nơi sườn núi bị cắt để xây dựng nhà ở và các khe tụ nước. Nước mưa được xác định là tác nhân kích hoạt chính. Hiện tượng sạt lở đang đe dọa an toàn của hàng chục hộ dân sống sát chân núi.

Trước mắt, trong mùa mưa bão năm 2026, địa phương cần kiểm tra hiện trường, đánh dấu các vết nứt, điểm đã trượt và lập danh sách hộ dân có nguy cơ cao để chủ động sơ tán khi có cảnh báo. Đồng thời, phủ bạt tại các vị trí nứt, sạt trượt, khơi thông rãnh thoát nước và nghiêm cấm đào cắt mái, xây dựng mới, đổ thải trên đỉnh, sườn núi.

Trong 6 - 12 tháng tiếp theo, cần khảo sát địa hình, địa chất, phân vùng nguy cơ sạt lở, xử lý các điểm xung yếu và lắp đặt hệ thống quan trắc. Về trung hạn, từ 1 - 3 năm, tiến hành di dời các hộ dân thuộc vùng nguy cơ cao, rất cao, xây dựng công trình bảo vệ và cải tạo khu vực thành không gian xanh công cộng.

Với phương án giữ núi, Viện Địa công nghệ và Môi trường đề xuất di dời những hộ nằm trong vùng nguy cơ cao, có nhà áp sát mái dốc hoặc thuộc phạm vi có thể bị đất đá trượt xuống đến khu tái định cư gần đó. Các hộ nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng trực tiếp có thể được xem xét ở lại nếu có công trình bảo vệ phù hợp.

Phần đất chân núi sau khi di dời được bố trí thành hành lang an toàn, kết hợp rãnh thoát nước, tường chắn thấp, đường dạo và cây xanh cách ly. Sườn và đỉnh núi được cải tạo thành công viên rừng đô thị, hạn chế tối đa bê tông hóa.

Theo đánh giá của Viện Địa công nghệ và Môi trường, phương án này có khả năng giảm rủi ro cao, chi phí ở mức trung bình và tác động môi trường tích cực. Việc tạo khoảng lùi ở chân núi cũng thuận lợi hơn cho xử lý mái dốc, thoát nước và phủ xanh.

Rủi ro khi san bằng núi Một

Trong khi đó, phương án san bằng toàn bộ núi Một có thể phải đào xúc khoảng 0,6 - 0,9 triệu m³ đất đá nguyên khối, tương đương 0,75 - 1,2 triệu m3 đất đá rời.

Để vận chuyển số đất đá này cần 50.000 - 90.000 lượt xe tải. Quá trình thi công kéo dài 3 - 5 năm. Nếu thi công trong 2 năm, mỗi ngày có khoảng 80 - 150 lượt xe chạy qua khu dân cư tiềm ẩn nguy cơ sạt lở trong thời gian đào xúc, gây bụi, tiếng ồn, rung chấn và ảnh hưởng giao thông.

Đáng chú ý, phương án này có thể làm mất vĩnh viễn khoảng 4,82 ha cây xanh và cảnh quan tự nhiên. Sau khi trừ diện tích dành cho giao thông, cây xanh và hạ tầng, quỹ đất ở thương phẩm ước chỉ còn 2 - 2,6 ha. Việc san bằng cũng có thể làm tăng dòng chảy mặt về khu vực thấp, trong khi cao độ chân núi chỉ khoảng 3,5 m.

Viện Địa công nghệ và Môi trường kiến nghị đưa núi Một vào quy hoạch phân khu với chức năng đất cây xanh công cộng, khoanh vùng cấm xây dựng mới trong hành lang an toàn chân núi. Nếu vẫn xem xét phương án san bằng, cần đánh giá đầy đủ các yếu tố kinh tế, kỹ thuật, môi trường, xã hội và lấy ý kiến cộng đồng trước khi quyết định.

Như Báo Thanh Niên đã đưa tin, theo báo cáo của UBND phường Quy Nhơn, khu vực núi Một hiện có 228 hộ dân, gồm 183 hộ sống trên núi, sườn núi và 45 hộ ở chân núi. Trong đó, có hộ mua đất bằng giấy tay, nhưng cũng có hộ lấn chiếm đất xây dựng nhà cửa.

Trước nguy cơ sạt lở, UBND phường Quy Nhơn đề xuất di dời các hộ dân, đào hạ và san phẳng núi Một. Khối lượng đất đá cần đào hạ ước khoảng 1 triệu m³, tổng mức đầu tư dự kiến 500 tỉ đồng, trong khi nguồn thu từ đấu giá đất khoảng 850 tỉ đồng.