Giữa tiếng nhạc điện tử sôi động trong quán bar, Huế ôm cây đàn tỳ bà. Thay vì những giai điệu truyền thống quen thuộc, tiếng đàn hòa cùng DJ và những bản nhạc hiện đại.
Huế nhớ lần đầu đưa tỳ bà vào không gian này, phản ứng của khán giả khiến cô bất ngờ.
"Lần đầu tiên tiếng tỳ bà vang lên giữa bar, khán giả lập tức lấy điện thoại quay lại, hò hét, bắt tay và dành lời khen, lời cổ vũ cho em", Huế kể.
Cây đàn tưởng như "lạc quẻ" giữa một không gian của âm nhạc điện tử lại trở thành tâm điểm. Nhưng để có những phút biểu diễn ấy, Huế từng trải qua một quãng thời gian mà ngay cả việc có một cây đàn để tập cũng không dễ dàng.
Đàn tỳ bà trở thành người bạn đồng hành của Huế trên hành trình đưa nhạc cụ truyền thống đến gần hơn với giới trẻ
ẢNH: NVCC
Nguyễn Thị Huế từng không nghĩ mình sẽ gắn bó với một nhạc cụ truyền thống. Cơ duyên ban đầu đến từ một cây đàn được cho mượn. Cô tự mò từng nốt, tự cảm âm rồi dần bị cuốn vào tiếng tỳ bà.
Nhưng hành trình ấy sớm bị ngắt quãng.
"Em phải dừng chơi đàn vì không có điều kiện mua đàn riêng. Lúc đó, em vừa đi làm, vừa cố gắng tiết kiệm. Hơn một năm sau, em mới mua được cây đàn cũ với giá phù hợp để tiếp tục tập", Huế kể.
Có đàn, cô lại tự mò, tự cảm âm và gần như học cách chơi từ đầu.
Huế bắt đầu quay những video quá trình tự học rồi đăng lên mạng xã hội. Những đoạn clip dần thu hút sự chú ý, có video đạt hàng triệu lượt xem. Những phản hồi từ cộng đồng mạng cũng khiến mối quan hệ giữa Huế với cây tỳ bà thay đổi. Từ chỗ chơi vì yêu thích, cô muốn học nghiêm túc hơn.
"Em nhận ra mình thực sự có duyên với nhạc cụ dân tộc. Mỗi lần đăng video, em đều nhận được rất nhiều sự quan tâm, động viên và lời khen. Chính sự cổ vũ đó khiến em quyết định dành dụm tiền để theo học bộ môn này một cách nghiêm túc, nâng cao kỹ thuật và hiểu rõ hơn về loại nhạc cụ này", Huế chia sẻ.
Tìm "đường vào" cho tỳ bà với người trẻ
Càng chơi, Huế càng nhận thấy nhạc cụ dân tộc chưa thực sự gần gũi với đông đảo người trẻ. Cô bắt đầu nghĩ: liệu có thể đặt tỳ bà vào chính những dòng nhạc mà thế hệ mình đang nghe?
Một trong những thử nghiệm là bản cover Vì em quá yêu anh, kết hợp tỳ bà với nhạc remix. Video đạt khoảng 2,2 triệu lượt xem trên mạng xã hội.
Từ đó, Huế thử đưa tiếng đàn vào K-pop, rap, EDM và nhạc remix. Theo cô, sự kết hợp vừa tạo cảm giác mới lạ, vừa giúp nhạc cụ truyền thống tìm được một "đường vào" với công chúng trẻ.
Clip biểu diễn đàn tỳ bà trong bar của Huế nhận được tương tác cao trên mạng xã hội, nhiều người để lại comment tích cực trên bài đăng, cho rằng đây là một sự kết hợp thú vị trong âm nhạc
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Rồi cô đi xa hơn, mang tỳ bà vào quán bar. Huế không nghĩ cây đàn "lạc quẻ" ở đó. Cô chủ động biến tấu giai điệu để phù hợp với không gian biểu diễn. Những clip ghi lại màn kết hợp tỳ bà với âm nhạc trong bar tiếp tục nhận được nhiều tương tác và bình luận tích cực trên mạng xã hội.
Với Huế, phản ứng ấy cho thấy nhạc cụ truyền thống có thể xuất hiện ở cả những nơi người ta ít nghĩ rằng nó thuộc về. Huế cho rằng kỹ thuật chơi đàn và chất âm dịu dàng, da diết vốn có của tỳ bà vẫn phải được giữ. Khi biểu diễn cùng DJ, cô thường đề nghị chơi một bản nhạc truyền thống trước rồi mới chuyển sang những ca khúc hiện đại, để người nghe cảm nhận được vẻ đẹp nguyên bản của cây đàn.
Huế không đặt mục tiêu trở thành người chơi tỳ bà giỏi nhất. Điều cô muốn chứng minh là văn hóa truyền thống không nhất thiết phải đứng yên trong cách thể hiện cũ.
"Nhạc cụ dân tộc cần được giữ gìn nhưng đồng thời cũng cần phát triển. Không chỉ tỳ bà, em nghĩ bất kể nhạc cụ dân tộc nào, hay rộng hơn là văn hóa Việt Nam đều có thể phát triển theo một hướng hiện đại để tiếp cận gần hơn với mọi người", Huế nói.
Làm mới nhưng không biến nhạc cụ thành "đạo cụ"
Câu chuyện của Huế cũng là một ví dụ cho xu hướng người trẻ tìm cách đưa nhạc cụ dân tộc vào những dòng nhạc, không gian biểu diễn và nền tảng gần gũi hơn với thế hệ mình.
Ông Trần Nhật Tân, Trưởng bộ môn Nhạc cụ truyền thống, Trường ĐH FPT Đà Nẵng đánh giá, việc người trẻ đưa đàn tỳ bà và các nhạc cụ truyền thống vào không gian, dòng nhạc hiện đại là hướng đi tích cực, phù hợp với xu hướng thưởng thức âm nhạc của giới trẻ và tạo ra những điểm chạm mới trên mạng xã hội.
Theo ông Tân, một người trẻ chơi nhạc cụ dân tộc bằng cách gần gũi với chính thế hệ mình có thể tạo cảm giác thân thuộc và truyền cảm hứng. Điều đáng khuyến khích là tinh thần dám thử nghiệm, đưa nhạc cụ ra khỏi không gian quen thuộc để tìm khán giả mới.
Sự sáng tạo đã giúp cô gái trẻ có thêm nhiều "thử nghiệm" mới phá cách trong âm nhạc
ẢNH: NVCC
Tuy nhiên, theo ông Tân, sáng tạo chỉ có chiều sâu khi được xây dựng trên nền tảng chuyên môn vững chắc. Kỹ thuật, âm luật và đặc trưng của từng nhạc cụ phải được giữ, thay vì chạy theo hiệu ứng mạng xã hội.
"Sự đổi mới chỉ thực sự có giá trị khi người nghe vẫn cảm nhận được bản sắc và tinh thần cốt lõi của nhạc cụ dân tộc sau khi bị thu hút bởi cái mới lạ", ông Tân nói.
Ông cũng lưu ý không nên biến nhạc cụ dân tộc thành một "đạo cụ" để tạo sự lạ mắt. Khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, âm thanh điện tử cũng cần được tiết chế để không lấn át âm sắc và kỹ thuật đặc trưng của nhạc cụ.