Sử dụng các loại thuốc nội tiết khi làm thụ tinh trong ống nghiệm có khiến nang phát triển hoặc tăng nguy cơ ung thư? (Thu Hà, Hà Nội)
Trả lời:
"Nang tuyến vú" là cách gọi khá rộng, có thể chỉ là nang lành tính đơn thuần chứa dịch, nang phức tạp hoặc tổn thương vừa có thành phần nang vừa có phần đặc.
BI-RADS là hệ thống phân loại nguy cơ dựa trên đặc điểm hình ảnh. BI-RADS 4 có nghĩa tổn thương nghi ngờ, cần lấy mẫu mô để xác định. Trong đó, nhóm 4A có mức nghi ngờ thấp nhất, nguy cơ ác tính trên 2% đến 10%. Như vậy, BI-RADS 4A không đồng nghĩa với ung thư nhưng cũng không nên chỉ theo dõi như một nang lành tính đơn thuần.
Bạn chưa nên kích thích buồng trứng ngay mà cần khám chuyên khoa Ung bướu, làm rõ bản chất tổn thương BI-RADS 4A trước. Tùy hình thái tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp nhũ ảnh, siêu âm chuyên sâu hoặc sinh thiết lõi kim dưới hướng dẫn siêu âm. Kết quả giải phẫu bệnh cần được đối chiếu với hình ảnh để bảo đảm mẫu sinh thiết giải thích đúng tổn thương nghi ngờ.
Người bệnh đang chụp nhũ ảnh kiểm tra tuyến vú. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trong một chu kỳ IVF, các thuốc kích thích buồng trứng làm nhiều nang noãn cùng phát triển, khiến nồng độ estrogen trong máu tăng trong thời gian ngắn. Sự thay đổi nội tiết có thể làm một số phụ nữ căng, đau ngực hoặc nhận thấy các tổn thương lành tính ở ngực thay đổi kích thước. Tuy nhiên, chưa thể dựa vào đó để khẳng định thuốc IVF sẽ khiến tổn thương BI-RADS 4A phát triển hoặc chuyển thành ung thư.
Theo hướng dẫn năm 2024 của Hội Y học Sinh sản Mỹ (ASRM), hiện không có mối liên quan rõ ràng giữa thuốc hỗ trợ sinh sản và nguy cơ ung thư vú. Việc đánh giá nguy cơ này khá phức tạp vì tình trạng hiếm muộn, không sinh con, tuổi sinh con muộn, lạc nội mạc tử cung, yếu tố di truyền và tiền sử gia đình cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư.
Nếu bạn thực hiện IVF ngay, sự thay đổi nội tiết trong giai đoạn kích trứng và thai kỳ có thể làm mô vú thay đổi, khiến việc theo dõi tổn thương phức tạp hơn. Quan trọng hơn, nếu tổn thương không may là ác tính, việc trì hoãn chẩn đoán có thể ảnh hưởng kế hoạch điều trị. Vì vậy, hoàn tất đánh giá tuyến vú trước IVF là bước an toàn hơn.
Nếu sinh thiết cho kết quả lành tính và phù hợp với hình ảnh, bác sĩ chuyên khoa Ung bướu có thể cho phép theo dõi định kỳ. Bác sĩ hỗ trợ sinh sản sẽ lựa chọn phác đồ kích thích buồng trứng phù hợp. Bạn cần báo rõ tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng, kết quả xét nghiệm gene nếu có và mọi thay đổi của khối ở ngực. Khám lại sớm nếu khối lớn nhanh, cứng hoặc cố định, da ngực co kéo, nhũ hoa tụt mới xuất hiện, tiết dịch máu hay nổi hạch nách.
Nếu kết quả là tổn thương nguy cơ cao hoặc ung thư, bạn vẫn có thể được tư vấn bảo tồn khả năng sinh sản. Bác sĩ ung bướu và bác sĩ hỗ trợ sinh sản sẽ phối hợp lựa chọn thời điểm, phác đồ kích thích buồng trứng kiểm soát nồng độ estrogen và kế hoạch trữ noãn hoặc phôi. Việc chuyển phôi và mang thai chỉ được thực hiện khi bác sĩ điều trị ung thư đánh giá an toàn.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Anh Duy
Trung tâm Hỗ trợ sinh sản,
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội