Con ốm được kê 6 loại thuốc, nhiều bố mẹ Việt vẫn xin thêm cho "nhanh khỏe"

Tại nhiều phòng khám nhi, cảnh phụ huynh cầm đơn thuốc dày đặc vẫn quay lại hỏi thêm thuốc “tăng đề kháng” đang diễn ra khá thường xuyên, theo ghi nhận được Dân Trí phản ánh. Đơn của trẻ có thể gồm thuốc hạ sốt, kháng sinh, corticoid, thuốc long đờm, thuốc giãn phế quản hoặc men tiêu hóa, nhưng nhiều bố mẹ vẫn muốn bổ sung thêm sản phẩm giúp con nhanh khỏe. PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhận định tâm lý phải có nhiều thuốc mới yên tâm hiện khá phổ biến ở phụ huynh Việt Nam. Khi bác sĩ kết luận trẻ chỉ cảm sốt thông thường và không kê thuốc, không ít bố mẹ lại cảm thấy chưa được chăm sóc đầy đủ, thậm chí thiếu tin tưởng. Sự kỳ vọng rằng mỗi lần con bệnh đều phải mang về một “đống thuốc” vô tình tạo áp lực cho bác sĩ, đồng thời khiến việc điều trị ở trẻ dễ trở nên quá mức cần thiết. Từ lo lắng muốn con khỏi nhanh, một số phụ huynh còn tự quyết định thuốc cho con bằng cách mua theo đơn cũ hoặc tìm lời khuyên trên các hội nhóm mạng xã hội. Chỉ cần trẻ hắt hơi, sổ mũi, ho hoặc sốt, nhiều gia đình lập tức ra nhà thuốc mua kháng sinh, dù chưa có thăm khám và đánh giá nguyên nhân bệnh cụ thể. Có người cầm đơn của lần khám trước đến mua lại, trong khi người khác xin đơn của trẻ khác rồi áp dụng nguyên xi, bất chấp tuổi, cân nặng và tình trạng mỗi trẻ khác nhau. PGS Thúy cho biết một trẻ khoảng một tuổi tại Việt Nam trung bình trải qua tám đợt ho, sốt, khò khè mỗi năm, phần lớn liên quan đến virus như rotavirus, adenovirus và virus cúm. Những tác nhân virus này không có chỉ định dùng kháng sinh, nhưng tâm lý xót con cùng mong muốn chấm dứt triệu chứng thật nhanh vẫn khiến thuốc bị sử dụng bừa bãi và thường quy. Một khảo sát cộng đồng tại Ba Vì ghi nhận 75% trẻ có triệu chứng ho, sốt được dùng kháng sinh, còn nhóm nhiễm khuẩn hô hấp nhẹ vẫn có tỷ lệ sử dụng lên tới 62%. Đáng chú ý, trong một tháng theo dõi, có trẻ phải uống sáu đợt kháng sinh khác nhau, trong đó chỉ lần đầu do bác sĩ kê, những lần sau do gia đình tự mua hoặc nhờ tư vấn tại nhà thuốc. Theo chuyên gia, nhiều bố mẹ chỉ tập trung vào mục tiêu trước mắt là làm trẻ hết sốt, hết ho, hết tiêu chảy, nhưng ít đặt câu hỏi về tác dụng phụ của thuốc. Việc triệu chứng giảm không đồng nghĩa nguyên nhân đã được xử lý đúng, càng không có nghĩa cơ thể trẻ không phải chịu những ảnh hưởng kéo dài sau một đợt kháng sinh. PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà, Trưởng khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Nhi Trung ương, gọi phần ảnh hưởng âm thầm này là “khoảng trống hậu kháng sinh” đáng được phụ huynh lưu ý. Một đợt kháng sinh thường chỉ kéo dài từ năm đến bảy ngày, nhưng sự xáo trộn và suy giảm độ đa dạng của hệ vi sinh đường ruột có thể kéo dài từ sáu đến hai mươi bốn tháng. Vì vậy, trẻ hết tiêu chảy, hạ sốt hoặc ngừng ho chưa thể chứng minh hệ vi sinh đường ruột đã trở lại trạng thái cân bằng như trước khi điều trị. Theo PGS Hà, việc đánh giá hồi phục cần nhìn rộng hơn triệu chứng bên ngoài, bởi những thay đổi bên trong cơ thể có thể tiếp diễn sau khi trẻ đã trông khỏe mạnh. Khoảng 80% tế bào miễn dịch nằm ở đường tiêu hóa, nên sự suy giảm lợi khuẩn sau kháng sinh có thể tạo ra khoảng trống bất lợi đối với sức đề kháng của trẻ. Kháng sinh phổ rộng không chỉ tác động lên vi khuẩn gây bệnh mà còn có thể làm giảm các nhóm lợi khuẩn, trong đó Bifidobacterium được ghi nhận bị ảnh hưởng đáng kể. Khi hệ vi sinh bị tổn thương, trẻ có thể rơi vào vòng xoáy tiêu chảy kéo dài, táo bón, biếng ăn, hấp thu kém và liên tục tái nhiễm trùng. Ba năm đầu đời được xem là giai đoạn vàng để hình thành hệ vi sinh, miễn dịch và chuyển hóa, nên việc can thiệp thiếu phù hợp trong thời kỳ này có thể để lại nhiều hệ lụy. Các chuyên gia cảnh báo gián đoạn hệ vi sinh sớm có thể làm tăng nguy cơ dị ứng, béo phì, bệnh tự miễn, đồng thời ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao và thể chất khi trẻ trưởng thành. Thông điệp được các bác sĩ nhấn mạnh là phụ huynh cần dùng thuốc theo chỉ định, không tự mua kháng sinh, không lặp lại đơn cũ và không xem nhiều thuốc như bảo đảm cho việc con nhanh khỏi.