Ông Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương - phát biểu tại hội thảo - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Đó là đúc kết được ông Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương - nêu tại hội thảo khoa học "Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì Nhân dân" được tổ chức tại Đà Nẵng ngày 30-9, nhân kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 2026).
Bậc đại trí thức nhận ra chân lý thời đại và dấn thân theo chân lý
Ông Trịnh Văn Quyết điểm lại những mốc son trên chặng đường từ bậc đại khoa đến hành trình vì nước nhà của cụ Huỳnh.
Dù đỗ đầu thi Hội và đỗ Tiến sĩ - một vị trí cao trong hệ thống khoa cử đương thời, nhưng giữa lúc đất nước mất độc lập, người dân sống dưới ách nô lệ, vị đại khoa ấy đã từ chối con đường quan trường để lựa chọn con đường cứu nước.
Chính lựa chọn đó đã định hình bản lĩnh và cốt cách của cụ Huỳnh Thúc Kháng trong suốt cuộc đời.
Tư tưởng "vì Dân" của cụ Huỳnh đã mau chóng đưa cụ cùng các chí sĩ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp trở thành một trong những linh hồn của phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ với tôn chỉ "Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh".
Các đại biểu lãnh đạo Trung ương và Thành ủy Đà Nẵng thực hiện nghi thức ký phát hành bộ tem bưu chính kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 2026) - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Các hoạt động mở trường dạy chữ Quốc ngữ, lập hội buôn, hội nông, cổ vũ tân học, bài trừ hủ tục đã góp phần tạo nên một phong trào xã hội mạnh mẽ ở Trung Kỳ.
Phong trào Duy Tân góp phần thổi bùng phong trào chống sưu thuế ở Quảng Nam và khắp Trung Kỳ đầu năm 1908. Đỉnh điểm, thực dân Pháp đàn áp khốc liệt và bắt, đày cụ Huỳnh Thúc Kháng ra Côn Đảo vào năm 1908.
Suốt 13 năm tù ngục, ý chí của vị chí sĩ không hề bị khuất phục. Ngay tại nơi được ví như "địa ngục trần gian", cụ vẫn tự học tiếng Pháp để mở rộng tầm nhìn và tôi luyện bản lĩnh của một người yêu nước.
"Tầm vóc của một bậc đại trí thức không chỉ ở học vấn uyên thâm, nhãn quan chính trị mẫn tiệp, mà ở khả năng nhận ra chân lý của thời đại và dấn thân theo chân lý ấy" - ông Quyết nói.
Theo ông Quyết, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, dù ở tuổi gần 70, cụ Huỳnh vẫn nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Hà Nội gánh vác việc nước.
Cuộc gặp gỡ giữa Lãnh tụ Hồ Chí Minh và cụ Huỳnh Thúc Kháng là cuộc gặp gỡ của hai nhân cách lớn trên một nền tảng chung: Độc lập của dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân - biểu tượng sinh động của chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc và tư tưởng trọng dụng hiền tài của Đảng ta.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết và Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang (bìa trái) xem triển lãm về thân thế, sự nghiệp của cụ Huỳnh Thúc Kháng, được tổ chức bên lề hội thảo - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Mang tinh thần "khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh" vào thời đại mới
Đánh giá đầy đủ, cao quý nhất về cụ Huỳnh Thúc Kháng, theo ông Trịnh Văn Quyết có lẽ là lời báo tin buồn với đồng bào cả nước mà Bác Hồ viết: "Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao... Cả đời cụ Huỳnh không cầu danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập".
Di sản cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại không chỉ thuộc về lịch sử, mà còn để lại những bài học sâu sắc cho hôm nay và mai sau. Trong đó trí thức chân chính phải là trí thức gắn trí tuệ với vận mệnh dân tộc.
Và trí thức chỉ thực sự lớn khi đứng về phía Nhân dân và khối đại đoàn kết chỉ bền vững khi được xây dựng trên sự tin cậy, tôn trọng, đồng thuận vì mục tiêu chung.
Tại hội thảo này, các đại biểu cũng tập trung rõ hơn nền tảng hình thành nhân cách và tầm vóc lịch sử của cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Ngoài ra các đại biểu cũng làm nổi bật những đóng góp của cụ đối với dân tộc và cách mạng qua các thời kỳ như: qua phong trào Duy Tân, hoạt động nghị trường, báo chí và tham gia chính quyền cách mạng, cụ nhất quán mục tiêu phụng sự đất nước, Nhân dân.
Đặc biệt, trên cương vị quyền Chủ tịch nước, cụ góp phần củng cố chính quyền, tăng cường đại đoàn kết, bảo vệ thành quả cách mạng và nền độc lập.
Phát biểu tổng kết hội thảo, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, cho rằng dịp này không chỉ là hoạt động tri ân, tưởng nhớ mà còn là dịp để nhận thức sâu sắc hơn những giá trị mà cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại.
Trong đó một phẩm chất nổi bật ở cụ Huỳnh Thúc Kháng là sự kiên định về mục tiêu, linh hoạt trong hành động, giữ vững nguyên tắc nhưng không giáo điều, luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết và biết quy tụ những lực lượng có thể cùng phụng sự đất nước.
"Đà Nẵng cần đưa lòng yêu nước, khí phách, sự liêm chính, tinh thần canh tân và trách nhiệm với Nhân dân của cụ thành nguồn lực tinh thần cho phát triển thành phố" - ông Quang nói.
Bộ tem kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Phát hành bộ tem kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh
Cũng trong dịp này, sáng 30-9, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp các cơ quan Trung ương và Thành ủy Đà Nẵng tổ chức lễ phát hành bộ tem bưu chính "Kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 2026)" tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến của cụ đối với dân tộc.
Khánh thành dự án phát huy giá trị Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc KhángDự án góp phần gìn giữ dấu tích gắn với cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng, mở thêm không gian để thế hệ hôm nay tìm hiểu về lịch sử, nhân cách và những đóng góp của cụ Huỳnh đối với đất nước.