Thiền, xông hơi, phơi nắng ‘chữa’ ung thư: Đâu là lợi ích, đâu là ngộ nhận?

Bên cạnh việc nhịn ăn, uống ít nước để “trị bệnh” đã được đề cập trong bài vừa qua, một số nội dung “dưỡng sinh” trên mạng xã hội còn hướng dẫn thiền nhiều lần trong ngày, vận động, phơi nắng, xông hơi, cắt thịt cá và đường sữa, chỉ ăn thực vật… với mục đích “thanh lọc thân tâm trí, tăng kháng thể, thoát khỏi ung thư”.

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHATGPT

Theo các bác sĩ, một số phương pháp trên có thể mang lại lợi ích nhất định cho sức khỏe, nhưng không đồng nghĩa với khả năng điều trị ung thư. Người bệnh cần phân biệt rõ giữa lợi ích có cơ sở và những tuyên bố chưa được chứng minh để tránh áp dụng cực đoan hoặc bỏ qua điều trị y khoa.

Thiền, xông hơi hay phơi nắng không giúp chữa ung thư?

Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Đặng Đình Đường, bác sĩ điều trị Khoa Ung bướu, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy thiền, xông hơi, phơi nắng hay các phương pháp “thanh lọc cơ thể” có thể chữa khỏi ung thư. Nếu được sử dụng, các phương pháp này chỉ mang tính hỗ trợ và không thay thế điều trị theo chỉ định.

Bác sĩ Đường cho biết cơ thể chỉ cần một lượng tia UV nhỏ để tổng hợp vitamin D, trong khi phơi nắng kéo dài có thể gây bỏng nắng, tổn thương ADN, viêm da, viêm mắt và làm tăng nguy cơ một số ung thư da. Người bệnh ung thư có thể nhạy cảm hơn với ánh nắng, đặc biệt khi dùng thuốc gây nhạy cảm ánh sáng, xạ trị vùng da tiếp xúc, có tổn thương da do điều trị, suy giảm miễn dịch hoặc vết thương hở.

Với xông hơi, cũng chưa có bằng chứng cho thấy có tác dụng điều trị ung thư. Xông hơi ở nhiệt độ cao, sai cách có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, chóng mặt, tụt huyết áp và tăng gánh nặng cho tim mạch.

Không nên tự ý kiêng hoặc nhịn ăn

Theo bác sĩ Nguyễn Gia Hoàng Vy, Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh dưỡng NERCI (TP.HCM), người bệnh ung thư vốn có nguy cơ chán ăn, buồn nôn, thay đổi vị giác, sụt cân và mất khối cơ. Nếu tiếp tục loại bỏ cùng lúc thịt, cá, sữa, tinh bột hoặc nhịn ăn kéo dài, nguy cơ suy dinh dưỡng, mất cơ và giảm khả năng dung nạp điều trị có thể tăng.

Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể ưu tiên cá, trứng, thịt gia cầm, sữa, đậu và các nguồn đạm phù hợp; hạn chế thịt chế biến sẵn, đường bổ sung, nước ngọt, bánh kẹo và sử dụng thịt đỏ ở mức hợp lý.

Bác sĩ Vy cho biết thêm, chưa có đủ bằng chứng cho thấy nhịn ăn hoặc nhịn ăn theo chu kỳ có thể điều trị ung thư hay tăng hiệu quả hóa trị. Với người đã sụt cân hoặc ăn uống kém, nhịn ăn còn có thể làm suy dinh dưỡng nặng thêm, ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHATGPT

Nên chọn phương pháp hỗ trợ phù hợp

Theo bác sĩ Đường, dù không điều trị trực tiếp khối u, thiền có thể hỗ trợ giảm lo âu, trầm cảm, căng thẳng và mệt mỏi; giúp người bệnh duy trì tinh thần lạc quan và hy vọng, chủ động đối diện với điều trị.

Vận động thể lực cũng có thể giúp giảm mệt mỏi, duy trì khối cơ, thể lực tim phổi và khả năng hoạt động, dù không đồng nghĩa là giảm tái phát hoặc tăng sống còn ở tất cả loại ung thư.

Bác sĩ Đường lưu ý, các phương pháp hỗ trợ nên hướng đến mục tiêu giúp người bệnh dễ chịu và khỏe hơn, không ảnh hưởng, làm gián đoạn hoặc tăng độc tính của điều trị. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi lựa chọn, ưu tiên những phương pháp có lợi ích rõ ràng, nguy cơ thấp và phù hợp với tình trạng của mình.

Theo bác sĩ Nguyễn Gia Hoàng Vy, người bệnh ung thư nên đánh giá một phương pháp hỗ trợ dựa trên mục tiêu, bằng chứng và nguy cơ thực tế đối với cơ thể, thay vì chỉ dựa vào những lời quảng cáo như “thải độc”, “kiềm hóa cơ thể” hay “bỏ đói tế bào ung thư”.

Về dinh dưỡng, không nên loại bỏ cả một nhóm thực phẩm nếu không có chỉ định y khoa rõ ràng. Một chế độ ăn phù hợp cũng cần được đánh giá dựa trên tình trạng thực tế của người bệnh: Có duy trì được cân nặng không, có mất cơ không, có ăn đủ không, có đủ sức tiếp tục hóa trị, xạ trị hay phẫu thuật không. Nếu một chế độ được gọi là “lành mạnh” nhưng khiến người bệnh sụt cân, yếu đi hoặc ăn uống ngày càng kém, cần xem xét lại.