Đề xuất bỏ cách tính giá điện mặt trời, điện gió theo 3 miền

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi quy định về xác định, phê duyệt khung giá phát điện và khung giá nhập khẩu điện. Dự thảo đề xuất nhiều thay đổi liên quan đến điện mặt trời, điện gió, thủy điện, điện rác và điện nhập khẩu.

Với điện mặt trời, Bộ Công Thương đưa ra 2 phương án xác định khung giá: Theo phân vùng kinh tế - xã hội tại Quy hoạch tổng thể quốc gia từng thời kỳ hoặc theo địa bàn từng tỉnh, thành phố. Với điện gió trên đất liền và điện gió gần bờ, khung giá được xác định theo phân vùng kinh tế - xã hội.

Theo cơ quan soạn thảo, cách tính theo 3 miền Bắc, Trung, Nam trước đây có thể không còn phù hợp sau khi sáp nhập tỉnh, điều chỉnh địa giới hành chính. Trong khi đó, điện mặt trời và điện gió phụ thuộc lớn vào bức xạ mặt trời, tốc độ gió, vốn khác nhau giữa các địa phương. Việc tính theo tỉnh hoặc vùng kinh tế - xã hội được kỳ vọng phản ánh sát hơn điều kiện đầu tư.

Dự thảo cũng làm rõ điện mặt trời nổi là nhà máy có các tấm quang điện được lắp trên cấu trúc nổi trên mặt nước, không bao gồm hệ thống lắp trên mặt kênh thủy lợi.

Đối với các nhà máy thủy điện và thủy điện mở rộng, mức giá điện tối đa được xác định trên cơ sở “biểu giá chi phí tránh được”, tức là mức giá phản ánh chi phí mà hệ thống điện có thể tiết kiệm được khi sử dụng điện từ nhà máy thủy điện thay cho việc huy động các nguồn điện khác. Biểu giá này do Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện tính toán và báo cáo Bộ Công Thương hằng năm.

Đối với các nhà máy điện đã hết đời sống kinh tế hoặc hết thời hạn áp dụng cơ chế giá mua điện, khung giá được lấy bằng khung giá của loại hình nhà máy điện tương ứng.

Dự thảo cũng bổ sung cách xác định khung giá đối với các nhà máy phải đàm phán lại giá điện theo vốn đầu tư quyết toán. Khi đó, tổng mức đầu tư được tính theo vốn quyết toán đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Với điện rác, Bộ Công Thương đưa ra 2 phương án. Phương án 1 không tính khoản trợ giá thu gom, vận chuyển và xử lý rác vào giá điện, để nhà máy có hai nguồn thu từ bán điện và tiền xử lý rác. Phương án 2 tính khoản trợ giá này vào giá điện và khấu trừ tiền xử lý rác địa phương trả cho nhà máy khỏi doanh thu bán điện.

Về giá điện nhập khẩu, dự thảo xác định đây là mức giá trần. Nếu nhập khẩu trực tiếp từ nhà máy điện, giá tối đa được tính theo khung giá của loại hình nhà máy điện tương ứng tại Việt Nam, không bao gồm chi phí truyền tải từ nhà máy đến biên giới. Nếu nhập khẩu không trực tiếp từ nhà máy, giá tối đa được xác định theo chi phí biên của hệ thống điện trong kịch bản cơ sở của quy hoạch điện quốc gia gần nhất.

Một điểm đáng chú ý khác là chuyển trách nhiệm tính toán, trình khung giá phát điện hằng năm từ EVN sang Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện. Theo cơ quan soạn thảo, việc này nhằm tăng tính khách quan khi đơn vị xác định giá không đồng thời là bên mua điện.

Dự thảo cũng đề xuất thay cách gọi "miền Bắc, miền Trung, miền Nam" bằng "các vùng kinh tế - xã hội" tại một số quy định của Thông tư 09/2025.

Thông tư 09/2025 hiện là cơ sở quy định cách xác định và phê duyệt khung giá phát điện, khung giá nhập khẩu điện. Khung giá này được hiểu là mức giá tối đa, làm cơ sở cho việc đàm phán giá điện giữa các bên, không phải mức giá điện bán lẻ người tiêu dùng phải trả. Thông tư đã được sửa đổi trong năm 2025 và Bộ Công Thương hiện tiếp tục lấy ý kiến sửa đổi.